Przystanek Nauka
Episodes
Dr Jakub Sławek | Gulf House
31 Mar 2026
Contributed by Lukas
Jakie perspektywy rysują się przed rejonem Zatoki Perskiej w obliczu trwającego konfliktu zbrojnego po ataku Izraela i USA na Iran? Dlaczego warto ...
Prof. dr hab. Dariusz Nawrot | Republika Zagłębiowska
19 Feb 2026
Contributed by Lukas
Jak doszło do masakry pod sosnowiecką Hutą Katarzyna w lutym 1905 r.? Dlaczego kilka miesięcy później władze carskie wycofały się z Zagłębi...
Dr hab. Dariusz Kajewski, prof. UŚ | Dobry sySTEM edukacji i popularyzacji
05 Feb 2026
Contributed by Lukas
Jak powinno się nauczać o przedmiotach STEM, który – za anglojęzycznym akronimem – określa nauki ścisłe, technologię, inżynierię i matem...
Dr Ewa Radecka i dr Filip Nawrot | Czy prawo ochrony środowiska faktycznie je chroni?
30 Jan 2026
Contributed by Lukas
Czy rzeczywiście w prawie ochrony środowiska zawsze chodzi o jego ochronę? Jak wygląda relacja pomiędzy przepisami międzynarodowymi a krajowymi?...
Mgr Katarzyna Stachniak i inż. Daniel Migdalski | BERA – nowa infrastruktura centralizująca prace naukowców na Svalbardzie
15 Jan 2026
Contributed by Lukas
Planując wyprawę badawczą na Svalbard należy być dobrze przygotowanym i zorganizowanym. Od tego roku udogodnieniem dla badaczy Arktyki, jest Cent...
dr hab. Agnieszka Bielska-Brodziak, dr Marek Suska i dr Marlena Drapalska-Grochowicz | Jak sędziowie odczytują prawo?
21 Nov 2025
Contributed by Lukas
Prawo zapisane w ustawach bywa niezmienne - ale jego znaczenie już nie. To, jak sądy odczytują przepisy, potrafi zmienić nie tylko praktykę orzec...
dr hab. Agnieszka Bielska-Brodziak, prof. UŚ i dr Marek Suska | Uwikłani w czas, czyli temporalny wymiar wykładni prawa
14 Nov 2025
Contributed by Lukas
Czy samo prawo wystarczy, by czuć się bezpiecznie? A może równie ważne - a może nawet ważniejsze - jest to, jak sądy to prawo rozumieją?W tym...
Dr hab. Katarzyna Wyrwas, prof. UŚ | Smartfica, kliktywista i chirurżka
03 Oct 2025
Contributed by Lukas
Czym jest smartfica? Kto to kliktywista? Czy językoznawczynię razi „Akademia Paznokcia”? W nowym podcaście z cyklu „Przystanek Nauka UŚ” ...
Dr hab. Anna Maj, prof. UŚ | Śląska Szkoła Multimediów
19 Sep 2025
Contributed by Lukas
Czy wiecie, że katowiccy studenci już pół wieku temu eksperymentowali ze sztuką wideo? W połowie lat 70. XX wieku młodzi artyści skupieni wo...
Prof. dr hab. Ryszard Kaczmarek | Przesiedleni
24 Jul 2025
Contributed by Lukas
W latach 1950-1991 z Polski do RFN wyjechało prawie półtora miliona ludzi. Dlaczego wyjeżdżali? Jakie perypetie się z tym wiązały? Ile stracil...
Dr Joanna Ryszka i dr Paweł Golda | Opowieść o Marcelim Tarnowskim
03 Jul 2025
Contributed by Lukas
Był poliglotą: tłumaczył z angielskiego, niemieckiego, rosyjskiego, francuskiego, jidysz i holenderskiego. Część spośród 145 przekładów jeg...
Dr Dawid Surmik | Patologie w nauce
20 Jun 2025
Contributed by Lukas
Ten podcast wyjątkowo nie będzie o badaniach, ale za to poruszy ważny społecznie temat, jakim są patologie i kryzysy trapiące obecnie naukę i s...
