Anna Dijkman

En een andere oplossing. Ja, ja, daar komt-ie. De kilometerheffing. De rekeningrijden. Als er één spleitswam in autorijdend Nederland is... dan is dat dit misschien wel. Ja, forensbelasting werd het ook niet zo genoemd. Ja, ik haal geen kant op. Moeten we even naar de T kijken. De T is hier altijd vrij vocaal in. Precies.

En dat kun je ook weer op verschillende manieren doen. Je kunt het eenvoudig doen, gewoon afrekenen per kilometer. Dat is heel makkelijk, heeft alleen weinig gedragseffect... als je bijvoorbeeld bepaalde files wil vermijden. En je kunt dat ook dan wat geavanceerder instellen. Wel ingewikkeld, maar dat je dan bijvoorbeeld op tijdstippen... of bepaalde plaatsen rond steden, dat je het dan duurder maakt. Maar goed, dat is dus wat ingewikkelder.

Nou is hier ook in Nederland al vaker over nagedacht. En vorige kabinetten wilden dit ook, wilden hier iets aan doen. Bijvoorbeeld Rutte 4. En dat is destijds controversieel verklaard. En dat was dus inderdaad ook echt expliciet benoemd als doel... om die autobelastingen op pijl te houden... maar ook om die CO2-uitstoot te verminderen. Dat is dan dat rekeningrijden in afval.

Dan gaan we nog eventjes naar de EV-rijder die we net hoorden, Dave. Die dan vond dat het oneerlijk was, want hij deed het allemaal goed. En het was toch allemaal goed voor het klimaat. En daar vond ik een mooi onderzoekje van ESB van eind vorig jaar. En daarin was de conclusie dat EV-rijders...

beperkt betalen voor de schade die zij veroorzaken aan de maatschappij. Want voor elke kilometer die ze rijden... veroorzaken ze ongeveer 7 cent aan externe kosten... daar komen we zo nog op terug, wat dat dan precies is... terwijl ze daar slechts 1,6 cent voor betalen. Dus, was de conclusie, vanuit het perspectief van Pigouviaanse belastingen... betalen met name elektrische automobilisten structureel te weinig. Pigouviaanse belastingen, die moet je even uitleggen.

Ja, dat is vernoemd naar de econoom Arthur Pigou. Een Britse econoom. Die zich in de welfare economics vooral heeft verdiept. En dus vond dat je bepaalde externe kosten... of kosten die op de maatschappij werden afgewendeld... dat je die dus moet belasten. Zeg ik het zo goed, Marijn? Ik denk het wel, ja. Negatieve externe effecten. Precies.

Maar wat zijn dan die negatieve externe effecten van die elektrische rijders? Want ja, het is toch zo goed allemaal voor het klimaat? Nou, dat zit hem dus vooral in de kosten van ongelukken. Want files waren in dit onderzoek in elk geval nog niet eens meegerekend. En voor benzineauto's dekken dus belastingen wel 80% van die externe kosten. Is dat dan inclusief klimaatschade?

Ja, dat zit er dus wel bij. Dus het is klimaatschade, geluidsoverlast en ongelukken dus. Dat is echt een heel groot deel. Want het is natuurlijk ook zo dat klimaatschade van een elektrische auto... niet nul is, toch? Of zeg ik dat verkeerd? Nee, maar wel veel kleiner. Ja, die stroom wordt natuurlijk deels door gas opgewekt. Ja, maar er is natuurlijk altijd iets. Want je rijdt niet op de lucht. Nee, tenzij je een windmolen op je dak hebt. Haha.

Maar die dingen hebben ook allemaal productiekosten... waarbij CO2 vrijkomt. Dus moet je ook weer meerekenen. Goed. Nou hebben zij dus nog niet eens alles meegerekend. Want bijvoorbeeld files niet. En ook infrastructuurkosten. Maar bij die brief die ik net al even noemde... van de regering uit juli vorig jaar... daar zat ook een onderzoekje. En die hadden ook wat literatuur doorgenomen. En daar kwam uit dat als je dus... over wat je nou als accijn zou moeten heffen...

