Tobias Wouters

Hij heeft verklaard over bijvoorbeeld zijn interesse in dit onderwerp... en over zijn werkzaamheden binnen de CLW. En hij heeft heel duidelijk gezegd... ik ben nooit bezig geweest met het verstrekken van middel X... en heb me daar ook niet mee bezig gehouden.

Gelet op mijn leeftijd, zeker toen. Ja, ook wel een onderwerp waar je natuurlijk al 7, 28 jaar... en niet zo vaak mee bezig bent. Het zelfgekozen leven zijnde. Ja, in het huisblad van De Onderwereld, De Panorama... ben jij genoemd als een van de tien jonge, geniale advocaten. Nou, Tobias. Heel bijzonder is dat. Ja, het schijnt. Hoe kom je aan die plek?

Die plek, en dat is iets waar ik wel met heel veel warmte naar terugkijk... die is gekomen door Stijn, Stijn Francken. Ja, onlangs overleden. Wat mij betreft een ontzettend groot verlies... en een ontzettend goede advocaat, maar vooral een hele lieve man...

Die wist het klaar te spelen om mij een paar maanden na mijn beediging... daarvoor te dragen als, nou ja, ik krijg het bijna mijn strot niet uit... maar onderdeel van de nieuwe geniale generatie. En zo is dat gekomen. Dan moet je gewoon je vol trots voor de borstroffen. Ja, maar ik herken het wel. Want het is enerzijds... Kijk, die advocatenlijstjes slaan in feite helemaal nergens op.

En als je net begint als advocaat, een jong bed, is dat leuk... als je enige bekendheid gaat genieten, toch? Klopt, Chris, maar ik zeg er toch bij... en daar zit echt geen spoortje valse bescheidenheid bij... dat ik op dat moment tussen namen stond... waarvan ik dacht, ja, daar pas ik gewoon... in ieder geval op dit moment nog niet tussen. Ben jij begonnen bij Stijn Franker dan? Nee, nee, nee. Ik heb wel als student nog stage bij hem gelopen... en ook altijd, hij was ook mijn professor op de universiteit... heeft al mijn scripties ook begeleid...

Altijd ook goed contact met hem onderhouden, maar nooit bij hem gewerkt. Deze zaak rondom het middel X, hoe is die bij jou terechtgekomen, Tobias? Die is bij mij, bij ons, bij mijn kantoor terechtgekomen... via een bevriende advocaat, iemand die jullie hier ook wel kennen, Tim Viss. Ja, ook de gast geweest. En zijn kantoorgenoot Emiel Verrijt stond het bestuur bij van de CLW...

En gaandeweg dat proces melden zich dus meer mensen... van ja, wij hebben ook bijvoorbeeld een brief gekregen... om te worden gehoord door de politie. En die hebben zij dus... Ik weet niet of het voor allemaal geldt... maar in ieder geval voor deze cliënt geldt. Die heeft hem doorverwezen. CLW, dat is de Corporatie Laatste Wil. De stichting die mensen hielp bij het levenseinde...

Ja, zo zou ik het niet willen zeggen. De coöperatie heeft als doel om mensen te informeren... over de mogelijkheid van het levenseinde en de wijze waarop. En zij willen graag dat er dus een verruiming komt... van de mogelijkheden om het leven te beëindigen... zonder tussenkomst van een arts.

Tobias, Chris zegt het al, jij kan het veel beter uitleggen. Nou, doe zo gooi. Dat ondraaglijk lijden, je moet dan bij een arts komen, toch? Als je een einde wil maken volgens de medische manier aan je leven. Dat klopt. Het komt erop neer dat een arts moet vaststellen... dat er uitzichtloos en ondraaglijk lijden, dat daar sprake van is. Dat kan te maken hebben met bijvoorbeeld een terminale ziekte. Kan ook te maken hebben met je psychische gesteldheid. Maar ik denk dat ik als feit kan stellen... dat er dus een hele grote groep mensen is die...

bepaalde fasen van hun leven dus buiten die boot kunnen vallen. Dus die niet voldoen aan de criteria... die op dit moment door de wet worden gesteld... en die dus ook niet in aanmerking komen voor... ik noem het dan maar even de reguliere euthanasie... maar die wel een wens hebben om het leven te beëindigen... en dat op een waardige manier te doen. En die vallen onder de huidige wetgeving buiten de boot.

Toen jij bij deze zaak betrokken raakte... toen ontmoette jij jouw cliënt. Kan je ons meenemen naar dat moment? Dat was een afspraak bij mij op kantoor. En hij kwam met zijn vrouw. En dat was...