Dr Matylda Sęk-Iwanek | Ekokrytyka – ekologiczne wątki w komiksach
18 Jun 2025
Contributed by Lukas
Komiksy to nie tylko rozrywka. Potrafią być też niezwykle cennym źródłem informacji o kulturze i społeczeństwie. Zwłaszcza, gdy odnoszą się...
Dr Chang Il You | Różane wybory prezydenckie w Korei Południowej
09 Jun 2025
Contributed by Lukas
3 czerwca 2025 roku w Korei Południowej wybrano nowego prezydenta Lee Jae-myunga z Partii Demokratycznej Korei. Wybory te były nietypowe i zorganizo...
Dr hab. Robert Rajczyk, prof. UŚ | Wojna hybrydowa na morzu: Jak Rosja testuje Zachód?
30 May 2025
Contributed by Lukas
Rosyjska Flota Cieni i nowy wymiar wojny hybrydowej Czym jest tajemnicza „Flota Cieni”? Jak Rosja wykorzystuje statki do obchodzenia sankcji, prow...
Prof. dr hab. Katarzyna Grzybczyk | Ruchomy zamek praw autorskich. Ghibli vs. ChatGPT
15 May 2025
Contributed by Lukas
Generatywna sztuczna inteligencja coraz lepiej radzi sobie z tworzeniem obrazów, filmów czy melodii. Opiera się jednak na tym, czym została nakarm...
Prof. dr hab. Ryszard Koziołek | Dylan stawia nam wyzwania
26 Mar 2025
Contributed by Lukas
„Jest lekko przesunięty wobec oryginału, a jednocześnie nie mamy najmniejszych wątpliwości, że oto Dylan się przed nami zmaterializował – ...
Dr Nina Augustynowicz | Czy celebryci mają datę ważności?
27 Feb 2025
Contributed by Lukas
Co łączy lorda Byrona, Marilyn Monroe, Zendayę, Prince’a i Michelle Yeoh? Wszystkich możemy nazwać celebrytami. Łączy ich sława, oddani fani...
Dr Ewa Kozik | O etnologii i antropologii kulturowej
07 Feb 2025
Contributed by Lukas
Fake newsy, współczesne mity na temat medycyny, a także badania terenowe w różnych częściach świata. Zainteresowania badawcze dr Ewa Kozik zap...
Prof. dr hab. Jerzy Sperka | Rycerze śląscy w poszukiwaniu lepszych warunków zatrudnienia
27 Jan 2025
Contributed by Lukas
Studia z dziejów migracji rycerstwa śląskiego do Królestwa Polskiego (zwłaszcza na Ruś Czerwoną w XIV–XV wieku) to tytuł najnowszej książ...
Dr Dariusz Ignatiuk | Witamy na Svalbardzie
22 Jan 2025
Contributed by Lukas
To pierwsza w historii infrastruktura poza granicami Polski, której właścicielem jest Uniwersytet Śląski, a także pierwsza od kilkudziesięciu ...
Prof. dr hab. Marian Kisiel | Ósme czytanie Hłaski
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
„Ludzie mają dziś mało czasu na wielkie uczucia; zrywają się rano, chłepczą swoje zupki w barach mlecznych, tłoczą się w tramwajach, kupuj...
Dr Chang Il You | „Proszę pana, idziemy do przedszkola” – o grzeczności językowej
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Czy to samo zachowanie przez przedstawicieli jednej kultury może być odebrane jako przejaw dobrego wychowania, a przez drugiej za coś skrajnie ob...
Dr Marcin Sarnek | Harris vs. Trump czy może Swift vs. Musk?
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
5 listopada rozpoczną się wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych, a spośród wszystkich kandydatów liczy się tylko Demokratka – Kamala Har...
Prof. dr hab. Marzena Dzida | Jajka po warszawsku i smerfy w laboratorium
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
W najnowszym odcinku podcastu Przystanek Nauka UŚ fascynujący świat chemii zgłębiamy z prof. dr hab. Marzeną Dzidą – uznaną chemiczką z Wyd...
Dr hab. Paweł Jędrzejko, prof. UŚ | Międzynarodowy Dzień Tłumacza
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Z okazji Międzynarodowego Dnia Tłumacza dr hab. Paweł Jędrzejko, prof. UŚ odpowiedział na kilka nurtujących nas pytań, w tym:czy bardziej czuj...
