Berthold Gunster

Ja, en bijna altijd is het nee, nee. En meestal, inderdaad. En soms is het wel één. Dat het hele goede vragen zijn, die had ik ook kunnen stellen aan jou. Dat doe je heel goed. Maar die ratio, die werkt dan niet. Maar die dagen lukt dat gewoon niet. Want dan saboteert die stem als het ware. En die maakt er altijd een ja, het is erg. En ja, het is ook waar. Kan je iets over die stem, wat is dat voor stem? Kan je er iets over vertellen? Die is niet zo gezellig. Nee, die indruk had ik ook niet.

Het is een veroordelijke stem. We gaan zo wat verder verkennen op de negatieve boodschappen daarvan. Het is natuurlijk ongelooflijk ontregelend. En dat is in de drie voorbeelden die je geeft, speelt die de hele tijd een rol. En nou wil ik voor de grap eens een keer niet de negatieve kant op, wat die stem allemaal voor nare boodschappen tegen je zegt. Maar laten we eens ervan uitgaan, die stem in je hoofd een goede boodschap, goede bedoelingen met je heeft. Die wil dat je iets goed doet of die wil dat je een bepaald soort iemand bent.

Ja, dat denk ik wel. Dat hij dat wil. Zorg dat het eten op tijd klaar is. Haal je deadlines. Als je een vriendin niet hebt, maak je... Zorg dat de relatie goed blijft. Die stem wil iets met jou. Wat is de goede boodschap van die stem? Waar wil die stem je nou toe brengen? Ik denk dat hij wel ergens wil helpen. Dat hij inderdaad wel wil zorgen dat er dingen gebeuren. En dat ik ook de acties in mijn leven doe... die het leven ook wel makkelijker maken.

Ja, en ik moet de vraag ietsje preciezer formuleren. Wat voor soort iemand wil die stem dat jij bent? Wat voor soort iemand? Wat voor mens? Als we die stem naar maatschappij laten gaan... dan wil die dat ik een perfect... Ik had al dat vermoed dat je... Die alles wil en alles kan. Die alle ballen kan hoog houden.

En van alle woorden, je noemt er een heleboel en heel gemakkelijk ook. En als die stem nou één van die dingen mocht uitkiezen en zeggen die gaat zeker lukken. Wat zou die stem dan het prettigste vinden?

Die zeker gaat lukken? Of echt de ultieme doelstelling van die stem? Nou, de ultieme doelstelling van die stem is dat al die dingen natuurlijk lukken. Dat is de ultieme. Maar als die stem een selectie zou moeten maken van alle dingen die je noemde, aardig, behulpzaam, ik weet niet meer precies wat je allemaal zei, perfect. Wat is dan het fijnste woord?

Dan komt de keuzestress. Het is te veel woorden. Waar hij vindt dat het aan moet voldoen. Of kan die stem gewoon niet. Ik wil die stem gewoon echt alles. Dus perfect is dan het beste woord eigenlijk toch? Dat je perfect bent. In alles.

Oké, helder. Je zal zo'n stem maar hebben, vermoeiend. Maar goed, we gaan kijken in dit gesprek of we daar je mond groot van kunnen maken. Dat zou natuurlijk helemaal geweldig zijn. Dan hoef je hem niet te bestrijden of op een achterbank te zetten. Dan kan je hem gewoon naast je in een passagiersstoel zetten. En dan mag je zich er af en toe mee bemoeien op jouw initiatief. Dat is mijn doel. Maar als die stem dus als doel heeft, als ultieme wens dat jij perfect bent. Wat is dan het tegenovergestelde? Wanneer zou die stem enorm teruggesteld zijn in jou?

En ik denk dat ik toen ook altijd al voor ouder werd aangezien dan dat ik eigenlijk was. En dat ik daarom het gevoel had dat mensen ook meer van mij verwachten, dat dat mijn leeftijd eigenlijk toen niet. Je moest perfecter zijn, foutlozer zijn dan je kon leven op jouw leeftijd. Heb je een sleutelmoment of gebeurtenis waarin je dat heel sterk gevoeld hebt als jonge meisje of als jonge vrouw?

Was jij het langer in verhouding dan zij? Nee, even lang. Zij zijn ook lang? Ja, mijn broer is nog een kop groter dan ik. Mijn zus is ongeveer even groot. Dus het moeten voldoende hoge standaarden. Was het dan vooral buiten het gezin, neem ik aan? Of ook wel in het gezin?

