Anna Dijkman

En dan gaan we nu naar de vraag van onze luisteraar. Martijn Voogd mailde ons dat hij onze aflevering had geluisterd... over brandstofaccinsen. En toen dacht hij... als het grootste gedeelte van de bevolking een elektrische auto koopt... komt er een aanzienlijk gat in de begroting... als minder mensen naar de pomp moeten. Nou ja, dat is inderdaad zo. En daarom vroeg hij zich af...

Is het mogelijk om accijns op elektrische laden te heffen? Dat wordt nogal een uitdaging met thuisladers bijvoorbeeld. Of heeft de overheid andere plannen om dit gat te dichten... op het moment dat de meeste auto's elektrisch zijn? Krijg je dan niet een soort vergelijkbare onduidelijkheid... als we met de zonnepanelen hebben gehad... waar dit eerst gestimuleerd werd en nu niet... waardoor het niet altijd meer rendabel lijkt? Goeie vraag. Hoe kijken jullie hier tegenaan, was zijn vraag.

En ik vind het ook een hele leuke en relevante vraag. En je ziet daar nu al wat van gebeuren. Want elektrische auto's waren eerst vrijgesteld van wegenbelasting. Dat is inmiddels ook al niet meer zo. Ze hebben nog wel een korting.

30 procent. Die loopt eruit, geloof ik, hè? Ja, die loopt eruit. 2030 vervalt het helemaal. En EV's, ik ga het even EV's noemen, hoor. Om de hele tijd elektrische auto's te zeggen. Ja, zeker in zo'n harde toestand is dat niet aan te gaan. EV's dus. Die zijn ook vaak wat zwaarder. Dus ze betalen sowieso dus al wat meer. Dus ze zijn niet per se goedkoper uit met die wegenbelasting... ten opzichte van een benzineauto.

En dat geldt ook voor de BPM. EV's waren daarvan vrijgesteld tot 2025. En dat is inmiddels ook al niet meer zo. Dus je ziet daar al... Fiscale behandeling, auto van de zaak, wordt ook gelijk getrokken uiteindelijk. Precies, je ziet dus daar al wat dingen schuiven. En ja, dat is trouwens niet alleen in Nederland een probleem. En daar zijn ook best wel wat EV-rijders verontwaardigd over.

Ja, dit was dus zo'n verontwaardigde EV-rijder. De YouTuber Dave Takes It On, heb ik dit fragment gevonden.

Ja, hij werpt hier natuurlijk een paar interessante vragen op. Eerst word je gestimuleerd en vervolgens belast. Moeten we ons fair share betalen? Is het nou wel eerlijk? Maar goed, we betalen 7,7 miljard aan accijns... op benzine, diesel en overige mineralenolieën. En daarvan is ongeveer de helft voor huishoudens... en de andere helft voor bedrijven.

Als je alles bij elkaar optelt wat er aan autobelastingen binnenkomt... dus accijns, bpn, wegenbelasting, bijtelling... zit je op 17,5 miljard. En dat is wel ook voor alle auto's. Dus ook vrachtverkeer zit daarbij.

Nou, de overheid is hier ook al wel degelijk over aan het nadenken. Want in juli vorig jaar is hier nog een brief over naar de Kamer gegaan. En dan zie je dat op die accijnsinkomsten... dat de verwachting is dat in 2040 daarvan de helft ongeveer gaat wegvallen... doordat er meer elektrisch wordt gereden. En ook trouwens door zuiniger benzineauto's. Want ja, die hebben dus ook minder benzine nodig.

