Wietse Hage

Hoe breken we zeg maar uit die bubbel waar wij in zitten rondom dit onderwerp?

Ik merk in jullie plan, ik heb het helemaal gelezen, dat er ook een soort grondaanname in zit waar het hele plan op gebaseerd is. Dat er een onvermijdelijkheid zit aan dit fenomeen AI. En wat bedoel ik daarmee? Ik zie bijvoorbeeld in het klimaatdebat heb je een beetje groepen die zeggen die anderhalve graad moeten we gaan halen. En dat gaan we halen door de boel terug te laten groeien, degrowth.

Er is een groep die zegt, joh, we zijn die anderhalf al voorbij. Ga maar stofzuigers bouwen. We moeten het uit de lucht gaan zuigen. En er is een groep die zegt, we moeten Dyson spheres gaan bouwen en Mars erbij betrekken, want we hebben te weinig ruimte. Die groepen, ze overlappen elkaar. De argumenten overlappen elkaar. In het AI-debat kom ik nog steeds wel mensen tegen die tegen mij zeggen, moeten we dit hele AI-ding wel willen? Kunnen jullie mij uitleggen? Want dat haal ik een beetje uit het plan. Waarom dat eigenlijk een gepasseerd station lijkt te zijn op dit moment?

Ja, want ik zag best wel een flinke lijst namen onder het rapport staan. Mensen waar jullie mee gesproken hebben. Kunnen jullie een beetje uitleggen hoe dat dan gaat? Ik bedoel niet tot het diepste detail, maar ik vond het al best wel een klein mini burgerbaraadje. Het soort van eerste pogingen tot verschillende stemmen betrekken in zo'n rapport. Was dat heel scherp? Was dat heel fel? Was dat heel vriendelijk? Hoe ging dat met elkaar?

Ja, die wat sceptischer zijn en zich ook zorgen maken. Wat ik wel interessant vond namelijk... Ik ging dat plan lezen vanochtend. Ik heb daar twee uur voor uitgetrokken. Je kan het in twee uur aardig skimmen, zou ik zeggen. Daarmee bedoel ik niet dat het niet inhoudelijk is. Maar ik kwam er aardig doorheen. Iets van mijn buikpijn ging weg.

Want ik ben toch wel iemand die, dat weten de luisteraars wel, maar ook echt wel zorgen maakt. Maar ook een soort Rotterdamse pragmatist is die denkt, ja, we kunnen wel een soort AI-passivisten gaan spelen in de wereld. Maar we zitten nou eenmaal in een wereldwijd speltheoretische dynamieken die misschien die keuzes niet aan ons geven. Maar is het dan, want jij zei net, er zit een soort ideale van we gaan het samen communal federated in een tuin doen naast Wageningen. Dat is mooi omschreven.

Ja precies, maar zit daar nog een soort ruimte tussen, een soort van hypercapitalistisch zonder mensen versus in een tuin met trommels en een vuur? Michiel, die is voor jou. Over ruimte tussen? Ja, is er een positie? Want wij zijn, wij proberen eigenlijk die ruimte tussen daar juist ons te positioneren. En hoe merk ik dat zeg maar? Hoe kan je dat wat concreter maken?

Want dat broek ophouden, wat jij een aantal keer zei Jelle, hoe ziet dat er dan uit dat wij onze broek op kunnen houden? Want dat klonk al minder ambitieus als wij moeten de nummer één zijn in de wereld op het gebied van AI. Broek ophouden klinkt wat genuanceerder.

Ik denk dat dat misschien ook wel een van de dingen die in dat hoofdstuk en dat stuk ook van je moet een soort zones maken, economische zones, zoals veel andere landen dat ook al doen, waarbinnen je wat meer mag experimenteren. Het zijn een soort open labs, maar dan hopelijk met iets meer risico, maar niet te veel risico, want dat vinden Nederlanders wel een beetje spannend.

Ik merkte dat jullie heel veel voorbeelden aanhalen van andere landen, andere delen van de wereld. En dat deed me wel goed, omdat ik maak me vaak een beetje zorgen op dat not invented here. Dat wij dan als een soort arrogante eigenwijze Nederlanders denken, dit moeten allemaal Nederlandse ideeën zijn. Terwijl ze in Estland al een aantal dingen hebben geprobeerd die lukken en niet lukken. Waar we kunnen zeggen, joh, fijn dat jullie dat voor ons alvast geprobeerd hebben, dat pakken we. Zijn er andere voorbeelden die jullie kennen uit andere landen, waaronder die economische zones waar je denkt...

