Mikołaj

Dobrze. Wiadomo, no bo tu jest tyle opcji do wyboru z tym Popem 90. Wszystkie są świetne. No wszystkie są idealne, wszystkie są cudowne, dlatego trudno będzie mi wybrać przy montażu, dlatego po prostu wstawię dwie. Czemu nie? Także zapraszamy do słuchania. Posłuchajcie.

Ale tak cały czas mówimy o zagranicznych, bla bla bla bla bla bla, dlatego przejdźmy może do Polski. Czyli kontekst, muzyka w świecie ograniczeń. I żeby zrozumieć polską muzykę końca XX wieku, trzeba pamiętać o jednym. To nie był normalny kontekst. Cenzura, brak wolności słowa, szara rzeczywistość PRL-u, a potem nagle zderzenie z kapitalizmem po 1989 roku.

Muzyka była czymś więcej niż rozrywką, była wentylem bezpieczeństwa, można to nazwać. Komentarzem, czasem wręcz formą oporu. Artyści często mówili to, czego nie można było powiedzieć wprost. Teksty były pełne metafor, aluzji i niedopowiedzeń. Słuchacze to czytali między wierszami, ponieważ nie można im było tego powiedzieć w PRL-u, a niektórzy bardzo chcieli. I to też w tym w sumie było takie dość piękne, bo...

miałeś koncept na piosenkę i nie mogłeś jej wypuścić, mimo że piosenka jest świetna, ale nie mogłeś. Więc trzeba było się uciec do grania między wierszami, czego władze nie wyłapią, ale słuchacz wyłapie. Patriotyczny słuchacz wyłapie. I tak mówiliśmy o gatunkach wszystkich. Muzyki XX wieku. Dlatego przejdźmy do gatunków takich samych, ale ze skupieniem na polskich wykonawców.

Przechodzimy do punku i alternatywy. Czyli totalny sprzeciw wszystkiego. Obok rocka, czyli głównego nurtu, pojawia się punk i scena alternatywna. Zespoły takie jak Deserter, Siekiera czy Tilt. To była muzyka surowa, brudna, bez kompromisów. Punk w Polsce nie był modą. Był reakcją na rzeczywistość. Minimum środków, maksimum przekazu. Często grany w klubach, piwnicach, na koncertach półlegalnych. Więc posłuchajmy punku.

Obok rocka, punku i jazzu istniała scena bardziej refleksyjna. Jacek Kaczmarski, Przemysław Gintrowski, Edyta Geppert. Tu muzyka była nośnikiem treści. Tekst był najważniejszy, muzyka często bardzo prosta. To była muzyka myśląca, komentująca rzeczywistość w sposób bardziej poetycki. Posłuchajmy.

Nie puścimy Wam teraz fragmentu, ponieważ wcześniej usłyszeliście już fragment muzyki filmowej Wojciecha Kilara, także przejdźmy dalej. Po muzyce filmowej przejdźmy do lat 90., czyli szok wolności. Po 1989 roku wszystko się zmienia. Nagle jest brak cenzury, otwarcie na zachód, MTV, kasety, płyty CD.

Muzyka staje się bardziej różnorodna. Pojawia się hip-hop, kaliber 44, wzgórze, nowa alternatywa, pop na światowym poziomie. Teksty stają się bardziej bezpośrednie, czasem brutalne i szczere. To muzyka pokolenia transformacji, zagubionego, ale wolnego. Ale co zostało z tego dziś? Późny XX wiek zostawił po sobie silną tradycję tekstu. Świadomość, że muzyka może być głosem społecznym. Ogromną różnorodność.

Dzisiejsza polska scena, od rapu po alternatywę, bardzo dużo z tego czerpie. Naprawdę bardzo dużo, ponieważ praktycznie wszystko ma jakieś swoje korzenie z dziewięćdziesiątych lat i właśnie z późnego dwudziestego wieku. Ale dobra, mówimy tak o tej muzyce, wszystko pięknie, no ale Polska u progu lat dziewięćdziesiątych, więc nie w sposób wspomnieć o gatunku, który wywodzi się właśnie z tych lat późnych dziewięćdziesiątych, czyli o...

No i tak Disco Polo, ale skąd to brzmienie? Jakie to były w ogóle inspiracje? Disco Polo czerpało z kilku źródeł. Z Italo Disco i Eurodance. Muzyka weselna, folklor, proste melodie popowe. Brzmieniem samym w sobie było syntezatory, automaty perkusyjne, proste harmonie i chwytliwe refreny. To była muzyka robiona no niskim kosztem, najniższym, często w domowych warunkach.

