Nooit Geweten
Episodes
Mini: Thee, een wanderwort
03 Sep 2022
Contributed by Lukas
Het laatste zoethoudertje. Over de woorden die over de hele wereld voor Thee worden gebruikt. Verrassend weinig. Omdat dit de laatste zoethouder is, h...
Mini: Reimerswaal
20 Aug 2022
Contributed by Lukas
Een zoethoudertje. Over de verdronken Zeeuwse stad Reimerswaal. Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Mont_Saint-Michel https://nl.wikipedia.org/wi...
Mini: Barbertje moet hangen
06 Aug 2022
Contributed by Lukas
Een zoethoudertje. Over de uitdrukking "Barbertje moet hangen" Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Barbertje https://nl.wikipedia.org/w...
#48 De stemming van Pythagoras
29 Jan 2022
Contributed by Lukas
Over het stemmen van snaar-instrumenten. Waarom heeft een piano eigenlijk twaalf toetsen in elke octaaf? En wat is eigenlijk een octaaf? En waarom zij...
#47 Demon Core
22 Jan 2022
Contributed by Lukas
Over radio-activiteit. Hoe gevaarlijk is dat nou? Er zijn ook wel mensen overleden aan het doen van experimenten met radio-actief materiaal. In deze a...
#46 Léon Theremin
15 Jan 2022
Contributed by Lukas
Het allereerste electronische muziekinstrument was de theremin, uitgevonden door Léon Theremin. Maar hij was ook de vader van de bewegingssensor en d...
#45 De Fiat Panda van A-ha
08 Jan 2022
Contributed by Lukas
Noorwegen is met grote afstand de koploper in het rijden in elektrische auto's. Vreemd genoeg is er een directe link met de populaire jaren-80 pop...
#44 De uitvinding van de postzegel
01 Jan 2022
Contributed by Lukas
De uitvinding van de postzegel was onderdeel van een revolutie in de organisatie van het Britse postsysteem. Maar verandering gebeurt nooit zonder sla...
#43 Onkel Wackelflügel
25 Dec 2021
Contributed by Lukas
Een hartverwarmende Kerstaflevering. Hoe Onkel Wackelflügel tijdens de Berlijnse Blokkade de kinderen van Berlijn hoop gaf. De fotopuzzel voor de vol...
#42 De Grote Liftstaking
18 Dec 2021
Contributed by Lukas
In 1945 legden de liftbedienden met een grote staking het hele werkende leven op Manhattan plat. En dat had grote gevolgen. De fotopuzzel voor de volg...
#41 Vermomd als eiland
11 Dec 2021
Contributed by Lukas
De Nederlandse Marine heeft in de Tweede Wereldoorlog niet veel heldendaden weten te verrichten. Toch is er een prachtig en heldhaftig verhaal: de ont...
#40 Astroturfing in de 19e eeuw
04 Dec 2021
Contributed by Lukas
Trolling en astroturfing lijken de hinderlijke bijverschijnselen van de informatiemaatschappij. De keerzijde van de medaille. Maar ook in de 19e eeuw ...
#39 Het Peter Principe
27 Nov 2021
Contributed by Lukas
Het favoriete verhaal voor bij de borrel, de ultieme verklaring voor die waardeloze manager van je: het Peter Principe. Maar klopt dat nou? Zijn bedri...
#38 Winnen van het casino
20 Nov 2021
Contributed by Lukas
Trap NIET in alle reclame op dit moment voor online casino's. Online roulette is de ongezelligste manier van geld weggooien. Maar als je dan toch ...
#37 De gespleten kerfstok
13 Nov 2021
Contributed by Lukas
Ver voor de invoering van papiergeld gebruikte Europa een andere, vergelijkbare, financiële technologie: schuldbekentenissen op basis van gespleten s...
Trailer voor seizoen 4
31 Oct 2021
Contributed by Lukas
Er komt weer een heel nieuw seizoen aan. Hier een tipje van de sluier en de nieuwe foto-puzzel. Het onderwerp van aflevering 37 is de oplossing van de...
#36 De Olympische Kunst Competitie
18 Jul 2021
Contributed by Lukas
In het Olympisch stadion in Amsterdam werden veel medailles gewonnen, maar de architect van het stadion won zelf ook een medaille. In het onderdeel Ar...
#35 Het broertje van Alexander
11 Jul 2021
Contributed by Lukas
Alexander de Grote veroverde op jonge leeftijd een wereldrijk. Hij was een veroveraar zoals de wereld nog nooit had gezien. En dat rijk spatte ook bij...
#34 Chronostasis
03 Jul 2021
Contributed by Lukas
Als je plotseling opkijkt van je werk naar een klok met een tikkende secondewijzer, dan lijkt het wel alsof de eerste seconde langer duurt dan die daa...
#33 Een kernoorlog door botte pech
26 Jun 2021
Contributed by Lukas
Geen opwekkend verhaal, maar wel belangrijk: de grootste kans op een verwoestende kernoorlog in de 21e eeuw is er één die begint per vergissing. Daa...
