Bas van Werven

Bas van Werven. Goedemiddag. En uiteraard deze extra nieuwsuitzending gaat helemaal over de situatie in het Midden-Oosten. Iran en de aanvallen die dat land weer pleegt op een groot aantal andere doelen. Eén ding weten we inmiddels wel zeker, dat de Iraanse opperste leider Ali Khamenei gisteren stierf. Iran's supreme leader, the 86-year-old Ayatollah Ali Khamenei, is dead. That's according to reports on both Iranian state television and its IRNA state-run news agency.

Ja, de laatste was onze kerstverse minister van Buitenlandse Zaken, Tom Berendsen, die bij exclusief sprake, middels Geert-Jan Haan. Wat gaan we doen? Nou, even in de studio allereerst buitenlandcommentator Bernhard Hammelberg. Bernhard, welkom. Hallo, goeiemiddag. En opnieuw is Martine van den Berg ook bij ons, schrijver van meerdere boeken, onder meer eentje over het Midden-Oosten, lang woonachtig geweest in Israël. Martine, fijn dat je net als gisteren weer bij ons bent om te duiden. Ja, dankjewel.

aan ons om al het nieuws samen te vatten... en te kijken hoe de situatie verder gaat. Maar dat doen we ook nog met eigen experts. Onze correspondenten in Amerika en in Tel Aviv... Jan Posma en Ralf Dekkers, die hebben straks tijd voor. We gaan kijken met Sander Terphuis, jurist en gevlucht Iraniër... naar hoe de situatie daar op straat is. Maar we gaan eerst naar het militaire kijken. Want wat zien we nu gebeuren? De Iraniërs hebben gisteren al geconstateerd...

Een grote hoeveelheid ballistische raketten en drones. En daarvan hebben ze nog niet alles gebruikt, zo lijkt het. Er worden ook vandaag, op deze zondag, weer aanvallen uitgevoerd... op nog meer doelen dan we eerst dachten. We gaan naar Patrick Bolder. Die is luitenant-kolonel buitendienst... en inmiddels bij het Den Haag Centrum voor Strategische Studies... als duider en een vaste gast bij ons. Patrick, fijn dat je er bent.

Goedemiddag Bas. Wat zie jij gebeuren? Kunnen we even een soort stavaza, stand van zaken, even neerzetten?

Ja, nou eigenlijk, vanochtend nam ik het nieuws tot het moment... toen dacht ik van ja, het is eigenlijk gewoon doorgegaan. Tot nu toe ook over en weer aanvallen en dat hadden we ook wel kunnen verwachten. De Iraniërs die zeggen nu helemaal dat nu Khamenei is gedood... de wraak zal enorm zijn. Trump reageert er natuurlijk weer op van nou, dat moeten ze niet wagen... want dan zien ze iets wat ze nog nooit gezien hebben. Op zijn Trumps natuurlijk. Maar inmiddels zie je ook wel dat zo'n luchtverdedigingssysteem... en zelfs de...

Het hele Israëlische luchtverdedigingssysteem kent toch altijd wel lekken. Net ook gisteren in de buurt van de oude stad van Jeruzalem... lijkt een Iraanse ballistische raket te zijn neergestort. En vanochtend, een paar uur terug, in Beit Shemesh, dat is een...

De Israëlische stad tussen Jeruzalem en Tel Aviv, zeg maar. En daar zijn een aantal doden gevallen. Nou, dat zal natuurlijk weer extra reacties van de Israëlische kant doen oplaaien. Maar ook de aanvallen in de golfstraten, dat gaat ook nog gewoon door. Dus we zien eigenlijk een voortzetting van waar we gisteren stopten, moet ik zeggen. Zeker. Het laatste nieuws daar, acht doden inmiddels te betreuren. Ja, precies. En een groot aantal gewonden. Waarschijnlijk is daar inderdaad een raket ingeslagen in een...

Schuilkelder, dat heeft een ravage gegeven. Het kan ook zijn dat er nog veel meer doden zullen worden gevonden. Ook opmerkelijk, niet alleen Amerikaanse basis aangevallen... in het verre Midden-Oosten, tot in Oman toe. Notabene de partij die alle onderhandelingstafels... de afgelopen tijd open zette om te zorgen... dat ze daar de partijen tegenover elkaar zetten...

