Marike Impens

We zijn heel benieuwd, Alisa. Kan je genezen van paniekaanvallen? Je kunt daarvan genezen, absoluut. Angst is wel een emotie die iedereen heeft en die je altijd gaat blijven tegenkomen in je leven. Maar van paniekaanvallen kun je echt wel vanaf geraken. Maar misschien is het handig om een beetje uit te leggen wat een paniekaanval misschien juist is. Ja, top.

Ik denk dat sommige mensen zijn bang voor honden en dat is heel duidelijk. Je ziet een hond, iets dat visueel zichtbaar is en mensen maken daar een scenario van, die gaat bijten, ah ja, en dan zijn we bang voor honden. En anderen zijn bang voor hoogtes, ook iets heel zichtbaar, ook iets heel duidelijk.

Wat je bij mensen met paniekaanvallen krijgt, is dat die niet bang zijn voor iets extern, een hond of een hoogte, maar bang zijn voor iets intern, iets wat ze van binnen voelen in hun lichaam. En dat kan zijn dat je merkt dat je hart wat sneller gaat slaan, of dat je het wat warm krijgt, of dat je wat duizelig wordt.

En je voelt ergens iets in je lichaam. En dan komt er een punt waarop je zegt... Dit vertrouw ik niet meer. En dat punt van dat vertrouw ik niet meer... Dat ziet er grofweg zo uit. Dat mensen ofwel denken... Ik ga een hartstilstand krijgen. Ofwel denken ze... Ik ga flauw vallen. Dat is vooral bij mij. Dat is inderdaad bij u. Sommige mensen denken ook... Ik ga echt zot worden en beginnen flippen. Ze gaan mij moeten bijeenrapen en naar psychiatrie brengen. Omdat ik volledig de controle over mezelf aan het verliezen ben.

En andere mensen denken inderdaad dat ze gaan stikken of zo. Of een combinatie van die dingen. Maar het komt wel neer op het feit dat je lichaam op een bepaald moment iets doet waarvan je zegt, dit vertrouw ik niet, dit is niet oké. Waardoor je natuurlijk angstig wordt.

Als je angstig wordt, wat gebeurt er dan? Dan komt er stresshormoon vrij, waardoor je natuurlijk nog meer je hartslag gaat voelen, nog meer duizelig wordt, het nog meer warm krijgt. Dus door bang te worden van de angst en door bang te worden van interne sensaties, gaan die natuurlijk alleen maar erger worden, tot op het punt dat je lichaam echt naar zijn hoogste niveau gaat, dat überhaupt mogelijk is.

Ons lichaam heeft een soort stresssysteem. We vergelijken dat vaak met een draaiknopje. En bij een paniekaanval gaat dat draaiknopje echt naar het hoogst mogelijke punt. En dat is echt wat we een paniekaanval noemen. Angst voor de angst. En angst die echt naar dat hoogste punt gaat. Naar het plafond van wat je lichaam kan, technisch gezien. En wat ik me dan afvraag... Waarom voelt dat dan op een gegeven moment niet veilig? Want een andere mens kan dat ook hebben, denk ik. Oei, ik krijg hier wat warmer. Of...

Maar die panikeren daar niet bij. Nee. En ik denk dat Lisa ook veel jaren heeft gefunctioneerd waarbij ze haar lichaam ook gewoon blindelings vertrouwde. Heel veel mensen die ooit paniekaanvallen krijgen, die hebben daarvoor wel een hele periode geleefd met volste vertrouwen in hun lichaam.

Maar dan komt er een moment dat je lichaam om een of andere reden iets doet wat je misschien nog nooit eerder hebt gevoeld. En dat kan zijn omdat je op een bepaald moment veel stress hebt. Maar dat kan ook zijn door cortisone medicatie. Dat kan ook zijn omdat je misschien te veel tassen koffie hebt gedronken en te weinig hebt geslapen. Dat kan zijn omdat je een joint te veel hebt gerookt. Maar heel vaak is er een aanleiding.

waardoor je in je lichaam wat meer voelt dan dat je gewoon bent. En ineens ga je over dat drempeltje, waardoor je voor de eerste keer denkt, wat is dit? En door dat te denken, worden we angstiger, voelen we nog meer, worden we nog angstiger, voelen we nog meer. En dan krijg je een eerste aanval. En vanaf dat je er één hebt gehad, is het vertrouwen in je lichaam misschien wel wat zoek, waardoor er de volgende keer niet meer zoveel nodig is om het toch te krijgen. Ja.

