Sandra Olsthoorn

Lang geleden kocht iedere ministerie en ieder bestuursorgaan... zijn eigen spullen in. Dus dat waren allemaal losse contracten. En op een gegeven moment is besloten om heel veel op een hoop te gooien. Omdat op die manier krijg je natuurlijk hele grote contracten. En dan valt er wat te onderhandelen met die hele grote bedrijven. Maar dan heb je het ineens over hele grote contracten. En dan kun je er misschien inderdaad van uitgaan dat er te praten valt. Tot deze opdracht...

was het de praktijk dat eigenlijk het Rijk rechtstreeks in onderhandeling ging met die techbedrijven en met hun afspraken maakte. Maar voor de levering van die dingen zelf, het beheer van de licenties, zeg maar, werden tussen handelaren ingeschakeld. Dat was eigenlijk een beetje formaliteit, dozen schuiven, niet een hele verantwoordelijke functie. Maar dat veranderde, zegt Sandra, omdat de overheid van strategie veranderde.

In dit geval heeft de overheid iets helemaal anders geprobeerd te doen. Namelijk, we gaan die licenties niet meer rechtstreeks inkopen bij de techbedrijven... maar bij de tussenhandelaren zelf. Dat is eigenlijk ook volgens het aanbestedingsrecht hoe het zou moeten. Want dan kun je zeggen, ik wil voor zoveel software inkopen voor deze mensen... en ik laat resellers met elkaar concurreren en dan inschrijven... en dan ga ik kiezen wie dat aan mij mag leveren. En dan zouden de resellers weer zaken moeten doen met de techbedrijven?

Alleen voor die constructie steekt de rechter nu een stokje. Want die resellers willen dat niet, om twee redenen. Zij zeggen, de overheid vraagt aan ons om die licenties in te kopen. Maar dat is sowieso een constructie waar techbedrijven helemaal niet mee werken. Want die doen altijd rechtstreeks zaken met degenen die hun spullen gaan gebruiken.

En in de voorwaarden van de overheid staan dingen waar wij niet mee akkoord kunnen gaan, waar wij eigenlijk niet aan kunnen voldoen. De overheid vraagt iets wat niet kan. En een van die dingen die ze vroegen was, ze wilden dat die resellers de volledige aansprakelijkheid zouden aanvaarden voor als het persoonsgegeven zou worden gelekt.

mis zou gaan met verwerking van persoonsgegevens. Die resellers dachten dat kan helemaal niet, want wij verwerken die informatie helemaal niet. Wij zitten natuurlijk niet naast degene die die informatie in die systemen stopt. Dus sowieso zouden wij dat risico moeten aanvaarden. En je moet dus bedenken dat het risico op data lekken, die risico's die zijn er. En de volhoud is gewoon heel heftig. Je kan grote boetes krijgen van de toezichthouder.

Dus die zijn naar de rechter gegaan en hebben gezegd... de opdracht zet hier een opdracht in de markt, die kan gewoon niet. Nou, en daar hebben ze gelijk in gekregen van de rechter. Dan is de vraag hoe het nu verder moet. Want overheidsinstanties hebben toch hun software en IT-diensten nodig. Ik kan me voorstellen dat er al iets aan de vorm is...

waar de waarden veranderd gaan worden toch. En uiteindelijk kunnen ze deze opdracht toch wel aanbesteden. Je weet het niet. Maar wat er vooral ook zo interessant aan de opdrachten is... is dat hij heel goed duidelijk maakt... hoe afhankelijk de overheid van die grote techbedrijven is. Dus waar het verhaal mee begon was... ze zijn hele grote contracten gaan maken met het idee... van we kunnen met die types onderhandelen...

Nou, dit is zo'n voorbeeld dat je ziet. Ja, eigenlijk kan dat niet. Want de overheid probeert bepaalde voorwaarden te krijgen. En die lukken gewoon niet. Want ja, dat moet er nog even bij van die resellers. Die zeggen ook van ja, weet je, je kunt die aansprakelijkheid voor die persoonsgegevens kan je niet bij ons leggen. En dan zegt het Rijk dus in die rechtszaak van ja, maar dan gaan jullie dan maar praten met die techbedrijven. En dan zeggen zij van ja, maar daar valt natuurlijk ook helemaal niet mee te praten over dit soort dingen. Want die hebben gewoon hun eigen voorwaarden en daar houden ze aan vast. En daar gaat de rechter dan ook in mee.

Dus je ziet gewoon heel duidelijk in dit geval van... het heeft gewoon heel weinig zin om te denken... dat je met die bedrijven afspraken kan maken. En de realiteit is natuurlijk dat het gebruik van die software... die zit zo in de haarvaren van al die ministeries... en er zijn zo weinig alternatieven of overstappen is ingewikkeld. Of ze moeten alsnog gewoon weer met die voorwaarden mee van de techbedrijven... dat dicteren onder deze voorwaarden kun je onze software afnemen...