Dat moet toch zuur voelen? En Cyprus is er ook twee keer aangevallen, begrijp ik. Ja, de Britten die daar zitten, die hebben dat gemeld. Er zitten Britse militairen op Cyprus om die bestandslijn... tussen de Turkse Cyprioten en de Griekse Cyprioten te bewaken. De blauwe lijn. Ja, of dat nou echt getarget is op die Britse militairen... dat is mij de vraag. En misschien zijn het gewoon wel afzwaaiers ook. Dat kan ook nog, want vanuit Iran schiet je raketten naar het westen...

Waar die dan neerkomen, dat heb je vaak niet helemaal in de hand. Maar het duidt er wel op dat Iran ook nog niet klaar is. En ook al is de opperste leiding weg... er lijkt nog steeds wel genoeg motivatie te zijn om terug te slaan. En zolang ze dat kunnen volhouden, zullen ze dat ook volhouden, ben ik bang. Dus daar zitten we nu naar te kijken.

Ja, geldt ook voor mij. Ja, dat klopt wel, dat verhaal. Maar dan zou het meer het land, het eiland zijn. Het eiland zijn, precies, dan de basis. Patrick, goedemiddag. Ik heb een vraag. Ik wil het in exacte getallen weten. Hoeveel raketten heeft hij er al nog?

Je weet dat ik die vraag niet kan beantwoorden. Nee, maar je begrijpt de vraag. We hebben allemaal de redenering dat in die eerste oorlog vorig jaar... hebben ze wel wat weggeschoten, maar niet alles. Ongeveer een derde is toen verloren gegaan. Ja, precies. Dus hebben we enig idee hoe groot het arsenaal is... en vooral hoe groot het arsenaal is aan lanceringrichtingen.

Nee, echt, daar durft niemand een uitspraak over te doen. Ook de Israëli's zeggen wel, we hebben een aantal lanceringrichtingen geraakt gisteren. Daar hadden we het ook over, die dingen staan op wielen, die kan je redelijk snel wegrijden. Ik heb echt geen flauw idee, Bernard. Nee, ik denk dat niemand dat eigenlijk... Misschien alleen de Israëli's weten dat, want die hebben een hele goede informatiepositie. En toch is het de vraag, inderdaad, hoe lang kunnen ze het volhouden? Als je een schier oneindelijke onaf...

Onuitputtelijk dank je wel. Hoeveel het raketten hebt tot je beschikking... dan kan je het hele verhaal uitzitten. Dan kan je wachten tot de Israëli's en de Amerikanen... door hun verdedigingswapens zijn heen geschoten.

Ja, maar dan moet je ze wel op een betere manier inzetten. Je ziet nu dat er mondjesmaat steeds raketten gaan. En dat betekent dat de luchtverdediging de tijd heeft om al die verschillende raketten best wel goed uit de lucht te halen. Ja, af en toe lekt er eentje door, zoals we hebben gezien natuurlijk. Maar echt hele grote barrages.

En dan heb je echt over 30 of meer raketten tegelijk op ongeveer hetzelfde doel. Ja, dan heeft de luchtvereniging een groot probleem. En dan komen er een heleboel door. Maar dat zien we ook niet echt, volgens mij. Dus wat dat betreft is die Iraanse strategie, die wil ik niet, zeg maar. Oké, Martine? Het zaait wel terreur, maar echt dat je daarmee hele grote doelen raakt en heel veel doelen raakt, dat is nog niet aan de orde, lijkt het me.

Kijk wel. Nou ja, die drones, dan heb je het echt wel over grotere drones, hoor. Die moeten toch zo'n duizend tot vijftienhonderd kilometer over deur gaan vanuit Iran. Ja, dat is waar. Die heb je niet even thuis. Nee, die heb je niet thuis. Nee, die moet je ook wel vanaf een mobiele lanceringslatie. We kennen wel die beelden uit de Oekraïneoorlog, hè. Zo'n veertig voetscontainer die op schuin staat en er gaan dan zestig van die Shahed-drones uit. Daar moet je dan wel aan denken als je het over dat soort drones hebt. Dus ook dat zijn natuurlijk strategische wapens...

Maar ja, nogmaals, het zou militair gezien slimmer zijn... als je een combinatie doet van drones en raketten... die tegelijkertijd op een aantal doelen afkomen. Maar wel heel veel. En dat zien we eigenlijk ook niet zo erg gebeuren, volgens mij. Dus ja, die Iraanse strategie...

Tot nu toe is het niet handig in de ogen van de Iraniërs. Nee, maar het zou handig kunnen zijn omdat in Washington... dat zullen we straks nog wel horen, denk ik... maar daar is dit nieuws ook niet door iedereen met evenveel plezier ontvangen... zowel in de Republikeinse als in de Democratische Partij. En het communische opinio is een beetje...