Mikołaj

Dlaczego XX wiek jest największą rewolucją w muzyce? XX wiek to moment, w którym muzyka przestaje być bezpieczna. Wcześniej, nawet jeśli była dramatyczna, nadal opierała się na znanych zasadach. Tonacja, melodia, harmonię. A XX wiek mówi, sprawdzam...

A pod koniec XIX wieku romantyzm jest już wyeksploatowany. Wszystko było wielkie, patetyczne i przeemocjonowane i kompozytorzy zaczynają czuć, że to się troszkę już wypaliło i nie da się już pisać kolejnej, najbardziej dramatycznej symfonii świata. Do tego również dochodzi industrializacja. Miasta, hałas, maszyny, nowe tempo życia. Muzyka musi się zmienić, bo świat się zmienia i zaczyna się poszukiwanie nowych języków dźwięku.

Ale skoro mówimy o tym XX wieku, to to jest temat jak rzeka i dużo miało elementów i tworów, które warto wspomnieć. Nie będziemy się nad nimi rozwodzić, no bo wiadomo, podcast by trwał kilka godzin. Więc bardzo skrótowo, jednym z takich nurtów, który powstał właśnie w XX wieku jest rzeka.

Impresjonizm, czyli muzyka jest jak atmosfera. I najważniejsze nazwisko w impresjonizmie to Claude Debussy. I mówi on wprost, muzyka nie musi iść od punktu A do punktu B. Ona może po prostu być. Jego utwory brzmią jak światło odbijające się od wody, mgła, chwila czy ulotny nastrój. Nie chodzi o melodię, tylko o klimat. To jest ogromna zmiana myślenia. A teraz posłuchajcie fragmentu.

Drugi ważny twórca to Maurice Ravel. On jest bardziej precyzyjny, bardziej techniczny, ale nadal bardzo zmysłowy. Imprezjonizm to początek muzyki, która nie chce prowadzić słuchacza za rękę. I tutaj też fragment Maurice Ravel. Imprezjonizm

No i tak mówimy o tych zagranicznych, ale warto też wspomnieć o Polakach. Igor Strawiński to jeden z największych game changerów XX wieku. W 1913 roku jego Święto Wiosny wywołuje skandal. Publiczność krzyczy, wychodzi, bije się na widowni. Dlaczego? Bo ta muzyka łamie rytm, jest brutalna, pierwotna, dzika. To nie jest kultura salonów, to jest rytuał, taniec i pierwotna siła.

Dziś święto wiosny to absolutny klasyk, a wtedy szok kulturowy. Dlatego może posłuchajmy to święto wiosny Igora Strawińskiego.

Ale tak mówimy o tej muzyce, więc skupmy się teraz na polskiej muzyce XX wieku, czyli muzykę pod presją historii. Polska muzyka XX wieku jest bardzo mocno związana z historią. Zabory, wojny, komunizm. To wszystko słychać w tych dźwiękach. Polscy kompozytorzy często nie tworzyli dla kariery. Tworzyli, bo no musieli. Dlatego ta muzyka jest intensywna, poważna, emocjonalna i często trudna.

ale też bardzo autentyczna. I jednym z takich Polaków jest na przykład Karol Szymanowski. To był pierwszy kompozytor XX wieku na światowym poziomie. Łączył folklor, orient, impresjonizm, nową harmonię. Jego muzyka jest sensualna, bogata i odważna. Pokazał, że polskość nie musi być zamknięta w jednym stylu. Posłuchajmy.

tren ofiarą Hiroshi, myślę, że skoro mówiliśmy, no to ten snippet będzie najlepszy w tym wydaniu. muzyka

Muzyka filmowa i nowa klasyka. No, muzyka filmowa to most między klasyką a masową publicznością. Polska to Wojciech Kilar, Krzysztof Komenda, a świat John Williams czy Ennio Morricone. To klasyka w nowym kontekście. Posłuchajmy może jakichś dwóch fragmentów Wojciecha Kilara i Ennio Morricone na przykład. Tak. Posłuchajcie. Muzyka

na dźwiękach i po prostu se plunkają i to wychodzi coś świetnego. No jest to świetny, świetny, świetny gatunek muzyczny. Tam chyba w pierwszym odcinku puszczaliśmy Jerzego Dudusia Matuszkiewicza. Tak, Jerzego Dudusia Matuszkiewicza. I chyba Louisa Armstronga. Albo jednego, któregoś z tych. Nie, dwóch, dwóch chyba było przy drzezie. Nie wiem, ale chyba tak. No to właśnie tutaj to troszkę rozwiniemy, bo wtedy tylko tak o powiedzieliśmy, a teraz tak więcej powiemy.

I tak, jazz to jest przełom mentalny. Muzyk nie tylko odtwarza, ale on tworzy na żywo. Ważnymi postaciami w jazzie jest, już wspomniany wcześniej, Louis Armstrong, pierwszy jazzowy superstar, Duke Ellington, orkiestra jak laboratorium dźwięku, czy Miles Davis, czyli gość, który zmieniał jazz dosłownie co dekadę.

Był jazz, to teraz blues, czyli emocja, która stała się fundamentem. Blues to nie tylko styl, to stan ducha. Prosta forma, ale ogromna emocja. Muzyka o stracie, bólu, samotności i nadziei.

Blues uczy świat, że mniej znaczy więcej. Jedna fraza, jeden riff, ale jeśli jest prawdziwy, to znaczy, że działa. Pionierzy i legendy bluesa w USA. B.B. King, rozwinę, to jest Relay Ben King, to jest amerykański gitarzysta i wokalista nazywany królem bluesa.

Takim pionierem. Następnie Ray Charles, pianista i wokalista, który ukształtował rytm and blues. Kolejnym będzie Robert Johnson, czyli legenda bluesa i członek słynnego klubu 27, Club 27. A ostatnim na mojej liście jest Willie Dickson, producent, basista i płodny kompozytor bluesowy, tworzący wiele, wiele hitów.

Nie idziemy teraz daleko od Rock'n'Rolla, bo zostajemy przy roku psychodelicznym i progresywnym. To są lata mniej więcej sześćdziesiąte, siedemdziesiąte. To jest eksplozja eksperymentu, naprawdę, już się zadziało wszystko. Przedstawicielami Pink Floyd, King Crimson.

Yes. To są długie formy. Koncept albumy. Inspiracje klasyko. To rock, który nie chce być prosty, on chce być w cudzysłowie ambitny i chce opowiadać historię. To bardzo blisko muzyki klasycznej, tylko trochę innymi środkami, bo trochę bardziej łupu-cupu. Tak mocniej.

Ale żeby Wam zobrazować, co to jest ten rok psychodeliczny i progresywny, posłuchajmy fragmentu na przykład Pink Floyd'a. Skoro został wyczytany, to niech będzie Pink Floyd.

Dobrze, mówiliśmy o hip-hopie, więc przejdźmy do popu, czyli dźwięk masowej kultury. Pop to nie gorsza muzyka, to jest muzyka komunikatywna. XX wiek tworzy gwiazdy, takie jak Michael Jackson, Madonna, Prince. Pop przejmuje elementy wszystkich gatunków i podaje je masom. Teraz fragment, tylko że tu jest tyle dobrych artystów, że ja myślę, że no dwie. Niech będzie Michael Jackson i Prince może. Mhm.