Anna Dijkman

NewTen is ook duidelijk voor pizzabakkers. Je vraagt lekker snel een zakelijke lening aan. Net zo snel als dat ik mijn pizza's bezorg. Duidelijk voor ondernemers. NewTen, je doelen dichterbij. Een initiatief van ABN AMRO.

Hallo vrienden van Toegevoegde Waarden. Fijn dat je weer luistert naar de economiepodcast van het FD. Of als het de eerste keer is, van harte welkom. Ik ben Anna Dijkman, columnist en podcastmaker bij het FD. En ik ben Marijn Jongsma, redacteur macro-economie bij het FD.

We gaan het vandaag hebben over het 28ste regime. Ja ja, dat is een plan om het makkelijker te maken... voor start-ups en skill-ups om te groeien in Europa. Maar wat is dat nou precies en moeten we dat eigenlijk wel willen? Nou.

Op dat straks, maar eerst nemen we een duik in de geschiedenis. Want we gaan het hebben over de godfather van het kapitalisme... zoals hij wel eens wordt genoemd. Of dat dan terecht is, daar gaan we het zo over hebben. Maar ik heb het over niemand minder dan Adam Smith. Marijn, jij ging in Schotland op zoek naar zijn wortels...

En om te kijken wat zijn betekenis nog is. En wat we nog kunnen leren van hem. Maar even eerst, want ik heb je eigenlijk heel lang niet gezien. We zien elkaar nu voor het eerst sinds twee weken ongeveer. Want je bent echt net terug uit Schotland. En daarvoor Tsjechië. Je bent echt wel een globetrotter. Ja, Europa is mijn achtertuintje. Zeker. En je bent ongeschonden uit de skitrip gekomen. Ja, zeker. En ik moet zeggen, ik was met mijn twee oudste kinderen. Die kregen van de skilerares ook heel veel complimenten.

Ja, want dat is waar hij volgens mij heel vaak verkeerd wordt neergezet en verkeerd wordt begrepen. Dat hij dus dat heel erg, dat ikke-ikke-ikke-kapitalisme voorstond. Dat hij daar de voorvader van is, om het zomaar te zeggen. Dat is helemaal niet zo, want hij was moraalfilosoof. Hij heeft ook voor Wealth of Nations het boek The Theory of Moral Sentiment geschreven.

Ik heb hier ook ooit een aflevering... voor een van de eerdere toegevoegde waarden over gemaakt. Die zullen we even in de shownote zetten. Dat gaat over de ontwikkeling van het vrije marktdenken. En daar vertelden ook econoom en theoloog Johan Gaafland... die zit aan de Universiteit van Tilburg... en die vertelde over die spanning tussen dat egoïsme... en dat deugdzame, het belang van deugde... wat Smith dus ook heel erg voorstond. Dat heet dus ook in de literatuur het Adam Smith-proces...

coole, keiharde figuur bent. Dat zijn twee verschillende dingen. En ik denk dat we ook Adam Smith in zijn tijd moeten zien... de mensen waren toen gewoon heel gelovig nog. Dus de deugden... de christelijke deugden... waren gewoon heel belangrijk. Die speelden echt een belangrijke rol.

Hoe rijker je wordt. Ja grappig he. Want dit is eigenlijk weer wat we een beetje terugzien. Bij Trump bijvoorbeeld. Absoluut. Dat is echt best wel mercantilistisch. Ook dat idee dat het een soort zero sum is. Dat je dus niet samen meer kunt creëren. Maar dat er eigenlijk één pot is. Waarvan je zoveel mogelijk naar jouzelf moet toetrekken.

om je markt heel erg te beschermen. En dat is ook het opvallende verschil... daar hebben we het ook al eens eerder over gehad... met bijvoorbeeld iemand als Millay uit Argentinië... die een echte libertariër is... en die dus wel heel erg voor vrije markt ook is. En die dan toch in Trump zijn zielsverwand vindt... terwijl ze eigenlijk heel verschillend daarover denken. Ja, want je kunt ook zeggen van Trump, maar een liberaal is het zeker niet.