Als je alleen klimaatschade zou meerekenen... zou dat ongeveer 40 cent voor benzine zijn. Dat valt eigenlijk wel mee, toch? Neem je ook de files en ongevallen mee als externe kosten... kom je op 2,60 voor benzine. Neem je ook nog de infrastructuurkosten erbij... dan kom je op 3,90 euro voor een liter benzine. Dat is dadelijk gewoon veel te weinig.

Dus kunnen de kosten weer omlaag. Dan gaat iedereen weer meer rijden. En de OESO, daar zei ze weer... die hebben ook nog eventjes voor de hele EU berekend... wat nou die externe kosten zijn. En dat is dus voor de hele EU... 565 miljard per jaar. En dat zit hem dus vooral in die ongelukken en files. Dat is echt iets van 80% van dit bedrag. Maar we heffen maar ongeveer de helft van dat bedrag... aan autobelastingen. Dus...

Je zou eigenlijk wat dat betreft kunnen concluderen... dat we massaal autorijden nog subsidiëren. En dat het nog steeds te goedkoop is. En je zou ook nog kunnen concluderen... dat benzinerijders nu betalen voor de ongelukken van elektrische rijders. Dat gevoel heb ik dus al een tijdje.

Schande. Dus kan ik toch nog wel zeggen dat ik een melkkoe ben eigenlijk? Nee, nee, want je betaalt dus te weinig. Ja, maar die anderen betalen nog minder dus. Ja, nee, dat is waar. Een relatieve melkkoe. Ja, dit wordt ingewikkeld. Ik moet wel zeggen dat ik het altijd wel ingewikkeld vind... zodra er externe kosten bij worden gehaald. Want dan ga je dus allemaal berekeningen maken... van hoeveel kost een mensen leven. Dus in een ongeluk... Het is ongelooflijk ingewikkeld. Hoeveel tijd gaat er verloren met files... wat productief besteedigd kunnen worden. Wat is de economische schade?

Het is maar de vraag als iemand op tijd naar z'n werk komt... of er geen file is, of je dan iets nuttigs doet. Als je dan een half uur langer bij de koffieautomaat staat. Dus het blijft altijd een inschatting. En je kan ook nog zelf zeggen... want klimaatschade lijkt een relatief klein deel te zijn... als je kijkt naar deze externe kosten. Is dat dan wel goed berekend? Want als de hele wereld ten onder gaat... ik pak maar even het roomscenario erbij... dan gaat het de kosten van een ongeluk hier of daar toch wel te boven.

Dus ja, dat is eigenlijk als we het hebben over de werkelijke kosten. Maar goed, je wil natuurlijk dat elektrisch rijden nog wel stimuleren. En je wil dus dat het ook nog steeds goedkoper is dan een benzineauto. Hoe zuur het ook is, zo'n energiecrisis als nu, helpt natuurlijk wel.

En die EV's worden ook wel gewoon echt steeds goedkoper in aanschaf. En ook het onderhoud is goedkoper. In die brief uiteindelijk van de regering van juli... daarin werd gezegd van op korte termijn... wil je dat EV-gebruik toch blijven stimuleren. Dus je wil die kosten niet te veel laten oplopen...

Vanaf 2030 wil je ze wel steeds meer laten meebetalen. Een leidraad was daarbij dat de komende tien jaar... de totale autokosten voor EV's minimaal 5% lager moeten liggen... dan die van fossiele auto's. Dus dat er echt nog een voordeel moet zijn. Maar dat vanaf 2035, als ook...

Volgens mij is het dan verboden om nieuwe auto's te moeten uitstootvrij zijn. Dus dan zal je sowieso ook zien dat er steeds meer elektrisch wordt gereden. En dan moet je dus gewoon een belastingstelsel wat dat betreft anders gaan inrichten. Zodat iedereen betaalt en dan bij voorkeur betaalt naar gebruik.

Dit was Toegevoegd Waarden voor deze week. Je luisterde naar mij, Anna Dijkman en Marijn Jongsma. De redactie en montage in de handen van Floyd Bonder... en de muziek komt van Gijs Vriezen. Dank voor het luisteren en tot volgende week.

Hallo vrienden van Toegevoegde Waarden. Fijn dat je weer luistert naar de economiepodcast van het FD. Of als het de eerste keer is, van harte welkom. Ik ben Anna Dijkman, columnist en podcastmaker bij het FD. En ik ben Marijn Jongsma, redacteur macro-economie bij het FD.