Anna Dijkman

En hij noemde zijn voorstel eerst, ja, dit is echt een Rotterdamse product. Met de Rotterdamse universiteit is dit ook tot stand gekomen. Maar het is eigenlijk natuurlijk wel een mooi pan-Europese product... dat hij dan ook als Duitser... Ja, laten we het vooral niet verkopen als Rotterdams product. Dan wordt het niks natuurlijk. Goed, ik zal hier niks over zeggen als Amsterdammer. Maar nee, het is eigenlijk een mooi pan-Europese product.

Hij zei allereerst tegen me van ja, op bepaalde vlakken hebben we al een 28ste regime. Waar je dus al kunt kiezen of je of de nationale wetgeving of een pan-Europese wil volgen. Bijvoorbeeld op het gebied van patentrecht kun je daarvoor kiezen. En ook met het zogeheten patentrecht.

PEP, het Pan-Europese Pensioenproduct. En dat bestaat sinds 2022. Ik moet eerlijk zeggen dat dit mij een beetje was ontgaan... maar dat is misschien ook wel een beetje het probleem. Want bijna niemand gebruikt dit. Maar daar kom ik zo nog op.

Maar het idee is dus inderdaad dat je binnen 48 uur... een vennootschap kunt oprichten, digitaal, met 1 euro startkapitaal. En ja, je hoorde von der Leyen net zeggen van... ja, dat noemen we EU-inc, of EU-inc, zei ze. Ja, daar is alweer spijt van, geloof ik, dat ze het zo noemt.

Nou ja, dat is wel ook een discussiepunt. Want bijvoorbeeld Repasi zegt, die vindt dat eigenlijk vreselijk... want dat is iets heel anglo-saxisch, dat ink. Dat kennen wij als rechtvorm helemaal niet in Europa. Dus dat is eigenlijk een beetje gek om dat zo te noemen. En hij stelt voor om dat Societas Europea Unificata te noemen... met als afkorting S.EU. Dus dat komt dan achter je bedrijf te staan...

Staat in de EU-ink van Ursula. Nee. Nou ja, je stipt eigenlijk al meteen een probleem hierbij aan. Want wat komt er dan in? Wat is dan bovenliggend? Nationaal of EU-wetgeving? Dus er zijn dan ook genoeg bezwaren. Want nationalistische partijen willen hier niks van weten... omdat het dus boven nationale wetgeving gaat staan. Die blijft wel gewoon bestaan trouwens, die nationale wetgeving. Tuurlijk.

Maar je kan dan dus kiezen welke je volgt. Precies, maar als je bedrijf dan kiest voor het 28e regime... dan zeg je ja, dat zijn voor mij de regels. Precies. En dat is natuurlijk altijd een probleem in Europa. Hoe ver ga je die soevereiniteit afstaan? Maar er zijn ook andere bezwaren. Bijvoorbeeld de bonden die zijn heel erg bang... dat het arbeidsrechten gaat uithollen.

en er is angst voor misbruik om nationale regels te omzeilen. Om even met dat laatste te beginnen, dat misbruik. Rapaci zei ook, ja, het is inderdaad wel een gevaar... dat je een vehikel creëert voor innovatieve bedrijven... maar dat het de charlatans zijn die er handig gebruik van gaat maken...

Maar hij is van mening dat je toch wel 95% van de bekende misbruiktrucs... wel zou kunnen uitbannen met een goede vormgeving van die wetgeving. En ja, die laatste 5%, de mensen die dit heel graag willen... of die het toch een maas vinden... want daar zijn ook veel fiscalisten in bedreven. Dat kun je misschien nooit helemaal tegen gaan... maar daar zou dan tegenover staan dat groeien wel... en ondernemen veel makkelijker zou worden voor bedrijven. Dus dat is een beetje een afweging van de voor- en nadelen...

Maar misschien nog wel belangrijker is dus die angst... dat die rechten worden uitgehold. Dus de angst van de vakbonden. En zij zijn bang voor een race to the bottom. En daarmee bedoelen ze dat niet de hoogste eis... aan bijvoorbeeld arbeidsrecht wordt opgenomen... maar eigenlijk een soort van minimale eis. Een soort van de bare minimum komt er dan in. Daar heb je bijvoorbeeld over ontslagrecht of arbeidsomstandigheden. Ja, precies. Het kan natuurlijk van alles zijn...

die verliezen dat dan. En wij hebben bijvoorbeeld misschien wel hier in Nederland en Duitsland... veel meer rechten voor arbeiders. Maar dan wordt de eis van het land wat de minste rechten heeft leidend. En daar ligt uitbuiting op de loer, zou je kunnen zeggen. En het is natuurlijk ook heel ingewikkeld, schetst hij ook wel... om iedereen blij te maken. Want bijvoorbeeld de Duitsers vinden hun faillissementrecht het beste wat er is. Maar ja, dat vinden de Fransen ook niet.