#32 De vleermuisbom
19 Jun 2021
Contributed by Lukas
In de strijd met de Japanners probeerden de Amerikanen uit alle macht om aan een geheim wapen te komen. Dat lukte uiteindelijk met de atoombom, maar e...
#31 Public Key Cryptografie
12 Jun 2021
Contributed by Lukas
Inmiddels gemeengoed, maar in de jaren 70 was asymmetrische encryptie ofwel public key cryptografie zo spannend en nieuw dat onderzoekers die over hun...
#30 Leo Baekeland
05 Jun 2021
Contributed by Lukas
Hoe een Gentse jongen van eenvoudige komaf, maar met een talent voor techniek en barstend van de ondernemingszin een beroemd uitvinder werd, waarvan d...
#29 Internetfenomeen Joyce Hatto
29 May 2021
Contributed by Lukas
Aan het begin van de 21e eeuw werd op internet, in een discussiegroep over klassieke muziek, een klassieke pianiste herontdekt. Haar uitvoeringen ware...
#28 Het domesticatiesyndroom
22 May 2021
Contributed by Lukas
Waarom hebben zo veel van onze huis- en boerderijdieren toch vergelijkbare kenmerken, zoals kleinere bouw, slappe oren en witte vlekjes op de voeten e...
#27 De Craigslist bankrover
15 May 2021
Contributed by Lukas
Een wat luchtiger onderwerp vandaag: een slimme bankroof met gebruikmaking van een hele groep medeplichtigen die zelf geen idee hadden wat er gebeurde...
#26 De ijshandel
08 May 2021
Contributed by Lukas
Voordat we koeling op elektriciteit hadden, bestond er een wereldwijde handel in blokken ijs. De hele wereld werd van ijs voorzien vanuit de meren in ...
#25 Een chromosoom meer of minder
01 May 2021
Contributed by Lukas
Een patient met het Syndroom van Down heeft een chromosoom teveel. Maar er zijn ook mensen (of eigenlijk maar 1) met een chromosoom te weinig, waar ni...
Trailer voor seizoen 3
14 Apr 2021
Contributed by Lukas
Er komt weer een heel nieuw seizoen aan. Hier een tipje van de sluier en iets nieuws: de Wikipedia foto-puzzel. Het onderwerp van aflevering 25 is de ...
#24 De Tweede Slaap
24 Jan 2021
Contributed by Lukas
Waarschijnlijk is het natuurlijke slaappatroon van de mens niet "8 uur aan een stuk", maar twee blokken van 4 uur en midden in de nacht een ...
#23 Wie rent sneller, mens of paard?
17 Jan 2021
Contributed by Lukas
Op pure snelheid is de mens een loser. Bijna alle dieren sprinten sneller dan wij. Maar het duurvermogen van de mens is onze super-power. Kunnen mense...
Bonus: Gekke Zhang Xu
10 Jan 2021
Contributed by Lukas
De kalligrafen van de Tang dynastie waren rock 'n roll. Een mini-aflevering met een anecdote over de dichter en kalligraaf Zhang Xu. Voor contact ...
#22 De RNA Tie Club vs. Marshall Nirenberg
03 Jan 2021
Contributed by Lukas
Toen de structuur van DNA was bepaald door Watson en Crick, begon meteen de volgende race: het uitpuzzelen van de genetische code. Een verhaal van hoo...
#21 Het 27e amendement
27 Dec 2020
Contributed by Lukas
Het laatste amendement op de Amerikaanse grondwet werd pas 202 jaar na het indienen aangenomen. Door de bemoeienis van een tweedejaars student. Leesli...
#20 De diamanten halsketting affaire
20 Dec 2020
Contributed by Lukas
Door een affaire met veel list en bedrog kwam Marie-Antoinette onterecht bekend te staan als het gat in de hand van Frankrijk. Dat heeft haar tijdens ...
#19 Het Paleoceen-Eoceen Thermaal Maximum
13 Dec 2020
Contributed by Lukas
Het Paleoceen-Eoceen Thermaal Maximum (of PETM) is de enige keer in de geologische geschiedenis dat eerder in zo korte tijd de temperatuur van de aard...
#18 Steen-papier-schaar
06 Dec 2020
Contributed by Lukas
Het bekende spelletje Steen-papier-schaar wordt tegenwoordig overal ter wereld gespeeld. Het komt oorspronkelijk uit het Verre Oosten. We duiken in de...
#17 Neusgaten
29 Nov 2020
Contributed by Lukas
Waarom hebben we eigenlijk twee neusgaten? En waarom is het zo dat je, als je een beetje verkouden bent, altijd eerst je ene neusgat verstopt hebt zit...
#16 Guillaume Amontons
22 Nov 2020
Contributed by Lukas
Een dove Franse wetenschapper die rond 1700 baanbrekend werk deed en als eerste bepaalde wat het absolute nulpunt van temparatuur is. En toch heb je w...
