Pieter Lalkens

Ja, die zijn er zeker. In de afgelopen anderhalf, twee jaar kun je zien... en zeker ook vanuit Nederland, dat chemiebedrijven... of vestigingen sluiten of verkopen. Vaak tot nu toe komt het uit op sluiten hier in Nederland. In Rotterdam, in de Rotterdamse haven, zijn een aantal fabrieken gesloten. Een vijftal, denk ik.

Leondel Bazel heeft dat gedaan. Tronox. Indorama die pets maakt. Voor de petflesjes. Die is dicht. En ook in Gemelot in Limburg. Waar ook veel chemie zit. Daar heeft Sabic al eerder een kraker. Uit olie worden daar verschillende producten uitgemaakt. Die weer als kunststof, grondstof dienen. Die is ook al dicht. Dus je ziet wel duidelijk dat er in de chemie wat loos is. En dat daardoor fabrieken sluiten. Er worden fusies aangegaan. En er worden dingen overgenomen.

En waarom is het hier in Nederland en misschien in heel Europa wel minder goed toeven voor de chemie? In Nederland specifiek kun je het hebben over de hoge energiekosten. Bedrijven betalen hier veel meer voor hun elektriciteit dan in bijvoorbeeld Duitsland en in België. Volgens mij ten opzichte van Duitsland was het wel een factor zes geloof ik hoger. Dat heeft allemaal te maken niet zozeer met de kale stroomprijs als wel met allerlei...

Overheidskosten en allerlei transportkosten die erbij komen... die liggen in Nederland heel erg hoog. Dat is een groot verschil van Nederland met ons opringende landen. Het laat staan ten opzichte van de VS of ten opzichte van Azië. En voor heel Europa geldt eigenlijk... dat daar nog allerlei strenge milieuregels bij komen. Dat is op zich een zwakke vraag. En je hebt hier te maken met hogere kosten... doordat chemiebedrijven hier ook CO2-rechten moeten kopen. Dat hoeft in Azië en in de VS niet. Dus dat zijn allemaal hogere kosten...

waar ze mee te maken krijgen en daardoor neemt hun concurrentiepositie af wereldwijd. En wat is de verwachting? Gaat dit zo door of komt er actie om het zij te keren? Nou, er is al wel enige actie te bespeuren, want we zijn natuurlijk in Nederland... hebben we wel de discussie over die hoge transportkosten, over die hoge stroomprijzen. Daar is wel een soort tijdelijke regeling voor. Ook de extra CO2-rechten die we hier zouden heffen, nog boven op de Europese...

Die zijn in ieder geval tot 2030 opgeschort. Maar goed, de industrie wil daar een definitieve oplossing voor hebben. In Europees verband heeft de Europese Commissie wel een noodplan... of een soort chemieplan gemaakt om de concurrentiepositie te verbeteren. Dus daar wordt wel aan gewerkt. Gisteren was net in Chemolot de eerste bijeenkomst... van de Critical Chemicals Alliance. Dat is dus een soort groep van bedrijven, instellingen, landen...

die gaan werken aan plannen om die Europese chemie concurrerender te maken. Want het is natuurlijk wel zo dat je vanuit strategische autonomie... dat je in Europa wel bepaalde producten moet kunnen blijven maken. We willen de afhankelijkheid van China, van de VS, willen we verminderen. Dan moet je niet allerlei productie kwijtraken.

Het is wel zaken om daar nu plannen voor te maken... en die ook concreet te maken en ook uit te voeren. Dus daar wordt wel aan gewerkt. Alleen hoe dat er precies uit gaat zien... dat is nog niet heel erg duidelijk, moet ik eerlijk zeggen. Nee, maar de chemie sector zit dus nog niet helemaal in zak en as. Nog niet. Je ziet nu wel... als er maar perspectief is voor verbetering. Misschien het positieve punt voor Nederland is wellicht... dat Zabik die fabrieken verkocht heeft...

En dat er ook een koper voor was. Want Lyondell heeft eerder geprobeerd om in Rotterdam een fabriek te verkopen. Dat is dus niet gelukt. Dus die is helemaal dichtgegaan. Ook Indorama kon ze de fabriek niet kwijt. Die is ook dichtgegaan. Maar nu, Sabic heeft dus wel een koper gevonden... die het tegen een redelijk goedkope prijs kan kopen. Dat zijn Duitse investeringsmaatschappijen.

En die hoeven dus niet dicht? Die hoeven dus op korte termijn niet dicht. Je weet niet hoe ze wat precies gaan doen. Ze hebben meerdere fabrieken gekocht. Of ze dan toch nog bepaalde producten gaan samenvoegen. En er zal ongetwijfeld wel iets gebeuren. Maar voorlopig gaan ze niet helemaal dicht. Dat is in ieder geval al een winstpuntje.

Dus er is nog een sprankje hoop voor de Nederlandse en de Europese chemisector? Er is zeker nog een sprankje hoop. Als er maar maatregelen getroffen worden... en dat er ook een soort politiek draagvlak is om die fabrieken open te houden... dat we gewoon erkennen dat we bepaalde chemie... ondanks dat zij CO2 uitstoten en veel energie verbruiken... dat we toch toe kunnen werken naar een soort strategische autonomie... dat natuurlijk veel belangrijker is geworden... met betrekking tot geopolitieke veranderingen die we hebben gekregen... richting China, richting de VS...

Vroeger ging het om de werkgelegenheid. Nu gaat het om zelfstandigheid in je productie, in je grondstoffen. Oké, dank je wel. Ja, oké.