Dr Aleksander Kopka | Jacques Derrida
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Czym jest dekonstrukcja, a czym nie jest?Kim był twórca tego tyleż znanego, co często błędnie interpretowanego terminu?Jakie były jego związki...
Dr Joanna Mercik | Potencjał planszówek w popularyzacji nauki
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
- Jakie gry cieszą się największą popularnością wśród studentów?- Czy planszówki mogą poprawić wyniki w nauce?- Jakie mity na temat gier p...
Prof. dr hab. Renata Dampc-Jarosz | Felix i Felka
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Ona pochodziła z Warszawy, a on z Osnabrück w Dolnej Saksonii. Połączyła ich sztuka i zostali małżeństwem, ale potem przyszła wojna. 2 sierpn...
Dr hab. Jacek Mydla, prof. UŚ | Opowiadając o duchach
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Kiedy w Anglii zaczęto fascynować się zjawiskami nadprzyrodzonymi i jaka była w tym rola Williama Szekspira? Kim był M.R. James, autor Opowieści...
Ks. dr Dawid Ledwoń, prof. UŚ | ŚWIATOWY DZIEŃ WĘŻY
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
16 lipca obchodzony jest Światowy Dzień Węży. Wąż w świetle zoologii jest niezwykle fascynującym stworzeniem, którego proces kształtowania n...
Dr hab. Krzysztof Łęcki, prof. UŚ | Na Euro niech zagrają odważnie
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
W 1989 roku mistrzostwo Polski w piłce nożnej mężczyzn zdobył Ruch Chorzów, drużyna oparta na chłopakach z jednego regionu. Dziś taką histor...
Dr Anna Watoła | Habari gani? Z wizytą w kenijskiej szkole
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Dr Anna Watoła od wielu lat odwiedza Kenię, by wspierać edukację tamtejszych dzieci, zwłaszcza z plemienia Masajów. Organizuje zbiórki przyboró...
Dr hab. Paweł Tomczok, prof. UŚ | Surowiec, który rozpalił świat
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Węgiel sprawił, że od XVIII w. każde kolejne pokolenie żyje w trochę innym świecie niż poprzednie. Zmienił nasze życie codzienne, ogrzewał ...
Dr hab. Michał Krzykawski, prof. UŚ | Uwaga w centrum uwagi
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Deficytu uwagi i jego negatywnych skutków nie znajdziemy na liście chorób Światowej Organizacji Zdrowia. Trudno jednak zaprzeczyć, że zdolność...
Triumf Kreatywności: Drużyna z Uniwersytetu Śląskiego na podium w USA!
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Z dumą ogłaszamy, że drużyna z Instytutu Pedagogiki Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach zdobyła pierwsze miejsce w swojej kategorii wiekowej na...
Dr Justyna Stefańczyk | Dzień Dziecka z książką obrazkową
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Kto powinien wybierać książki dla dzieci: dorośli czy dzieci?Jak można przekazywać dzieciom prawa fizyki i świadomość ekologiczną?Czy aplika...
Dr Maciej Walczak | Dzień Cyrylicy
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
24 maja to Dzień Cyrylicy. W najnowszym odcinku podcastu z dr. Maciejem Walczakiem, rusycystą i adiunktem w Instytucie Językoznawstwa Uniwersytetu ...
Dr Małgorzata Lubelska-Sazanów | Ochrona zwierząt w polskim prawie
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Coraz bardziej zmienia się nasze postrzeganie zwierząt.Bawiące się pszczoły, dociekliwe ośmiornice, samoleczące się orangutany czy przeżywają...
Dr Nina Augustynowicz | Czas na herbatę!
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Herbata to poważna sprawa. Wiele narodów „wie najlepiej”, jak należy ją przyrządzać i podawać: niektóre z nich wykształciły związaną z...
Dr Aleksandra Kłos-Skrzypczak | Międzynarodowy Dzień Rodzin
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
15 maja obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Rodzin. W tym dniu uwaga społeczna zwrócona jest na obecną kondycję rodziny, problemy, z którymi n...