Proszę Państwa, pierwsze gwiazdy i przełom Disco Polo. Na początku lat 90. pojawiają się pierwsze zespoły. Bayer Full, Top One, Accent, Boys. Znaczy komukolwiek trzeba ich przedstawiać, na pewno nie. Ich piosenki szybko stają się hitami, ale nie w radiu, tylko na weselach, festynach, prywatkach, imprezach plenerowych. Przełomem medialnym był program Disco Relax.

W Polsacie. Od 1994 roku. Jakoś tak. Nagle muzyka chodnikowa wchodzi do mainstreamu, co było wielkim zjawiskiem, ponieważ disco polo był uważany jednak za taką niszową muzykę. Ale brakuje teraz takich imprez w remizie. No Jezu, strasznie brakuje. Że idziesz i wiesz, disco polo. Teraz jak idziesz na przykład do klubu, to nie dostaniesz disco polo.

Jak było tak dużo tych osiemnastek, to... Jak było dużo tych osiemnastek... To się nie chciało chodzić. To się nie chciało chodzić. Tak, nie chciało się, a teraz brakuje. A teraz jak już jesteś 2-3 lata po tym okresie osiemnastek, to totalnie ci się nie chce... Znaczy totalnie byś poszedł, przepraszam. Totalnie byś poszedł właśnie na taką imprezę, gdzie... Strasznie, no bo wiesz... Posłuchasz disco polo, potańczysz, spocisz się jak świnia, ale przynajmniej będziesz na parkiecie do piosenek, majteczki w kropeczki czy przez twoje oczy zielone, nie? Dokładnie, no bo wiesz, wtedy mieliśmy osiemnastki co tydzień,

No, to było męczące i dlatego... Więc to było męczące, dlatego nam się nie chciało. A teraz, jak nie ma ich w ogóle, no to człowiek tęskni. Ale domówki też fajne. Tak, i disco polo to nie jest tylko gatunek muzyczny. To zapis momentów historii Polski. To jest muzyka ludzi, którzy właśnie dostali wolność i chcieli ją przeżyć po swojemu. Bez oceniania, to ważna część polskiej kultury końca XX wieku.

Tak dokładnie, a w Polsce muzyka XX wieku miała jeszcze jeden bardzo ważny wymiar. Była zapisem historii. Wojny, cenzura, komunizm i ciągłe napięcie sprawiły, że polscy twórcy często tworzyli muzykę trudną, intensywną i bez kompromisów. Szymanowski otworzył polską muzykę na świat.

Penderecki zamienił dźwięk w krzyk i pamięć. Obok tego rozwijał się jazz, muzyka filmowa, rock i później hip-hop. Wszystko to, co dawało ludziom poczucie wolności. Nawet wtedy, gdy tej wolności brakowało w codziennym życiu, oni to robili, żeby właśnie pomóc ludziom i dać takiej otuchy sercom. Dokładnie. I to jest chyba najważniejsze w całym XX wieku. Granice przestały mieć znaczenie.

No i może, nie wiem jak uważasz, ale może właśnie dlatego ta muzyka wciąż do nas wraca. Tak, oczywiście. Bo niezależnie od tego, czy słuchamy Beethovena grzmiącego w tle filmu, czy jazzowego solo w klubie, elektronicznego beatu w słuchawkach, czy rapowego tekstu, to to jest tekst o codziennym życiu. To cały czas jest ta sama opowieść. Opowieść o człowieku, który próbuje zrozumieć świat za pomocą dźwięku.

I drodzy słuchacze, to by było na tyle z muzyki XX wieku. Jeśli będziecie chcieli zgłębić ten temat, to bardzo nam miło, że zachęciliśmy i zachęcamy oczywiście do researchu. I teraz masz swój moment. Dziękuję w końcu. I słuchania naszych podcastów dalej, bo będzie ciekawie.

Nie będziemy się teraz rozdrabniać nad disco polo, bo faktycznie jak robiliśmy scenariusz, to mieliśmy napisane więcej o disco polo i Rosalem mi powiedział, ej, to jest temat następnego odcinka, nie mówmy tyle, dlatego skróciliśmy trochę. Miało być więcej troszkę o tym disco polo tutaj, ale jednak... Ale to musicie poczekać tydzień. Tydzień, może więcej, zobaczymy. Nie, myślę, że tydzień.

Zobaczymy. Także dziękujemy Wam jeszcze raz za to, że byliście z nami, za to, że chcieliście nas posłuchać. Zapraszamy Was do słuchania dalszych części podcastu Podsłuchanych. I do usłyszenia. Pa, pa. A teraz outro.