Goed, dat is de rechtse Smith. En we hebben al best wel wat linkse punten van Smith. Ik krijg er toch gedraging naar dat hij wat meer links is. Als we het langs deze tweedeling leggen. Ja, precies. Die een beetje gekunsteld is, wat ik al zei. Het praat wat makkelijker. Nou, precies. Door naar waarom is hij allemaal links?

Everyone but an idiot knows that the lower classes must be kept poor... or they will never be industrious. Met andere woorden... Ze moeten blijven werken. Ja, als je ze te veel geld geeft, dan gaan ze thuis op pauze zitten. Maar goed, eigenlijk ziet Adam Smith dit vanuit een economische blik. Niet van, het is beter als iedereen het goed heeft... of meer mensen het goed hebben. Vanuit het idee, dat is goed voor de mensen... maar meer, dat is goed voor de economie.

Van Adam Smit door naar vandaag. Want we hadden vorige week een heuse cliffhanger... over de vraag wat het 28e regime nou precies is. En of dat een oplossing is voor de groeiproblemen in Europa... die start-ups en skill-ups hebben...

Want die lopen er nu vaak tegenaan dat de wetgeving in Europa heel versnipperd is. De kapitaalmarkt is versnipperd en daardoor kunnen ze minder goed concurreren, minder goed kapitaal aantrekken en dus minder groeien dan bijvoorbeeld bedrijven in de VS.

Daar was ook deze week een top over, een EU-top. Daar is het dan ook weer gepraat over die kapitaalmarktunie... al zijn er geen beslissingen genomen. Maar er is wel heel erg dat besef dat we iets moeten doen. Willen we die Europese kampioenen kweken en ook behouden... en een beetje blijven meedoen op dat wereldtoneel? Nou ja, enter het 28e regime. Dat zou ook een van de punten kunnen zijn die dit probleem kan oplossen...

Draghi en Letta zijn fan, de opstellers allebei van een rapport over onder andere ook de interne markt in Europa. Maar ja, wat is dat 28e regime nou eigenlijk? Hoe werkt dat? Wat gaat het kosten? Wat levert het op? En moeten we dat nou wel willen met z'n allen? Dat vroeg ook luisteraar Ilko Hukuma zich af, die ons hier al vorig jaar en vorig jaar al over mailde. En hij vroeg zich ook af of het niet beter is om met een beperkt aantal landen hiermee te beginnen.

Klinkt bijna te mooi om waar te zijn. Within 48 hours zelfs. Ja, precies. Nou, daar kom ik zo nog op. Dit zei von der Leyen in een speech in Davo. En het achterliggende idee is dus om een soort fictieve... 28ste staat in het leven te roepen.

met eigen regels voor bijvoorbeeld vennootschapsrecht, arbeidsrecht... faillissementrecht of aandelenuitgifte. En dan mag je als bedrijf kiezen of je onder nationale regels valt... of dat je die van het 28e regime wil volgen. Dat is vooral heel handig als je in meerdere landen tegelijk wil ondernemen.

Nou, even beginnen. Er is nog geen concreet voorstel op dit moment. De Europese Commissie heeft beloofd op 18 maart daarmee te komen. Dan komen er ook voorstellen voor die kapitaalmarktunie. Maar het Europese parlement heeft eind vorige maand... wel een set aanbevelingen gedaan... hoe dat 28e regime eruit zou moeten komen zien. En dat is met grote meerderheid aangenomen, echt heel groot. 492 stemmen waren voor en 144 tegen.

En de drijvende kracht achter dit voorstel is René Repassi. Hij is hoogleraar Public and Private Interest... aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Hij is ook lid van het Europees Parlement voor de SBB. Inderdaad, een Duitse partij, want hij is Duits. Ik heb hem gisteren even gebeld.