Dus welke kies je dan? Want je zou ook om die race to the bottom te voorkomen... zou je ook kunnen zeggen, nou ja, dan kies je gewoon eigenlijk de beste. Je kiest de strengste eis bijvoorbeeld. Maar ja, wat is dan het beste? En het gevaar ook van de strengste eis leidend maken... is dat je daarmee eigenlijk weer iets creëert... wat niet heel aantrekkelijk is voor een heleboel bedrijven. Dus dan wordt het weer niet gebruikt.

Ja, precies. Maar je zou kunnen zeggen, elk land heeft... die zijn allemaal historisch ontwikkeld en bevolgd en zo. Maar goed, we zien een probleem in Europa. En dat heeft hiermee te maken. Maar er zijn ook wel echt breekpunten. Je hebt bijvoorbeeld in Duitsland, dat heet dan de Mietbestimmung. Dat is dus een werknemersmedezeggenschap... die echt heel erg belangrijk is voor Duitsers. En andere landen kennen eigenlijk dat niet in die specifieke vorm...

Maar, zei Repati, als dat er niet in komt... of als dat niet wordt gewaarborgd... dan doen de Duitsers dus niet mee. Ja. Die willen dit hebben. En wat je dan nu ziet... is dat, wat ik in het voorstel las... is dat er dan op dat vlak wordt gezegd... ja, daar gelden de nationale regels...

Ja, oké. Maar dan wordt het toch weer ingewikkeld. Dan ga je het een beetje uitkleden eigenlijk. Ja, en dan krijg je dus dat je dan toch weer nationale eisen... op dat pan-Europese regime gaat leggen. Het dreigt het gevaar dat je een soort monster van Frankenstein creëert. En dat is ook een beetje wat er is gebeurd met dat pensioenproduct... wat ik net zei, dat PEP. Want daar bleven dus gewoon 27 verschillende belastingsystemen bestaan... met verschillende voordelen. En die golden dan...

Ja, soms weer wel voor het PEP, soms weer niet. Maar dat mochten dus landen zelf beslissen. En ja, daar gaat ook je uniformiteit. En ook nog wat betreft die strengste eisen. Er werden dus hele strenge eisen aan consumentenbescherming gesteld. Dat is goed voor de mensen die het zou willen gebruiken. Maar daardoor was het eigenlijk heel onaantrekkelijk om het aan te bieden... als pensioenpolisverkoper, om het zo maar te zeggen. Dus er is nu één aanbieder in Slovakije. En daar maken er maar een paar duizend mensen gebruik van.

Ja, precies. Want degene die het hardste zeurt, die krijgt dan zijn zin... en dan krijg je uiteindelijk een soort regime waar niemand echt zin in heeft. Ja, dus er spelen hier een aantal dingen. Je zou kunnen zeggen, oké, dit is het moment... om eindelijk over onze schaduw heen te stappen. We moeten nu iets gaan regelen, want we zien dat Europa gaat achterlopen. Dit is gewoon een struikelblok. We moeten zorgen dat daar iets voor gedaan wordt. Bedrijven moeten hun vleugels in heel Europa kunnen uitstaan. Ja, dus...

Het is een ongelooflijke klus, denk ik. Want er moet heel veel gepraat worden. Wat wil je? Hoe kun je iedereen tevreden houden? Hoe kunnen we dit goed maken voor wat betreft arbeidsrecht? En het gevaar is dat er een beetje een raar compromis uitkomt... met allerlei nationale koppen. En dat je dus eigenlijk een waardeloos ding hebt.

Nou was er ook een vraag van Eelco... zou je dit dan niet met een paar landen kunnen doen? Dat je zegt van oké, Nederland en Duitsland... die gaan dan dit samen alvast doen. Twee snelheden. Ja, dat wordt ook wel vaak over die kapitaalmarktunie gezegd. Het gevaar is dat je dan echt Europa op twee snelheden krijgt. Dan krijg je dus waarschijnlijk een tweedeling... tussen het Westen en het oude Oostblok zou je kunnen zeggen. Die misschien wat minder ver zijn op bepaalde dingen. Maar Repasi zegt ook van ja...

Eigenlijk is dat in dit geval niet zo heel relevant. Want het zijn vooral die grote landen die het meest kritisch zijn. Frankrijk en Duitsland bijvoorbeeld. Die moet je mee hebben. En als die mee zijn, dan willen eigenlijk die anderen ook wel. Dat is het motorblok, zeg maar. Ja, dus dan heeft het niet zo heel veel zin om te zeggen... dan doen wij het eerst met elkaar. Want waarom zouden die andere landen dan...