Prof. dr hab. Jolanta Tambor | Język śląski językiem regionalnym
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Język śląski jest obecny w prozie i poezji, na scenach teatralnych, na Wikipedii i Facebooku. Powstają w nim dramaty i tłumaczenia literatury ś...
Dr hab. Miłosz Skrzypek, prof. UŚ | Rok Wincentego Witosa
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Urodził i wychował się na głębokiej prowincji, w krainie nie bez powodu przezywanej „Golicją i Głodomerią”. Dorastał w małych Wierzchosł...
Shengmiao Yu | Dzień Języka Chińskiego
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Czy możemy mówić tylko o jednym języku chińskim? Co jest najtrudniejszym aspektem języka chińskiego? Dlaczego Polacy mogą łatwiej się go n...
Dr Dawid Madziar | Dlaczego żołnierze walczą?
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Już 12 kwietnia będziemy mogli pójść do kina na Civil War. Film w reżyserii Alexa Garlanda to dystopijna wizja wojny domowej, która toczy się ...
Dr hab. Joanna Warmuzińska-Rogóż, prof. UŚ | Międzynarodowy Dzień Języka Francuskiego
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Co ułatwia naukę języka francuskiego? Czy w Quebecu mówi się po francusku, czy po quebecku? Którymi pisarzami frankofońskimi warto się zainter...
Dr Monika Stojek, prof. UŚ | Światowy Dzień Otyłości
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
4 marca obchodzony jest Światowy Dzień Otyłości. Celem tego dnia jest powszechne uświadomienie, jak poważne zagrożenie dla zdrowia człowieka s...
Dr hab. Bożena Czwojdrak, prof. UŚ | Zofia, matka królów
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Urodziła dwóch przyszłych królów Polski, przedłużając w ten sposób panowanie dynastii Jagiellonów. Polska kultura zawdzięcza jej pierwsze z...
Paweł Maślona | „Kos”, czyli daleko od „Potopu”
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Czym Tadeusz Kościuszko wyróżnia się na tle innych polskichpostaci historycznych?Czy życie polskiego chłopa pańszczyźnianego przypominało los...
Dr Anna Dzionek | β-blokery w środowisku naturalnym – problem, o którym nie mówi się głośno
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Historia tego, co przyjmuje nasz organizm nie kończy się w momencie przełknięcia pokarmu czy leku. Liczne substancje, w tym te szkodliwe, pochodzą...
Prof. dr hab. Dariusz Nawrot | Napoleon nie strzelał do piramid
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Jak wypadł Joaquin Phoenix w roli Napoleona Bonaparte? Czy dowodzona przez niego armia francuska strzelała do piramid, a żołnierze rosyjscy tonęl...
Prof. Magdalena Bartłomiejczyk | J. Korwin-Mikke postrachem tłumaczy w PE? Kontrowersyjni politycy łagodnieją w przekładzie
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Tłumaczenie symultaniczne w Parlamencie Europejskim to prestiżowe i dobrze płatne zajęcie, ale często okupione znacznym wysiłkiem i stresem. Jak...
Anna Cieplak – Ile ludzi, tyle hut
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
W 1972 r. na obszarze ponad 1 000 ha zaczęło rosnąć potężne, metalurgiczne „ciało”, które odmieniło losy Dąbrowy Górniczej, Zagłębia ...
Dr hab. Michał Kłosiński, prof. UŚ | Przygody cyfrowego tułacza – gry komputerowe okiem groznawcy
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Czy naukowe zajmowanie się grami komputerowymi zabija przyjemność z samego grania? Co nam mówią gry wideo o naszej kulturze, społeczeństwie czy...
Dr Marcin Sarnek, dr Aleksandra Musiał | Czas krwawego księżyca – reprezentacja rdzennych Amerykanów w popkulturze
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Wizerunek rdzennych Amerykanów przez lata podlegał w popkulturze licznym zmianom, ale dopiero od niedawna odchodzi się od krzywdzących stereotypó...
Dr Marcela Gruszczyk | „Oppenheimer” to film o sile sprawczej człowieka
17 Jan 2025
Contributed by Lukas
Najnowszy film Christophera Nolana opowiada historię „ojca bomby atomowej” i jest interesującym spojrzeniem na postać Roberta Oppenheimera – ...