Tobias Wouters

Ja, dat was voor mij heel nieuw. Dat heb ik sindsdien ook niet meer nog meegemaakt. Ik ben echt geen coole kikker, hoor. Maar als zo'n zaak eenmaal dan speelt en je zit daar in die zittingszaal... dan kan ik me wel redelijk afsluiten van wat er achter me, naast me, et cetera, gebeurt. Maar dat neemt natuurlijk niet weg dat zeker die eerste zittingsdag... Ja, het was de eerste keer dat Saskia Belleman bij mij in de zaal zat. Dat is toch een momentje, hè? Toch een momentje, ja. En dan Petra Urban, dat je denkt, nou, wordt gekeken. Nou, ja, helaas niet, maar ze zat er wel, ja.

hoogopgeleide man op middelbare leeftijd... die daar op momenten ook zeer geëmotioneerd... maar daardoor ook heel overtuigend sprak over het hele verwijt. En natuurlijk kreeg hij moeilijke vragen. Maar in de kern zat daar iemand die inderdaad... hij was geen overtuigingsdader, want hij ontkende het strafbare feit... maar hij had wel de overtuiging van de idealen... die achter deze zaak schuil gingen. En dat vond ik...

Nou, niet hier maar bezig, maar die gaat op een goede manier... met deze thematiek en met deze problematiek en met deze verdachte om. Of was dat ook zo? Zeer zeker. De hele rechtbank met de voorzitter voorop... die is wat mij betreft heel goed, heel professioneel en heel waardig... met deze zaak omgegaan. En ook met de verdachte opzitting hebben we alle ruimte geboden. We hebben een van de verdachten, Loek, ook de gelegenheid geboden... om per dag een paar uur te slapen. Dat is natuurlijk een beetje de hallucinante situatie waar je in zit... met deze bejaarde verdachte.

Dat er gewoon tijd ingeruimd moest worden voor echt een slaap-securust moment. De rechtbank is daar zeer professioneel mee omgegaan. Je zet er natuurlijk een juridisch verwijt in. De Klimaatorganisatie, gericht op hulp bij zelfdoding. Waar natuurlijk wat haak in de ogen aan zitten. Kun je dat uitleggen?

Om het heel kort samen te vatten en ook een beetje simpel te houden voor het niet-juridische publiek. Kijk, de criminele organisatie, dat is een delict die eigenlijk gevaarzetting moet voorkomen. Om lid te zijn van de criminele organisatie hoeven nog niet eens concrete misdrijven gepleegd te zijn. Dus dat is aan de ene kant. Aan de andere kant hebben we dan dus het delict hulp bij zelfdoding. Want deze criminele organisatie zou het oogmerk hebben van het bieden van hulp bij zelfdoding.

Kenmerk van dat strafbare feit, de hulp bij zelfdoding... is dat het pas strafbaar is op het moment dat de zelfdoding volgt. Dat lijkt me ook wel vrij logisch eigenlijk. Dat is logisch, maar dat maakt wel dat wij als advocaten... en dat hebben we een beetje collectief aangepakt... hebben gezegd tegen de rechtbank...

De vraag is wel of we in deze zaak... ook al zou iedereen hebben gedaan wat hem of haar wordt verweten... door het Openbaar Ministerie... of die combinatie van de criminele organisatie... en het strafbare feit hulp bij zelfdoding... of dat samen mogelijk is. Voor mijn niet-juridische brein is dat even ingewikkeld. Waarom zou dat niet mogelijk zijn samen?

Twee redenen. Allereerst is hulp bij zelfdoding wordt bedreigd... met een gevangenisstraf van maximaal drie jaar. En een deel van de stelling was... dan wordt dus een feit wat op zichzelf niet eens VH-waardig is... waarvoor je niet in voorlopige hechtenis kan worden geplaatst... wordt dan binnen de sferen van zo'n criminele organisatie... opeens opgeplust naar een feit waarvoor je zes jaar kan krijgen. Dat was een onderdeel van het verweer. Maar het tweede verweer was... Dat is echt heel juridisch technisch...

Ja, maar ik denk dat het tweede deel nog technischer werd. En dat kwam erop neer. Kijk, als we het even puur hebben over het feit van hulp bij zelfdoding. Ik kan aan een miljoen mensen middel X geven.

Maar als zij allemaal niet dat middel innemen... en geen zelfmoord plegen... dan ben ik niet strafbaar vanwege hulp bij zelfdood. Mogelijk vanwege de geneesmiddelenwet, maar niet vanwege hulp bij zelfdood. Maar als één iemand het wel doet, dan wel. Dan ben ik in dat concrete geval daar wel strafbaar voor. De verdediging zei...

dan is het wel gek dat deze organisatie dan opeens strafbaar zou kunnen zijn... voor het hebben van het oogmerk van bieden van hulp bij zelfdoding. Terwijl als geen van deze mensen ooit dat middel in zou nemen... dan zou het concrete strafbare feit van hulp bij zelfdoding nooit intreden. Zie je dat? Chris' ogen beginnen een beetje te twinkelen. Die vinden het mooi. Dat moet je goed begrijpen. Als wij een klimaarorganisatie vormen, Wout...

