Mietta Groeneveld

Europa moet zijn eigen verdediging versterken. En wel snel, benadrukt de EU-Buitenlandvertegenwoordiger Callas en Defensiecommissaris Quilius donderdag in Brussel. Vorige week bespraken we hoe dat te organiseren. Vandaag, wat hebben we daarvoor nodig? Wat voor wapens en systemen? En hoe gaan we dat maken? Welkom bij Boekers zijn aan de wijk, op zoek naar de nieuwe wereldorde met de gast, kolonel Mieta Groeneveld, directeur van het NAVO Command & Control Center of Excellence. Welkom.

Ja, kijk, ook daar zitten verschillen. Ze zijn niet alleen maar afhankelijk van één cloud provider. Zij dorgen wel degelijk voor diversificering. Je zit dus ook hier snel weer bij de Amerikanen... en dus zelfs bij Palantir, dat bedrijf van Pieter Tiel... die er nogal extreme denkbeelden op houdt. Dus dan zit je aan die kant misschien ook weer vast... dat je het niet zelf kan organiseren.

En dat is ook wat de Oekraïners... Dit geldt dus ook dat je allemaal verschillende hardware kan hebben. Dus dat je ook verschillende raketten en vliegtuigen... naast elkaar kan laten bestaan. Logistiek is wel een nachtmerrie. Omdat je dan verschillende onderdelen, stromen hebt. Maar het kan wel.

Kopen of maken. En ik wil even naar dat contact met de industrie. Want er is natuurlijk inmiddels behoorlijk veel geld uitgetrokken. Je hebt Rearm Europe met 800 miljard. 150 in C van gezamenlijke leningen. Als je alleen al kijkt wat Duitsland extra gaat uitgeven. En natuurlijk wat we aan Oekraïne geven. Wat ze het liefst hier in Europa voor een groot deel gaan uitgeven. Is er veel. Er zijn ontzettend veel regelingen met moeilijke namen. Over common procurement en standaarden. En dat soort dingen.

Maar dus hoe moet je dat dan organiseren... zodat het daadwerkelijk van de grond komt... een soort Europese en liefst ook innovatieve defensieindustrie... die dit allemaal kan gaan maken?

En waarom, Jutta, liggen misschien ook kansen voor Europa? We hebben, hebben we ook wel eens van Sander Tordaar bijvoorbeeld geleerd... eigenlijk een hele goede industriële basis in Europa. Zelfs beter dan in Amerika. We zijn slim en we hebben geld. Maar we hebben ook verschrikkelijke procedures. Ja, nou ja.

Tot slot, want we lopen alweer uit de tijd. Biedt misschien de mogelijkheid, het feit dat we misschien in Europa... niet ons eigen Lockheed Martin en Northrop Grumman moeten ontwikkelen... maar dat je veel meer moet kijken naar die start-ups, commerciële bedrijven, innovatief. Biedt dat ook mogelijkheden voor quick fixes? Want er is niet echt heel veel tijd meer over om visies te gaan ontwikkelen. Dat is mijn probleem. We hebben gewoon geen tijd voldoende om dit voor elkaar te krijgen. En we blijven maar kijken naar Amerika en we blijven maar net doen...

is gewoon positief. En je ziet natuurlijk dat dat besef ook is doorgedrongen tot Den Haag. En daar wordt op dit ogenblik ook wat aan gedaan... als je nog een positief einde wil hebben. Nou, dan kunnen we daarmee afronden. Althans, op de radio en op de podcast... gaan we nog eventjes door met luisteraarsvragen. Luistert u op de radio, dan verwijs ik naar boekesteinandewijk.nl... of uw favoriete podcast-app. Even iets tussendoor.

Welkom terug. Heb ik hier, zoals vaker, handige Harry. Die vraagt, heeft Europa voldoende toegang tot de benodigde grondstoffen... en halffabricaten voor de ventieproductie... of blijven we afhankelijk van andere landen? Ook nog een puntje. Het antwoord is...

Roel Elzinga vraagt welke enabling technologies zou Nederland kunnen ontwikkelen alleen of samen met andere landen? Ik denk dat dan heb je het over dingen als AI en Quantum of Drones, waar jij het ook over hebt. Dingen die ook een commerciële kant hebben, maar die ook kunnen helpen juist bij een innovatieve defensieindustrie.

Hidde van der Bijl zegt... Er zijn nu twee ontwikkelprojecten in Europa... voor een zesde generatie straaljager. Als de Fransen uitstappen misschien wel drie. Dat is niet efficiënt. Is het niet slimmer om de buit te verdelen... op basis van expertise en capaciteit per land of groep? Bijvoorbeeld Duitsland koopt Franse jets... en Frankrijk koopt Duitse tanks. Dat klinkt leuk en daar zou ik wel helemaal voor zijn. Maar dat gaat niet werken. Omdat die nationale...

En je moet ook altijd ontwikkelen naar wat er in de toekomst mogelijk nodig is. En dan kun je ernaast zitten. Maar als je uitgaat van wat je vandaag nodig hebt, zit je er zeker naast. Dus Europa zal nooit zoals de Amerikanen één type tank hebben. Dat gaat niet gebeuren. En daarmee zullen onze tanks waarschijnlijk duurder zijn... om te produceren dan de Amerikaanse. Maar je kan ook een voordeel hebben als er met één tank iets misgaat... dat ze dan allemaal niet weer... Ik hecht er ook niet zo aan aan die...

affordable en effective. Dus asymmetrisch, betaalbaar en effectief. Dat is niet met een A, maar het klinkt beter om drie A te zeggen. Dan heb ik tot slot nog een wat uitgebreidere uit de mail gevist... maar ik vind het toch inspirerend om mee te nemen. Van Martijn Jegerings, die vraagt...

De mondiale race om AI-chips wordt gedomineerd door de VS... met 75 procent van de AI-rekenkracht. En China, dat ondanks exportbeperkingen razendsnel inhaalt met eigen chips... die inmiddels 60 procent van de prestaties van Amerikaanse technologie bereiken. Europa, vrijwel volledig afhankelijk van Nvidia... met slechts 8 procent van de mondiale datacentercapaciteit. Maar is dit verloren terrein of ligt hier juist een strategische kans? De parallel met internetinfrastructuur is opvallend...

Duitsland en de VS waren pioniers met internet... maar zitten nu opgeschreven met verouderde koperen DSL-netwerken. Zuid-Korea kwam later, sloeg die fase over... en heeft nu de snelste verbindingen ter wereld. Kan Europa hetzelfde doen met AI en quantum? De puzzelstukjes liggen er. ASML in Veldhoven. Quantware in Delft opende zojuist de Europese eerste quantumchipfabriek... met revolutionaire gestapelde architectuur. Scandinavische datacenters draaien op 98% groene stroom... tegen de laagste prijzen ter wereld. En het ging nog een stukje zo door dit verhaal. Ik werd er helemaal enthousiast van. Zit er wat in?

Er zijn zoveel dingen die ik altijd van jullie hoor. Dat kunnen we allemaal, maar het duurt zeker tien jaar. Dat ik zo enthousiast word om nu al over tien jaar mee te maken. De tussentijd weet je niet hoe goed het gaat. Maar over tien jaar denk ik dat het heel goed gaat. Het probleem zit hem altijd in de overgangsfase.

Goeie tip voor de komende tien jaar. Dit was Sir Boekestein en de Wijk. Namens Aris en Boekestein en Rob de Wijk zeg ik dank voor het luisteren. Speciale dank aan Miëtta Groeneveld. En fijn weekend.