Françoise Landerloo

En als je dan met medeverdachten in een zaak zit... en iedereen zwijgt, maar er is er eentje die praat... Dan wordt er omerta doorbroken. Omerta, en die belast zijn medeverdachten. Dat is best wel een lastige positie. Waarom? Omdat je enerzijds je medeverdachten belast... en anderzijds ook niet weet wat er dan gaat terugkomen... vanuit je medeverdachten naar jou, qua verklaringen.

Ook in het geven van advies. Er kunnen ook allerlei belangen spelen die buiten de strafzaak liggen. Denk even aan de zware georganiseerde criminaliteit. Je gaat niet eventjes belastend verklaren over je medeverdachte. Over de baas. Over de baas of over mensen met wie je dingen hebt gedaan... die het daglicht niet kunnen verdragen.

Dus voor een advocaat, zeg jij, is het lastig. Voor de waarheidsvinding kan het wel prettig zijn natuurlijk. Voor de waarheidsvinding kan het superprettig zijn. Het Openbaar Ministerie en de politie ziet dat natuurlijk ook graag. En het kan natuurlijk uiteindelijk ook voor de uitkomst van je strafzaak heel voordelig zijn. Zeker als het blijkt dat je betrouwbaar hebt verklaard. Ja, dan kan het Openbaar Ministerie dat meenemen in de eis. En de rechtbank kan dat meenemen in het uiteindelijke vonnis.

Maar het zijn moeilijke beslissingen. Kijk, op het moment dat jouw cliënt zegt... ik wil gewoon verklaren, dan kan hij gewoon verklaren. Maar zeker als er allerlei belangen omheen spelen... dan kan het best wel een weerwar zijn, een soort van doolhof zijn... van wat is hier het beste advies. Dus het is niet een positie die de meest makkelijke is. Ook niet als advocaat.

Dan mag ik je even vragen, want de vrouw van het slachtoffer... het verhaal wat je zei, wat in eerste instantie naar buiten kwam... leek het op een soort van woningoverval. Toch of niet? Klopt, dat is wat zij aangaf tegen de politie in eerste instantie. Wat was er nou feitelijk gebeurd?

Gebeurt dat vaker? Is dat iemand zo blunt, eventjes bekend? Ja, gebeurt dat vaak. Ik heb geen empirisch bewijs daarvoor. Maar goed, het kan voorkomen. Op het moment dat jij bij een strapper feit betrokken raakt... wat heel ernstig is... Je hebt vaak genoeg mensen die het plegen...

dat de gevolgen misschien ook wel zodanig zijn... die ze niet van tevoren hebben voorzien... of waar ze het opzet op hadden überhaupt. En dat ze dan heel lang, of althans een behoorlijke periode... eigenlijk niet in beeld komen van de politie... dan uiteindelijk worden aangehouden. En al die tijd hebben ze natuurlijk die last op hun schouders. En dan worden ze helemaal aangehouden. En dan heb je wel eens dat ze gewoon meteen leeglopen. Maar laat ik het even anders opzetten, Frans Vazen. Jij neemt die zaak over.

Dan krijg je een dossier van de vorige advocaat. Dat ga je eerst helemaal lezen, toch? Ja, klopt.

Maar ik las ook wel, maar misschien heb ik het verkeerd begrepen... dat jouw cliënt ook had verklaard in eerste instantie... dat zij hem echt had benaderd om haar man te vermoorden, of niet?

Maar zij gingen daar naartoe met al die wapens en die gitaarkoffers. Ze komen binnen. Nou, die man schrikt. Wat gebeurt er op dat moment dan volgens jouw cliënt?

En begrijp ik het dan goed voor de duidelijkheid van Swazen... dat de vrouw op zichzelf wilde dat de man vermoord zou worden... maar dat jouw cliënt had bedacht, dat ga ik sowieso niet doen.

Kijk, je zegt in eerste instantie... er is mij wel een moordopdracht verstrekt... door de echtgenoot van de man. Alleen, ik was zelf nooit van plan... en ook mijn medeverdachte niet, die ik zelf heb aangezocht... om die uit te voeren. Dus daarmee ontken je eigenlijk de voorbedachte raden... opzet op de moord. De voorbedachte raden is het vooropgezette plan op de moord. Tegelijkertijd, in de uitvoering gaat het, ken ik, dus mis. Die man krijgt dodelijke steekverwondingen...

