Rob de Wijk

een satellietbeeld elke dag te kopen van een commerciële provider... en dan met AI een stukje code te schrijven... dat vervolgens mij een plaatje geeft van welke vliegtuigen staan waar. En dat voeg ik dan toe. Dat wil ik eigenlijk zelf in de hand hebben... want dat hangt van je opdracht af.

Ja, voor mijn gevoel... Kijk, wij als militairen... Voor ons is het erg belangrijk dat we multinationaal kunnen samenwerken. En dus voor ons moet het niet uitmaken of mijn systeem...

geleverd wordt door leverancier X, Y of Z. En dat betekent dat je moet afdwingen... dat die leveranciers dezelfde standaarden gebruiken... zodat wij in elk geval multinationaal kunnen samenwerken.

En dat betekent dat we ook een diversificering moeten hebben... en kunnen hebben van die systemen. Het is echt niet zo dat je alles op dezelfde plek in dezelfde cloud moet zetten... om daar voor ons mee te kunnen werken. Want ik heb net aangegeven hoe je verschillende datalagen kunt hebben. Dus veel relevanter is dat er een heel aantal bedrijven nu bezig is... om die C2...

Dat is command and control. Ja, die command and control te ontwikkelen. En wat wij moeten afdwingen is dat ze dat op zo'n manier doen... dat het niet uitmaakt dat de Italianen een systeem van Leonardo gaan krijgen... en een tweede systeem van... Dat is wat de Oekraïners ook doen.

Ja, dat wordt dus voor mijn gevoel... Kijk, innovatie als strategie is denk ik heel belangrijk. En dat betekent overigens dat je innovatie natuurlijk ziet op dat wat je al hebt. Maar het vraagt ook om disruptieve innovatie.

Wat dat betreft is het dus niet alleen maar de dingen die je deed iets beter doen... maar het is ook vooral zien hoe een snelle vertaling... van die wetenschappelijke en technologische vooruitgang... naar een operationeel voordeel. En dat is niet een eenmalig iets, dat is een soort continuële kant.

Net als bij de drones. Ja, precies. Het is natuurlijk nu niet dat je enorm hoeveelheid drones moet kopen. Maar je moet kijken waar zit nu precies die innovatie. En die innovatie in mijn optiek zit vooral in de...

in de software en in de AI. Dat zijn grote gamechangers. En we zien dat de bedrijven die daarin innoveren... zijn commerciële bedrijven. Waarom? Omdat die bedrijven ook veel meer geld ter beschikking hebben. En het gaat bij innovatie ook vooral om dat je ook heel snel faalt. En je kunt alleen maar snel falen als je het gebruikt.

En dat betekent dat als je technologie... door een hele aantal gebruikers wordt gebruikt... en vaak omdat het civiele toepassingen heeft... dan kun je het veel sneller doorontwikkelen. Daarom zien we natuurlijk aan de militaire kant nu... omdat de Oekraïne eigenlijk jouw real-life customer is... dat we opeens die militaire technologie veel sneller kunnen ontwikkelen. Door start-ups vooral.

Waar zie jij mee dat het nu werkt, juist wat er in Europa van de grond komt? Nou, ik moet zeggen, ik word altijd erg optimistisch met groepen waar ik mee praat. Omdat ik zie dat er heel erg veel gebeurt. En wij in Europa natuurlijk ongelooflijk goed zijn in het bouwen van ecosystemen, samenwerking.

En wat het nodig heeft is denk ik ook wel een goede visie waar we naartoe moeten. En daar zit denk ik nog een dreiging. Dus als je innoveert dan moet je wel weten waar je naartoe innoveert. En het risico wat we nu lopen is dat we met ons denken van vandaag... naar gisteren toe willen innoveren.

Dat is enorm belangrijk, want kijk, we zien dat ons dreigingsbeeld dus enorm aan het veranderen is. Voor de hybride oorlog eigenlijk hele andere dingen nodig zijn. Dus we kunnen ons niet veroorloven om ons alleen maar te focussen op die eerste taak van die drie taken die ik noemde.

Dat vraagt dus ook, als in zo'n hall of society de hele maatschappij eigenlijk daarbij betrokken is, dan moet je dus zien van oké, waar zit ook daadwerkelijk die technische en technologische kant? Want waar Amerika nu heel erg goed is, daar kunnen wij in Europa met de volgende technologie wellicht nog beter zijn.

Om het even cynisch te zeggen, de Fransen doen het gewoon zelf. Hoe kan je nou echte innovatie hebben... als er niet daadwerkelijke concurrenties tussen Europese nationale industrieën? Voor mij is nog steeds de vraag, wat is de defensieindustrie van morgen? En wat de Oekraïne ziet, de Oekraïne zegt eigenlijk twee dingen. A, vroeger was het, je ontwikkelt het militair... en dan ga je het civiel gebruiken, nu is het andersom...

Want waar nu de grote verschillen gemaakt worden... dat is in de digitale kant en in de AI-kant. Dat wordt aan de civiele kant ontwikkeld. En dat betekent dat je een herijking moet krijgen... van wat bedoel ik nou met defensie-industrie? En welk deel is dan nog heel typisch voor...

De inzet in de kinetische krijgsmachten. Natuurlijk nucleaire technologie of long distance strike. De meeste defensieindustrie is eigenlijk maakindustrie. En je ziet dat die maakindustrie niet meer de bottleneck is. Dus als we nu in de Oekraïne kijken, wordt er vanuit het veld gebeld. En dan zeggen ze ja, verdorie, deze satellietontvanger doet niet precies wat ik wil.

Tring, en dan gaan er een paar software-engineers aan de gang. En morgen moet de software-update in dat ding zitten. Als je in jouw bedrijf niet in staat bent... om binnen een week je software te veranderen... dan is dat niet meer relevant.

Zie jij daar snelheid in op dit moment? Ja, ik zie heel veel snelheid. En ik moet ook zeggen, ik denk dat het meer aandacht mag... waar we als Europa heel erg sterk in zijn. En ik denk ook dat we dat zien in Europese krijgsmachten. De snelheid waarmee wij kunnen innoveren. Omdat we toch op een andere manier denken. Dat zie ik ook vooral binnen Nederland. We zijn toch wel heel erg snel in staat om dingen op te pakken... en te veranderen als we dat willen.

Dus ik heb daar niet zo'n heel erg zwaar gemoed in. Ik denk wel dat het ontzettend belangrijk is... om goed te kijken wat ons nou bedreigt. En het is een groot risico om ons alleen te richten... op één beeld dat geschetst wordt. De nieuwe dreiging vraagt meer weerstand...