Heel bijzonder. Heel bijzonder omdat daar een man binnenkwam... die, zeker gelet op mijn leeftijd, oprecht mijn opa had kunnen zijn. Daar kwam een hele kwieke, bejaarde man binnen. Heel pinter, nog goed bij kennis. Ja, en die had een probleem. En die was verdachte in onderzoek Condor. En die werd ervan verdacht dat hij had deelgenomen aan een criminele organisatie. En zo kwam die bij mij.

Was hij iemand die ook op zo'n manier aan zijn einde zelf wilde komen? Of wat dacht hij ook na over zijn eigen leven zijn? Hoe moet ik dat zien? Nee, ik denk niet dat ik dat op die manier zou willen zeggen. Kijk, deze meneer was heel erg en is heel erg betrokken bij het onderwerp. Was...

Eerder lid van de NVVE, de Nederlandse Vereniging voor Vrijwillig Levenseinde. Daar is de CLW uit voortgekomen als aparte groep, de Coöperatie Laatste Wil. En hij is daar altijd betrokken bij geweest en had daar een interesse in. Hij had geen suicidale neiging of iets in die zin. Maar hij was gewoon betrokken bij het onderwerp zelfgekozen levenseinde. Kun je nog even uitleggen, ook voor mijn beeld. Die Coöperatie Laatste Wil, wat deden die nou eigenlijk? We hebben het in de intro een beetje gehoord. Maar wat waren hun werkzaamheden eigenlijk?

Wat zij deden en volgens mij ook nog steeds doen... is zij strijden eigenlijk voor wat zij noemen de autonome route. En de autonome route houdt dus in dat mensen zelf... op een zelfgekozen moment, zonder betrokkenheid... van een deskundige of onafhankelijke derde zoals een arts... op een waardige manier uit het leven kunnen stappen. En dat doen zij binnen de kaders van de wet, zo zeggen ze zelf ook...

En daar lobbyen ze voor, daar geven ze informatie over. Ze hebben leden. En even voor mijn beeld, Tobias. We hoorden net, zelfmoord plegen is niet een strafbaar feit. Het ging hen dus om een waardig levenseinde. Hoe moet ik dat definiëren? Een waardig levenseinde. Of hoe definiëren zij dat? In alle eerlijkheid, die definitie hebben ze niet op de site staan. Maar zoals ik net al zei, zij gingen dus voor die autonome route. En dat betekent dat je...

Zonder tussenkomst van die arts dus. Ik noem het dan maar even gemakkelijk. Halve de pil van driehond. Die we misschien nog wel kennen. Dat is voor mijn tijd overigens. Die zelfmoordpil werd genoemd. Dat je die kan innemen op een door jou gekozen moment. En dat je dus niet moet grijpen naar heel ingrijpende middelen. Die weliswaar je leven beëindigen. Maar die ook heel erg veel gevolgen hebben voor. Noem het maar mensen op het perron. Of mensen naast een flat. Of je naasten die je ergens aantreffen. Ja, ja, ja.

Zeker, en dat is uiteindelijk een heel belangrijk onderwerp geweest in deze strafzaak. Ja, want gaven ze nou alleen maar advies of deden ze meer? De CLW in zijn algemeenheid is heel duidelijk over het feit... dat zij binnen de wettelijke kaders mensen informeren en lobbyen... voor bijvoorbeeld verruiming van de wetgeving. Ja, lobbyen bij de wetgever. Ja, maar wel binnen die wettelijke kaders. Dus ook goed om te benadrukken dat de CLW op zichzelf... niet de criminele organisatie was in deze zaak.

Het Openbaar Ministerie heeft ook altijd heel duidelijk gezegd... en dat ook bijvoorbeeld in persberichten duidelijk gemaakt... dat de CLW geen verdachte was. Het ging echt om een select groepje... die allemaal weliswaar lid waren van de CLW... maar die CLW als zodanig was niet de criminele organisatie. Oké, jij zit met jouw cliënt in de spreekkamer. Dat is natuurlijk bij het kantoor, dat ken ik ook al... omdat IJssel Siemen is natuurlijk een kantoorgenoot van jou. Daar zitten jullie in de spreekkamer. Wat vertelde hij jou?

Nou, ik kan moeilijk terughalen wat wij die eerste bespreking... precies met elkaar hebben besproken. Maar wat ik wel zeker weet, is dat mijn cliënt op dat moment... al gehoord was door de politie. Anders dan een paar andere verdachten was hij niet...