En jouw cliënt van Swazen zegt... ja, maar daar heb ik niet zoveel mee te maken. In die zin, dat heeft iemand anders gedaan. Dat was nooit het idee, nooit het opzet... om deze man te verwonden met wapens. Laat staan, dodelijk te verwonden met wapens. Dus daar heb ik eigenlijk ook niks mee te maken. Dus jouw cliënt legt wel een verklaring af... die belastend is voor zichzelf en voor zijn medeverdachten. Maar wel op een manier... als ik het verkeerd zeg om iets te zeggen, hè, van Swazen? Je zegt me heel indringend aan te kijken. Maar wel op een manier waarbij je eigenlijk zegt... ik ben niet schuldig aan moord.

Ik ben eigenlijk ook geen medepleger van doodslag. Daar is wel nog één element van belang. Dat hij zegt, ik wist niet dat dat mes... het uiteindelijke moordwapen en dat gitaar kon zijn. Hij onttrekt zich eigenlijk aan de hele dood van deze meneer. Een cynicus zou kunnen zeggen... hij plaatst zichzelf op de plaats delict... maar hij laveert een beetje tussen de bewijsmiddelen door...

Je bent weer terug bij napleiten met advocaat Frans Vazen Landerloop. Even, even terug naar het moment. Want jij zei net in het begin van dit gesprek. Toen ik de zaak overnam, zat de medeverdachte vast. Mijn cliënt zat vast. Maar de vrouw zat nog niet vast. Die zat wel vast, maar die is een tijd iets later aangehouden dan die twee heren. Maar toen ik de zaak overnam, zaten ze alle drie vast. En die medeverdachte die bediept zich op zijn zwijgerecht. Jouw cliënt was lekker aan het verklaren geweest. En die vrouw had die verklaard.

Die is heel lang bij het verhaal gebleven... dat het twee onbekende mannen waren uit het drugsmilieu. Kijk, en dan heb ik even een interessante vraag. Of tenminste, een vraag die ik als advocaat interessant vind. Jij neemt zo'n zaak over. Je hebt het vijfde complex. Je hebt een medeverdachte één, zeg maar. Zo'n maatje die op zijn zwijg ligt. Jouw cliënt heeft al een verklaring afgelegd. De vrouw heeft een ander verhaal. Wat is jouw strategie op dat moment?

Dan moet je dus gaan kijken naar alles wat er ligt tijdens zo'n zaak. Ja, en je moet maar eens even voor de luisteraar, je moet dat fonds maar even lezen. Ja, dat zit in de show notes. Want als je dat fonds leest, dan zie je dat er inderdaad een veelheid aan verklaringen ligt. Van je eigen cliënt, van Swazen, van de medeverdachte die een schetsverklaring aflegt, de echtgenote. Er ligt natuurlijk een veelheid aan forensisch bewijs. Het gaat natuurlijk eigenlijk om een aantal vragen.

Is er een moordopdracht geweest, ja of nee? Wat is daar feitelijk gebeurd? Hoe is de man aan zijn einde gekomen? Welke geweldshandelingen zijn gepleegd? En drie, wie zijn daar verantwoordelijk voor, ja of nee? Dat zijn eigenlijk de drie vragen die in deze zaak de hoofdrol spelen, toch? Ja, en je ziet ook dat, exact zoals jij het nu beschrijft, Chris... de rechtbank ook uiteindelijk in dat vannis te werk gaat. Maar hoe ging jij daarin te werk?

Hoe bedoel je? Qua strategie. Je gaat naar die inhoudelijke behandeling toe. Je bereidt dat voor met jouw cliënt. Natuurlijk, je wil die verklaring van jouw cliënt... die wil je verankeren in het dossier... met allerlei objectieve bevindingen die er zijn. Maar hoe bereid je je cliënt voor? Wat is jouw strategie dan op zitting om te zorgen van... die drie vragen moeten in het voordeel van mijn cliënt worden uitgelegd. Kun je daar iets over vertellen?

Chris, een mijn-eet-procedure tegen een minderjarige... dat hoor je niet vaak, volgens mij. En niet alleen de minderjarige, de dochter van het slachtoffer. En ook de dochter van een van de verdachten. Ja, dat is... Maar kijk, ik heb het volgens gelezen. Ik hoor natuurlijk het verhaal nu van Van Swaassen ook. Deze zaak kenmerkt zich, en dat zie je wel vaker in strafzaken... dat weet je ook, Wout...