Nou, een beetje de front-end. Dus dat is eigenlijk de voorkant van het web. Dus de website zelf en dan hoe het eruit ziet. Daarop, de andere modellen creëren best wel typische AI-uitziende websites. Vaak de kleur roze en paars, bijvoorbeeld. Is dat zo? Ja, je hebt iets van AI Pink, heet dat zelfs volgens mij. Omdat ze een soort van doorgetraind zijn en overgefit zijn op die typische soort blockchain startup websites. En je hoeft eigenlijk maar heel weinig te draaien aan Gemini. Je hoeft hem maar heel weinig uit te dagen, zeg maar. Hij maakt mooie dingen uit.

Ja, je kan dan bijvoorbeeld zeggen, maak er een brutalist website van of zo. En dan heeft die door op een of andere manier... Ah, oké, jij wil een hele andere kant op qua esthetiek. Dus het is niet heel moeilijk om esthetisch interessante dingen te maken met Gemini. En dat is wel even een nieuwe stap. En...

Wat ik een bizarre demo vind, is vragen aan Gemini. Als je nou naar deze website kijkt en naar deze website kijkt, kan je die dan blenden en nabouwen. Dus eigenlijk, dit is wat ik mooi vind, doe het daarmee. En dan kom je zeg maar wel in een soort nieuw territorium van iets wat veel origineler eruit ziet. Of in ieder geval unieker dan wat we voorheen uit AI kregen.

Ja, precies, omdat je het meer je smaak eigenlijk kan meenemen erin. En blijkbaar is de inherente smaak van het model los genoeg om overruled te worden door jou. En dat was ook in het verleden het probleem, dat je best wel een magier moest zijn om dat ding uit die AI pink te krijgen, zeg maar.

Ja, dus weinig persoonlijkheid. En dus daarom zeg ik professioneel schrijven. Google lijkt ervoor te kiezen om in plaats van wat OpenAI en Entropic wel doen, juist weinig persoonlijkheid te geven aan het model. En het echt zien als een tool die jou assisteert in plaats van jouw schrijfmaatje die een bepaalde kleur heeft of een bepaalde manier van doen. Ja.

Dus het professioneel schrijven. Dus snel one shot. Dus in één keer vragen en krijgen. Komen daar A4'tjes uit met stukken tekst erop. Die blijkbaar prettig weglezen als een soort neutraal professionele teksten. Dus dan hebben we het maken van dingen. Het programmeren van dingen. Het schrijven. Wat zijn er meer? Een soort van direct zichtbare... Nou, wat Google nu gedaan heeft. Is ook kijken naar die agentic tasks. Dus een beetje in...

kan een model langdurig aan de gang blijven... en zelf inzien waar nog data gehaald moet worden. Dus hoe vaak het moet in dit geval Google opmoeten. Gemini gaat natuurlijk zelf Google gebruiken... want het is hetzelfde bedrijf. Om extra informatie te halen. Toch nog even nakijken. Toch nog even die berekening opnieuw. En die hele... die stappen van zelf in cirkeltjes blijven draaien... en zeggen op een gegeven moment... ik heb nu genoeg. Ik ga de conclusie aan de eindgebruiker geven...

Dit leerden wij als eerst kennen in de vorm van deep research van OpenAI destijds. Kan maar 30 minuten duren bijvoorbeeld. Nu kan eigenlijk Gemini ook heel goed in een mooie cirkel blijven. Daar niet uitvallen of weggaan in een straatje waar hij nooit meer terugkomt. Maar gewoon mooi in een cirkel blijven en dan stoppen op het juiste moment. En ook nadenken wanneer nodig. Want dat blijft natuurlijk een beetje het moeilijke. Is dit een vraag waar ik in drie seconden op kan antwoorden? Of moet ik echt even onderzoek gaan doen?

Ja, maar het zijn eigenlijk hun persoonlijke benchmarks. Het zijn mensen die waarschijnlijk in hun dagelijks werk veel met AI werken. Dingen hebben waar ze van weten, dit kan AI. Alle modellen samen kunnen dit al. Versus dit kan het echt duidelijk niet. En dat gaan ze dan meteen weer proberen als die uit is. Ja, precies. Een beroemd voorbeeld is een pelikaan op een fiets. Ja, van Simon Willison is dat. Hoe presteert de Gemini 3 in de challenge pelikaan op een fiets tekenen?

Weer een stukje beter. Nog steeds ziet het eruit als een paint tekening. Het is absoluut lelijk, zeg maar. Esthetisch lelijk, dus daar gaat de esthetiek niet op. Maar een van de dingen die bijvoorbeeld slecht ging ook bij de GPT 5.1 van deze wereld en de zwaardere modellen van Entropic, is dat er geen spaken in de wielen zaten van de fiets of het frame van de fiets kon niet qua zwaartekracht.