Charlotte Remark

Nee. Op een gegeven moment spreekt hij haar, zijn geliefde, aan. En zegt hij, eigenlijk tegen jouw wensen in, ga ik je met vreemden delen. Nee, dat zit pas iets verderop. Ah, oké. Ja, want dan gaat hij eigenlijk ook met haar in gesprek. Ja.

Nou, en wat zich voor onze ogen ontvouwt... is een vreemd soort liefde waar je denk ik niet vaak over leest. Namelijk, dit is zijn levenspartner. Maar hij heeft nooit in haar huis gewoond. En hij is nooit met haar getrouwd geweest. En zij was al die tijd met iemand anders. Dat is wel echt het belangrijkste. Ze behoorden hem eigenlijk niet toe. Nee, precies. En gek genoeg...

Is dat een constructie die hij goed aan kan? Hij gaat zelf een beetje op zoek naar de redenen daarvoor. Hij komt uit een koud gezin waar hij niet zoveel liefde kon verwachten van zijn moeder. Dus hij heeft misschien ook het idee dat hij gewend is om in halve porties te eten. Dat hij daarom een volwaardig huwelijk misschien niet bij hem had gepast.

En dan zegt hij dat de huidige generatie dat moeilijk te begrijpen zal vinden... omdat hij zo preut is. Maar dat ze toen het iets heel hoogs vonden hebben... om je niet te binden aan één iemand en om er tegen te kunnen... dat je niet helemaal van iemand was, dat iemand niet helemaal van jou was. Dat ze het ook interessant van zichzelf dan vonden, deze constructie. Terwijl uit alles blijkt dat het helemaal geen interessante, gelukkige constructie was...

Hij schetst haar als iemand die heel anders omgaat met Roem dan hijzelf.

Ja, als een soort eeuwig meisje. Ze droeg sinds de jaren zeventig dezelfde jurkjes. Die liet ze steeds namaken. Ze... Heel dun. Ze was heel slank. Allerina. Alle mannen waren op haar verliefd. Al die schrijvers die naar het programma kwamen, die wilden iets met haar. En zij hield zich gewoon staande.

Ze had heel jong een zusje verloren. Een raude. Een geestelijk verhaal. Ik weet niet hoeveel hiervan waar is. Maar zij had in ieder geval dat trauma. Ik heb daar heel lang over na zitten denken. Maar er wordt alleen beschrijven dat ze gestikt is in een opklapbed.

Ja, er tussen gekropen. Ongelooflijk. Afschuwelijk. Van alle dingen waar je je zorgen om kan maken... weet je niet dat je je daar ook nog zorgen om kan maken. Verder, grappig genoeg, doet een groot deel van deze roman... mij denken aan de eerste roman die een jongeman schrijft. Want het gaat heel erg over hoe het voelt om verliefd te zijn... op een vrouw met al haar onvolkomenheden...

Hij beschrijft bijvoorbeeld haar gierigheid, haar slordigheid. Dat ze altijd te midden van stapels leeft en alles kwijt is. Dat ze heel erg raar op geld is. Dat ze liegt en draait. Ze liegt. Ze liegt haar man voor. Ze liegt tegen Adriaan. Ze liegt tegen vriendinnen. Ja.

Sowieso, ik dacht wel echt steeds meer dat ze dit 38 jaar lang heeft volgehouden. Gewoon om twee mannen op die manier wel toch min of meer tevreden te houden. Nou ja, dat laatste beeld dat hij beschrijft, dat hij dan de ander weer ziet op haar begrafenis. En dat ze aan weerszijden van de zaal staan, uit elkaar worden gehouden. Ieder met hun eigen bordje bitterballen.