Alleen ik denk dat het Openbaar Ministerie daar op een andere manier naar kreeg. Zeker. Wat eiste het Openbaar Ministerie? Wat het Openbaar Ministerie eiste was met uitzondering van één verdachte... een veroordeling van iedereen. Daaraan gekoppeld ook echt fikse onvoorwaardelijke gevangenisstraffen. Maar ten aanzien van dit specifieke juridische punt... heeft het Openbaar Ministerie eigenlijk gezegd... kijkend bijvoorbeeld ook naar de wetsgeschiedenis... maar ook naar de rechtspraak van de Hoge Raad...

Geen beletsel was, even simpel gezegd. En daar is de rechtbank ook uitvoerig, moet ik zeggen, en onderbouwd op ingegaan. En die heeft uiteindelijk ook gezegd van ja, de wetgever heeft een zo ruim mogelijk toepassingsbereik voor ogen gehad. En heeft niet als voorwaarde gesteld dat ook al concrete misdrijven gepleegd zijn. Dus om die reden is de combinatie van deze twee feiten, criminele organisatie, hulp bij zelfdoding, op zichzelf wel mogelijk. Ja, en dat komt natuurlijk omdat voor een organisatie is alleen maar nodig dat het opzet. Het hoeft alleen maar gericht te zijn op het misdrijf.

De uitspraak was in die zin heel positief. En mijn cliënt werd met nog een aantal anderen vrijgesproken... van de deelname aan een criminele organisatie. Waarom? Niet omdat de rechtbank tot de conclusie is gekomen... dat er in zijn geheel geen criminele organisatie heeft bestaan. Want daarvan zegt de rechtbank, die was er. En die werd onder andere dus gevormd door bijvoorbeeld Loek. Maar, zei de rechtbank ten aanzien van mijn cliënt en nog een aantal anderen... jullie hebben daar niet aan deelgenomen.

Dus even heel simpel gezegd, jullie hebben niks gedaan om dat oogmerk van deze criminele organisatie te verwezenlijken. Omdat ze enkele bijdragen hebben gehad in het verstrekken van het middel X. Dat heeft de rechtbank nog niet eens expliciet op die manier overwogen, maar gewoon gezegd wat wij ten aanzien van jou, meneer Jos, wel kunnen vaststellen, dat is op zichzelf onvoldoende om tot deelneming te kunnen komen.

Hoe reageerde jouw cliënt op zijn vrijspraak? Nou, ik zal je eerlijk bekennen dat ik dat niet zo goed weet. Althans, niet uit eigen ervaring. Want ik zat op dat moment met mijn luiereet ergens op te antillen. Ja, die advocaten gaan gelijk op vakantie altijd. De journalisten gaan nooit op vakantie. De advocaten vaker en verder. De zittingen vonden plaats de zittingsdagen in april van 2024. En de rechtbank deed pas een paar maanden later uitspraak.

Toen was ik op vakantie. Maar er was wel een livestream. Dus midden in de nacht heb ik mijn wekker gezet... en gekeken naar de uitspraak. Maar Client was natuurlijk ontzettend blij. Die had een gevangenisstraf tegen zich horen eisen. En ook gewoon het verwijt aangevreven gekregen... dat hij had deelgenomen aan een criminele organisatie. En daarvan zei de rechtbank, daar zijn we het niet mee eens. En bovendien zei de rechtbank, en dat was vooral...

alle verdachten van belang. Kijk, het Openbaar Ministerie heeft op een aantal momenten gezegd... deze mensen handelden in de dood. En deze mensen bepaalden wie wel of niet mocht sterven. Daarvan heeft de rechtbank expliciet overwogen... wij hebben dat beeld niet gekregen van deze mensen. Kwam er nog een hoger beroep eigenlijk?

Nee. Wat zegt jou dat dan? Nou ja, dan zie je maar weer dat het in het strafrecht dus ook raar kan lopen. Het Openbaar Ministerie had voor mijn cliënt bijvoorbeeld gezegd... jij moet drie maanden onvoorwaardelijk de gevangenis in. Maar voor een aantal andere verdachten had het Openbaar Ministerie gezegd... je moet anderhalf jaar de gevangenis in. We hebben het dus te maken met...

70 en 80-plussers waarvan het OM zei... ga maar even anderhalf jaar naar de gevangenis. Ik benadruk maar even dat Loek tussen de sluiting van het onderzoek... en de einduitspraak is komen te overlijden. Het merendeel wordt vrijgesproken. Terwijl ze dus in een aantal gevallen gewoon vroegen... om die veroordeling in een gevangenisstraf.