Wietse Hage

Nooit serieus over AI horen praten. Het is een land wat... AI duidelijk heel serieus neemt. En dat gebeurt allemaal... onder de oppervlakte en in het geheim. En elke keer als er iets naar buiten komt... waarbij diepziek het meest publieke moment is... dan is dat iets...

Dat is toch wel vrij indrukwekkend wat er gebeurt als je ziet wat Huawei voor chips maakt. Die worden echt heel erg goed en ze hebben geen EUV-machine, maar het lukt ze wel om diepziek te trainen. Dus er worden allerlei chips gesmokkeld de landsgrenzen over en ondertussen je weet waar ze het allemaal voor gaan gebruiken, waaronder defensietoepassingen.

Je weet dat het een land is wat heel snel heel veel robots wil gaan maken. En je moet denk ik rekening houden met een scenario... waarin je het equilibrium gelijk houdt... door niet alleen te denken over het aantal inwoners wat een land heeft... maar ook het aantal robots dat een land heeft. Dus dat je over Nederland gaat denken als een land met 18 miljoen mensen... en weet ik veel, 10 miljoen robots. En dat is de manier waarop we landen met elkaar vergelijken... en waar dat equilibrium bij kan blijven bestaan.

En aan de ene kant heb ik heel veel vertrouwen in de snelheid waarmee Europa weer op zijn voeten terecht kan komen. In de jaren negentig werden onze autobedrijven aangevallen door de Aziatische landen. Die gingen Hyundai en die gingen allemaal goedkopere auto's produceren. En toen zijn wij heel erg op kwaliteit gaan focussen, op robots. En toen zijn we er best wel goed uitgekomen voor een jaar of twintig. Onze auto-industrie was heel sterk.

En we hebben ASML, wat gewoon 90% van de componenten uit een EUV-machine komt uit Europa. Dus onze industrie is ontzettend gediversificeerd en maakt super vette shit. Laat dat de samenvatting zijn van überhaupt deze hele aflevering. Dus wij kunnen echt wel dingen. En ergens moet je ook het soort vertrouwen houden dat we onze weg uit dingen weten te innoveren. En dat we dat de afgelopen...

Maar jij bent nog niet helemaal gerustgesteld. Ik ben zeker niet gerustgesteld. Omdat ik gewoon denk. We dwingen TSMC niet om een chipfabriek hier in Europa te bouwen. We exporteren het alleen maar. Als een soort graanschuur. We exporteren alleen maar alles. Maar we weten zelf niet hoe we het kunnen gebruiken. We hebben de energie niet om het te gebruiken. We hebben niet het schoolsysteem om mensen op te leiden. Om goede chipfabrieken met goede yields te bouwen. We hebben geen...

We hebben eigenlijk niet eens de wens echt, want we nemen het niet eens af. De geavanceerde chips die TSMC maakt worden niet gekocht door Europese bedrijven. Onze autofabrikanten maken geen zelfrijdende auto's op grote schaal. Er is geen urgentie op ons continent.

En je weet ook gewoon het idee dat TSMC hier in Nederland een chipfabriek zou gaan maken en daarvoor duizenden Aziatische mensen zou gaan immigreren om hier dan een fabriek te bouwen. Je weet gewoon, mensen gaan zeiken over de ruimte die het kost, mensen gaan zeiken over dat er weer meer buitenlanders bij komen, mensen gaan zeiken over het politiek klimaat. Het is niet bepaald dusdanig dat mensen gelijk op de banken zouden gaan staan voor TSMC die hier in Nederland een chipfabriek gaat bouwen. Terwijl ik denk,

Je mist de urgentie om fab factories, om chips te maken, dicht bij Nederland te hebben of zelfs in Nederland. Ja, ik hou heel graag het equilibreren, maar ik vind het toch niet prettig, het idee dat we van Amerikanen en Azië, waar Taiwan toch misschien niet meer een zelfstandig land is over een tijdje, waarin we daarvan afhankelijk zijn. Dus dat we van China en Amerika afhankelijk zijn. Dus dat we best een paar aardappels halen bij een buurman.