Dat hij een deel van haar as heeft, maar net een schepje meer as heeft. Ik vond dat heel mooi. En door Maarten Molf weet hem dat heel erg. Terwijl ik helemaal niet het gevoel had dat hij zijn gram aan het halen was. Dat was helemaal niet gramzuchtig. Nee, want iedereen die er dan toe deed, wist het al. Dus het is niet alsof er wraak nodig was. Ik bedoel, de ander is al genoeg vernederd, me dunkt. Van Dis had dit boek daar niet voor nodig. Voor mij kwam het heel erg over als...

Een hele, ja, een poging om te beschrijven hoe gelukkig hij er ook van werd. Van een constructie die wij allemaal eigenlijk als onleefbaar zien. Dat daar toch mee te leven valt als je zo'n optimist bent als Van Dis. Ja, en als je, zoals hij zelf zegt, kunt bloeien in tucht.

Ja, ik bedoel, een ander iemand, ikzelf bijvoorbeeld, zou dit heel snel te gronden richten, deze constructie. Je vindt het wel dramatisch of sexy, maar je houdt het niet veertig jaar vol. Nee, dat is denk ik heel moeilijk. Wat ik het knappe vind van Ellen Jens, hij zegt heel vaak over haar dat ze ligt en dat ze dus zowel tegen de ander als tegen hem ligt.

Als je met iemand trouwt, dat is dan tot de dood ontscheid. Als je ja zegt tegen een aanzoek, dan denk je... wil ik dat deze man aan mijn sterfbed staat? Dat beeld hoort zo bij het huwelijk. Alleen sterven. Ja, maar dit kan allemaal een fantasie zijn.

En ook rijke aliens. Ze heeft wel die twee mannen. Ze heeft de fazal. En ze heeft de spotlustige gek. Ja, hier hadden wij het over vandaag. Maar wie is wie dan? Met toch allebei de fazal? Nee, zeker niet. De ander... Tenminste, daar hadden Marja en ik het vandaag over. Die...

hoe vaak er een onderscheid wordt gemaakt... tussen de generatie waarin Eefje en de verteller zitten... en de huidige generatie. Heel veel van hun leven samen... markeert hij als een soort tijdsbeeld. En dat is het ook heel erg. Het is jaloersmakend om te lezen... hoe makkelijker toen gedacht werd over reizen, vliegen. Bijvoorbeeld...

Hij verzint op een gegeven moment samen met haar een denkbeeldig kind. Ze hebben nooit kinderen gekregen. Een kind dat ze af en toe soort belerend toespreekt. Meeltje. Wat zou Meeltje hiervan vinden? Meeltje heeft een soort kritische stem. Meeltje is een soort methode. De een kan Meeltje nadoen. Als een soort van manier om commentaar te geven op iets of iemand. Een lief.

Maar ook de pijnlijke dingen. Nu ga je zeker hem weer bellen. Dat laat je dan niet door jezelf zeggen. Want je bent gewend om te zwijgen. Maar dat laat je dan door Meeltje zeggen. Maar Meeltje zegt ook van die dingen. Jullie waren op en neer naar Afrika. Elke dag in een vliegtuig. En dat zouden wij nu allemaal niet meer kunnen. En altijd maar klagen over dat het te weinig geld was. Terwijl die tijd klinkt mij als heel rijk in de oren. Rijk in ervaring. In ieder geval. En ik vind dat...

van een soort... van die nieuwsgierigheid van Van Dis... waar we het net over hadden... naar de leefwereld van een jongere generatie... die zit hier wel heel erg in. Waar het misschien makkelijk zou zijn geweest om...

lullig te doen over jonge mensen. Het zit er ook soms een beetje in hoor. Ze zijn preut en ze gaan allemaal niet meer met elkaar naar bed. En ze zitten te veel op hun schermpjes. Dat zit er ook wel echt in. Maar de stem van Meeltje... die naar hun leven kijkt... en zegt van wat is dat voor bizar leven. Dat kon alleen in die tijd bestaan. Ik vond dat wel liefdevol. Dat vond ik ook liefdevol. En het voorkomt ook dat hij zwelgt... in zijn eigen tijd of zo.