Of overstappen op een alternatief. Maar goed, daarvan zegt iedereen die een beetje verstand heeft van technologie. Dat is gewoon zeker omdat het waarschijnlijk op een relatief korte termijn moet. Omdat die contracten aflopen. Dat is gewoon heel ingewikkeld. Dus die rechtszaak is om verschillende redenen interessant. Je ziet hier al een hele grote opdracht mislukken. Maar het laat ook gewoon heel erg zien van...

hoe groot die afhankelijkheid is. Een advocaat die wij spraken, die vergeleek het met... je gaat je huis verbouwen en je hebt een beetje ideeën... over hoe je je huis wil inrichten. De aannemer komt en die zegt dat is allemaal leuk en aardig... maar zo ga ik het natuurlijk niet doen, want zo werk ik. Dit maak ik, je doet het er maar mee.

Ja, zeker een bedrijf om in de gaten te houden. Er wordt met nog een klein groepje anderen wel geschaard onder de Nederlandse... Ik moet het even heel groot maken, maar potentiële nieuwe ASML'en. Dat is wel heel groot, maar onder de meer veelbelovende techbedrijven... en zoals de CEO het aan mij uitlegde... het is leuk dat we kunnen laten zien dat er in Nederland meer technologiebedrijven zijn... die wat kunnen dan alleen ASML. Want in het buitenland denkt iedereen bij ons aan ASML.

Want wat kan dit bedrijf? Ze maken chips. Ze maken ook chips voor in datacenters. Maar waar ze mee zijn begonnen is chips voor, dat noem je Edge AI. En dat is voor als je AI gebruikt op een apparaat. Nou, daar zou je zo'n hele dure AI-chip van Nvidia kunnen inbouwen. Maar behalve dat, dat is een beetje als schieten met een kanon op een mug, zeg maar. Dan heb je gewoon iets anders voor nodig. Dus zij maken een veel meer gespecialiseerde chip...

waar je dan de berekening op je apparaat kan maken... in plaats van dat het naar een datacenter moet. Dus bijvoorbeeld in je auto, in je medische device, in je camera. Een van de soorten bedrijven waar ze aan leveren klanten die ze hebben... die zitten in de surveillance-industrie. Dus die verkopen beveiligingscamera's. Dat je gezichtsherkenninganalyses kan doen op de camera... in plaats van dat het dan helemaal ergens anders naartoe moet. En die zijn dan energiezuiniger.

En gewoon kleiner en gewoon meer gemaakt voor hele specifieke toepassingen. Terwijl die grote Nvidia chips zijn heel goed geschikt voor die taalmodellen. Maar er zijn natuurlijk heel veel soorten AI en niet alles heb je daar dezelfde soort chips voor nodig. En energiezuinig klinkt ook goed, want AI staat wel bekend als energie slurper. Kunnen zij ook echt iets wat anderen niet kunnen?

Nou ja, het is gewoon niet één markt van AI-chips. Dus je hebt verschillende soorten toepassingen van AI... en daar heb je gewoon allemaal gespecialiseerde chips voor nodig. En wat hun interessant maakt is dat ze al een aantal van die chips hebben gemaakt... en dat ze in productie zijn. Er zijn meer bedrijven waar ook best wel geld tegen aangegooid wordt... en die met dit soort dingen bezig zijn. Maar zij zijn er nu een jaar of bijna vijf jaar mee bezig... en hebben gewoon producten die al in de verkoop zijn... en die bij klanten worden ingebouwd in producten.

In die zin zijn ze verder dan een hoop van de concurrentie. En er zijn dus verschillende investeerders enthousiast over. Ik noemde net al BlackRock. Zijn er nog meer namen bekend? Nou, wat ook wel interessant is aan deze ronde... is dat die geleid wordt door Innovation Industries. En dat is een Nederlandse partij. Wat is interessant, omdat natuurlijk over Europese techbedrijven... en in het verleden heeft Accelera dat ook zeker wel gedaan... geklaagd over het is zo moeilijk om in Europa...

groeigeld op te halen, want we hebben hier gewoon veel minder... dan in de VS partijen die ergens flink geld tegenaan willen gooien. Zeker in deep tech of high tech, dit soort bedrijven... is het moeilijk omdat die op een gegeven moment heel veel geld nodig hebben... om productie te kunnen opschalen en minder schaalbaar zijn... aanvankelijk dan softwarebedrijven.

Maar het feit dat je dus nu en een grote ronde voor een Nederlands techbedrijf... maar dat ook nog een Nederlandse investeerder in de lead is... ja, dat is best wel bijzonder. Nou noemde je net ook al even, misschien is het wel de nieuwe ASML. Je sprak de topman Fabrizio del Maffeo. Hoe kijkt die daarnaar? Ja, die is nu natuurlijk helemaal superblij. Nu zegt hij in het gesprek, mijn ambities zijn gewoon groter... dan de realiteit soms is. He's toning it down, zeg maar. Maar nu is hij helemaal blij natuurlijk, want hij kan weer even vooruit. Kan het weer een beetje uptonen.