Maar ik wil ook een klein veldje aanleggen in mijn eigen achtertuin. Dat lijkt mij een fijn idee, Wietse. Ja. En vooralsnog is dat niet iets wat we... Weet je, ondanks dat we die chipmachine hebben, is dit niet iets wat we hebben. En zelfs als TSMC nu een fabriek in Nederland zou gaan bouwen, zelfs al zou dat het geval zijn, dan hebben we de stroom niet. Dan hebben we... We hebben niet de afnemers in Europa. Wie gaan dan die chips kopen? Dus het is ook een heel ecosysteem. Het is een organisme. Ja, ja, ja.

We kunnen niet aan de ene kant roepen dat alles aan elkaar verbonden is... en daarna denken dat we met twee componenten het oplossen. Die twee kloppen niet, die twee verhalen. Dus dat is ook heel complex. En het is ook onterecht dat wij als Nederland nu... als een onderdeel van de keten... het is best wel een groot onderdeel van de keten... maar een onderdeel van een keten... nu eigenlijk alle heat krijgen...

Ja, het is ook gewoon een hele complexe situatie. Maar ik zou het een heel fijn idee vinden... als er meer notie zou zijn van urgentie... en dat er meer plannen gemaakt zouden worden... om een heel ecosysteem te bouwen van start-up...

Tot datacentra infrastructuur. Tot chips maken. Tot wat voor autonomie wij willen. Op het gebied van taalmodellen. Willen we onze eigen taalmodellen. Willen we specialistische taalmodellen. Een soort van keuzes maken. Maak keuzes. En ga dan daar naartoe werken. In plaats van.

Ja, wat het dan ook is wat we nu in het doen zijn. Want je weet in ieder geval dat Trump dwingt het af. En Xi Jinping dwingt het af. En wij dwingen helemaal niks af. En dat is wel een... Ja, ik vind dat het niet doen is ook een keuze. Ik vind dat een hele enge keuze die we nu maken.

Helder. Goed. Doe ermee wat je wil, lieve luisteraar. Dit was AI Report, zullen we maar zeggen. Wij danken Sam Hengeveld voor de productie. Wil je nog iets zeggen, Wietse? Je kunt de lezing van jou boeken op lezing.airreport.show. Dat is altijd leuk.

En dan gaan we nu nog de hoogte in, hè Wietse? Ja, meer multilayered. Ja, want hoe gaat ASML haar soort van monopoliepositie houden? Dat is de volgende vraag natuurlijk. En zij zijn al weddenschappen aan het leggen. Een soort van wordt het... Zijn ze weer drie dingen aan het leggen? Ja, er zijn meerdere vraagstukken... wat er gaat komen na de H&A-machine. Want nu is de H&A de aperture meer openzetten... als ik het goed begrijp. Dus het is gewoon de huidige machine...

Met meer licht laten werken, als ik dat goed begrijp. En de volgende stap is toch wel weer een cruciale... Ja, een soort van verandering. Grote verandering. Ga je iets in de lens doen? Ga je meer de hoogte bouwen? En ze gaan een weddenschap doen. En dan de rest gaat ook een weddenschap doen. En dan is de vraag, gaan wij deze...

Deze schakel houden. In Veldhoven. Maar vooralsnog. Alle reden voor vertrouwen zou ik zeggen. We gaan nu echt afronden. Want we zijn er nog uren over. Dat gaan we lekker niet doen. We zijn er volgende week gewoon weer. Bedankt.

En voor de mensen die wat later luisteren... aan deze aflevering, als in over een paar dagen... Als hij al uit is, welkom in de toekomst. Dat allereerst. Ja, en dan is MetaConnect ook geweest. Ja, dat is waar dit allemaal aan gekomen is. Wij weten dit nog niet zeker. Maar we willen toch alvast een beetje... En wat ik wel interessant vind, is dat... Ik was ook aan het lezen over... Ik maak even een sprongetje, maar...

Ik beloof je, dat is relevant. De liquid glass interface op iOS die nu uit is. iOS 26 is te downloaden voor iPhone, iPad, whatever mensen. Horloges, Apple TV's. En dan krijg je ineens die glazige, bizarre, bewegende, bloppige, waterige dink.