#15 Het mysterie Kaspar Hauser
15 Nov 2020
Contributed by Lukas
Een mysterieuze jongeman verschijnt uit het niets in het Nürnberg van 1828. Was het een wolvenkind? Slachtoffer van kindermishandeling? Bedrieger? Ve...
#14 De pornocratie
08 Nov 2020
Contributed by Lukas
De 10e eeuw is een periode waarover we bijna nooit horen of leren. Palermo was de derde stad van Europa, op de Middellandse Zee voeren vikingschepen e...
#13 Arrows onmogelijkheidstheorema
01 Nov 2020
Contributed by Lukas
Over hoe een jonge promovendus tot zijn eigen verbazing een wiskundig bewijs vond dat eerlijke verkiezingen niet mogelijk zijn. Tenminste, als je zijn...
Trailer voor seizoen 2
22 Oct 2020
Contributed by Lukas
Er komt een nieuw seizoen van Nooit Geweten aan. Met nieuwe verhalen die je kan vinden in Wikipedia. Hier een klein voorproefje. Voor contact of opme...
Bonus: Het maken van een podcast
04 Oct 2020
Contributed by Lukas
Een aflevering over het maken van deze podcast. Een beetje zelfbevlekking, dus als je daar problemen mee hebt, weet je waar de skip-knop zit. Ik probe...
Bonus: De makers achter Wikipedia
18 Sep 2020
Contributed by Lukas
Een extraatje. Hoe werkt die wereld van Wikipedia. Ik stelde een aantal vragen aan de harde kern van de Nederlandse wikipedia gemeenschap. Deze afleve...
#12 De optische telegraaf - een verhaal over latency
09 Aug 2020
Contributed by Lukas
Een enorme stap in de technologie om berichten te versturen was de optische telegraaf. Een merkwaardig systeem met beweegbare palen en telescopen bove...
#11 Hoe Crassus zo rijk werd
01 Aug 2020
Contributed by Lukas
De allerrijkste Romein was Marcus Licinius Crassus. Hij bezat half Rome. Hoe was hij zo rijk geworden? Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Marcu...
#10 De ultieme kalender
25 Jul 2020
Contributed by Lukas
Als je denkt dat het opdelen van de dag in 24 uur van 60 minuten een ongelukkige keuze is, dan is de kalender die wij gebruiken met al die maanden van...
#9 Melkwit
18 Jul 2020
Contributed by Lukas
Een koel glas pastis op een zonnig Zuid-Frans terras. Kan iets meer voelen als vakantie? En dan dat mysterieuze verkleuren bij het mengen met water. H...
Bonus: Babylonische astronomie
14 Jul 2020
Contributed by Lukas
Nog een paar leuke weetjes die overbleven. Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Enlil-bani https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.2307/1359707 ...
#8 Babylonische astronomie
11 Jul 2020
Contributed by Lukas
De oude Babyloniërs hadden een geavanceerde wiskunde en astronomie. Ze konden zelfs maansverduisteringen voorspellen. Indrukwekkend toch? Wat konden ...
#7 Het vierlandenpunt
04 Jul 2020
Contributed by Lukas
Drielandenpunten, daarvan zijn er honderden. Niets bijzonders. Maar bestaan er ook vierlandenpunten? Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Drielan...
#6 Dieren die mieren eten
27 Jun 2020
Contributed by Lukas
Over de overeenkomsten en verschillen tussen Miereneters en Aardvarks. En hoe dat zo gekomen is. En over spiermagen, homologieën, convergentie en mee...
#5 De revolutionaire decimale tijd
20 Jun 2020
Contributed by Lukas
De decimalisering maakte een eind aan de onderverdeling van guldens in 20 stuivers van elk 8 duiten. De voet en de roede werden ingeruild voor meters,...
#4 De co-prinsen van Andorra
13 Jun 2020
Contributed by Lukas
Waarom heeft dwergstaat Andorra twee staatshoofden? En waarom komen die staatshoofden bijna nooit in hun eigen land? Leeslijst: https://nl.wikipedia....
#3 De posthume moordenaar van Orkney
06 Jun 2020
Contributed by Lukas
Het bijzondere moordverhaal van Sigurd, de eerste Jarl van Orkney. Een bizar verhaal over vikingen en mondhygiène. Leeslijst: https://nl.wikipedia.o...
#2 Artemisia Gentileschi
29 May 2020
Contributed by Lukas
Het opmerkelijke leven en werk van deze vrouwelijke topschilder uit de 17e eeuw. Haar verkrachting op haar 17e, de afschuwelijke rechtsgang daarna en ...
#1 Kwik vertragingslijn geheugen
24 May 2020
Contributed by Lukas
Het geheugen van de eerste computers was heel klein en gebruikte de raarste technieken. Bijvoorbeeld buizen vol kwik met luidsprekertjes en microfoont...