En er zit ook iets heel typisch in, want je vraagt je ook af van waarom komt die een eerste keer, maar ook waar komt die een eerste keer? Lisa zegt, bij mij is dat de eerste keer in de wagen gebeurd. Ik denk van alle mensen met paniekstoornis, ik denk dat meer dan 50% zijn eerste aanval in de wagen krijgt, omdat dat natuurlijk de plek is...

Of al places waar je lichaam je niet mag in de steek laten. Want je zit aan een stuur, je kunt niet weg, er is verkeer rondom je, je moet alert zijn, je mag zeker geen hartstilstand krijgen, je mag zeker niet flauw vallen. Dus dat is echt de plek waarvan je zegt, nu moet mijn lichaam in vorm zijn. En als je dan rare dingen voelt, is de stap naar oei, ik val flauw, of oei, ik krijg iets in mijn hart, natuurlijk heel snel gezet. En dan is daar die eerste paniekaanval.

Wat mensen echt wel moeten weten van een menselijk lichaam is dat een paniekaanval, dus ons draaiknopje dat naar zijn maximum niveau gaat, dat is mega onaangenaam. Maar die menselijke computer die in ons gebouwd is, die is daar perfect toe in staat. Wij zijn gemaakt om tot dat niveau te kunnen gaan. En wij kunnen niet...

angstiger worden dan een paniekaanval. Dat is echt het plafond waar je geraakt. Kun je niet effectief flauwvallen over het begeven van een paniekaanval?

Nee. Niet? Nee. Ik denk soms echt van, misschien moet ik het nu maar gewoon eens er los over gaan en valt maar eens neer dat je het gehad hebt. Maar dat kan niet. Dat is hetgeen wat we in therapie vaak met mensen gaan doen. Dus als iemand bang is van honden, dan wil je ook die persoon de ervaring geven van, hé, een hond bijt niet. En we gaan dat testen totdat die persoon doorheeft, oké, ik heb het nu zoveel keer geprobeerd, blijkbaar kan ik een hond wel vertrouwen. Ja.

En door dat te ervaren, gaat ons brein zich ook een beetje herprogrammeren, waardoor je op den duur niet meer angstig reageert op honden. Wat gaan we doen met mensen die last hebben van paniekaanvallen? We gaan niet oefenen met honden, maar we gaan oefenen met het voelen van interne sensaties.

Dus we gaan eigenlijk expres hyperventileren. Of expres mensen met hun hoofd laten draaien. Of expres mensen vijf truien laten aandoen, zodat ze het superwarm krijgen. Als dat de trigger is voor een paniekaanval. Om vooral ook weer te ervaren, als mijn hart zo raar doet, als ik zo duizelig word, wat gebeurt er dan eigenlijk? En door heel vaak dat lichaam tegen te komen, en dat lichaam extreme dingen te laten doen, en te merken...

Ik ben eigenlijk nog altijd niet flauw gevallen. Dan komt ergens die switch in je brein... waarop je lichaam zich ook weer gaat herprogrammeren... of je brein zich gaat herprogrammeren... waardoor je brein beseft... misschien kan ik mijn lichaam toch net iets meer vertrouwen dan ik dacht. Weet jij dan wat je precies eerst voelt in je lichaam? Want dat hoor ik jou toch een beetje zeggen, Marike... als we weten met welke sensatie het dan begint...

Dat ik eigenlijk terug naar de osteopaat moet gaan voor het allemaal los te laten zitten, helpt ook al. Dus bij mij is dat echt hoofd en nek en dat allemaal wel goed vastzitten. Ja, en dat gevoel van zo even precies van de wereld te zijn is ook iets wat we heel vaak zien bij angst. Want wat doet angst? Angst is een mechanisme in ons lichaam dat gemaakt is om ervoor te zorgen dat je overleeft in gevaarlijke situaties. Daarvoor dient het. Dus als wij angstig zijn, ga je ook automatisch al je aandacht gaan richten op datgene wat gevaarlijk is.

Iemand met panieklachten is vooral bang van zijn lichaam. Dus als je angstig bent, wat gebeurt er dan? Al je aandacht richt zich naar dat lichaam. Waardoor je ook geen aandacht meer over hebt... om te richten naar je omgeving. En dat zorgt voor heel veel mensen... voor dat gevoel van... ik ben hier van de wereld. Dat is zo precies alsof ik ben er even niet meer. Wij noemen dat derealisatie. Maar derealisatie is een soort van... hyperfocus op je lijf. Waardoor je nog nul hyperfocus hebt...