Je bent straks de enige die nog een beetje een bijdrage levert, begrijp ik. Jij? Ja. Jij houdt de boel draaiende hier. Gewoon nog aan met de draaikok in de tank. Word je financieel gerepresseerd, hoe noemen we dat, onderdrukt. Accijnsrepressie. En je betaalt je accijns. Maar goed, als dat wegvalt, dan hebben we natuurlijk wel een probleem. Maar nog heel even wel wat perspectief, want we zijn daar nog niet. Nu is ongeveer 13% van het Nederlandse wagenpark bestaat uit wat ze dan sturen.

dekkerauto's noemen. Maar een deel daarvan zijn ook nog plug-in hybrides. Dus 700.000 auto's zijn echt volledig elektrisch. En we hebben 9,4 miljoen personenauto's in Nederland. Fun fact die totaal ongerelateerd is. Wat denk je dat de meest voorkomende kleur van auto's in Nederland is?

Nou, dat is toch saai? Vroeger hadden we inderdaad veel meer kleuren. Oké, even dat terzijde. Dat aandeel van die elektrische auto's is wel enorm hard gegroeid. Als je alles bij elkaar, dus ook die plug-in hybrides erbij rekent. Er zijn sinds 2019 één miljoen bijgekomen. En dat is ongeveer de groei van het wagenpark ook meteen. Oké.

En we hadden ook nog deze week in de krant... dat maart een spectaculair goede maand voor tweedehands auto's is. Want met de oplopende benzineprijzen ga je dan toch eventjes kijken. Als deze trend dus doorzet... valt er wel degelijk een gat in de begroting van miljarden.

Ja, dat is trouwens overal ter wereld een probleem. Het wordt ook wel de gas tax problem genoemd. Ik vond een rapport over wederom de OESO. Dat heeft een prominente rol, deze podcast, op de een of andere manier. Een rapport uit 2023. Ja, het is niet alleen een probleem voor begrotingen... maar het is ook een probleem voor het wegverkeer. Omdat de EV's dus onbelast zijn, worden er meer kilometers mee gereden. En dat blijkt ook echt zo te zijn. Daar had het CPB ook in Nederland nog een onderzoekje over...

niet zo lang geleden. Gewoon goedkoop rijden. Dus we gaan meer rijden. En dan krijg je dus meer files. Dit is een bekend probleem. Als groene energie te goedkoop wordt... gaan we gewoon meer energie gebruiken. En dus meer autorijden. Dus dan krijg je meer files. En er is ook een... hij zegt van ja... is het een fair share... maar is het ook fair als EV's niks bijdragen... aan de infrastructuur waar ze wel overheen rijden. Het zijn nog zwaarder ook. Ja.

Nou, precies. Daar moeten ze dan tegenwoordig ook wel voor betalen. Want je zou kunnen zeggen dat die belastingen... en dat zit ook wel in die accijns... die hebben eigenlijk een aantal doelen. Dat is gedrag sturen. Bijvoorbeeld dat er minder uitstoot komt. Dus dan is het klimaat je doel. Je wil dat er minder wordt gereden. Ook minder files kan daar natuurlijk een doel van zijn.

Je moet ook de kosten dekken, want er zijn nou eenmaal wegen en onderhoud. En ook een vorm van eerlijkheid. De gebruiker betaalt, dus wie rijdt moet betalen. De OESO noemt een paar mogelijke oplossingen... om dat dus eerlijk te verdelen.

Een daarvan is een heffing, een soort registratieheffing zou je dat kunnen noemen voor EV's. En dat gebeurt al in Amerika bijvoorbeeld. Dat heet daar Cost to Charge. Dus dan krijg je gewoon een belasting per jaar voor je auto. En dat is dus echt bedoeld om die gemiste brandstofaccins...

Precies, en dat verschilt dus ook per staat. Het is ongeveer tussen de 100 en 270 dollar per jaar. Want ook in Amerika, het land van drill baby drill... betalen ze gewoon wel brandstofvaccins. En dat is ongeveer 300 tot 400 dollar gemiddeld. Dus het dekt het niet helemaal, maar het haalt wel iets weg.

Nou, dat is één oplossing. Een tweede oplossing is een spitsheffing. Ja, dat vermindert files, levert geld op... en het schijnt dat als je dat geld dan ook nog weer bestemt voor het OV... dus als je dat oormerkt, dan zou het publiek ook acceptabeler zijn... dat ze dat moeten betalen.