We gaan hun niet beschuldigen, maar we gaan wel op zoek naar strijd, gedoe, pijn. De zoektocht die jij als jong meisje hebt moeten doormaken. Want ik zit hier met jou, hè? Ja. In welke zin was jij dan een ander kind dan je broer en je zus? Eh...

Waardoor je zit maar aan te kijken. In mijn hoofd vallen allemaal dingen in een puzzel. Maar in mijn hoofd gaat het nu iets te snel. Want ik moet even bij jou blijven. Dus dat gebeurde terwijl ik naar je luisterde. Het gebeurde er ook van alles nu in mijn hoofd. Maar we gaan terug naar jou. En we komen zo bij wat er in mijn hoofd zich afspeelde. Waarom ik het gezicht trok wat ik net trok.

Dus, en opeens, dat gebeurde net in mijn hoofd ook, waarom allerlei puzzelstukjes in elkaar vallen. Volgens mij heb jij een oud patroon draag je met je mee, dat zodra je irritatie voelt en een kort lontje voelt, voelt ik hoor er niet bij. Dat was toen en dat is nu ook het patroon. Zodra ik geïrriteerd ben, betekent dat niet dat ik geïrriteerd ben, betekent dat ik er niet bij hoor. En zo ging het vaak in jouw gezin.

En wat je zei, dat zijn grote woorden. Dat je je dan eenzaam voelt. Je bent het jongste meisje van een gezin. Met een broer en een zus. En je loopt weg. Dat is heel pijnlijk. Dan hoor je er niet bij. En dan heb je dus maar één oplossing. Geen kort lontje hebben.

Hebben we allemaal soms. Jij bij bepaalde dagen in de week slaat dat wat meer toe. Andere mensen als ze iets verliezen. Of als het niet lukt. Iedereen kan een aanleiding hebben om een kort lontje te hebben. We zijn allemaal bij vlagen. Geïrriteerd, boos, onredelijk. Zacharijnig, nukkig, whatever. Jij net zo goed als ik. Als iedereen. Het aantal dagen in de maand is prima te overzien. Is wel mee te leven. Het is onaangenaam. Maar voor jou is het niet mee te leven. Omdat zodra je dat korte lontje voelt.

Jij denkt, zie je wel, ik mag er ook niet zijn. Maar dat zie je wel, ik mag er ook niet zijn, heeft niets te maken met dat korte lontje. Dat heeft te maken met vroeger. Toen had je dat gevoel. Maar nu met jouw vriend. Je bent er gewoon voor hem. Hij houdt van jou. En die vriendin die niet terug hebt. Er is helemaal niets aan de hand. Alleen jij, op grond van jouw ervaring dat je een kort lontje hebt. Zo noem je het ook. Denk jij, zie je wel, ik heb ook geen bestaansrecht.

Maar dan wordt het zo'n strijd die, laat maar zeggen, de verstandige kant van mij altijd verliest. Ja, maar ik weet wel waarom je zo heftig moet strijden. Omdat je dat diepe gevoel dat je er niet mag zijn, wilt oplossen. Je wilt erbij horen. Dus ga je in gevechten, ga je boos worden, ga je nukkig zijn. Je voelt je heel onbegrepen tegenover de mensen om je heen.

Ik snap dat heel goed. Ja, en dan maak je het natuurlijk van een rampenkatastrofe. Want dan ben je helemaal... En dan denk je, zie je wel. Dus het bevestigt zijn eigen gelijk, zeg maar. Het wordt een self-fulfilling prophecy. Dus mijn stelling is, het korte of geen lontje is niet het probleem. Maar het oordeel wat je over jezelf hebt, als je af en toe eens geen lontje hebt. Dat oordeel is het probleem. Wat doen we daaraan?

Daarna kijken. En jij komt hier dus. Met mijn probleem is. Ik heb een kort lontje of geen lontje. Een aantal dagen in de maand. Maar we hebben al het probleem geherdefineerd. Nee dat is het probleem niet. Het probleem is dat jij een diep gevoel hebt. Dat je er niet mag zijn.

En dat gevoel, dat kun je heel goed op de achterbank houden, zolang je rustig bent, zolang je dingen een beetje goed doet, zolang je geen fouten maakt, zolang je een braaf meisje bent. Maar ja, zodra je, vooral als je boos wordt of nukkig wordt of geïrriteerd, dan is dat een enorm groot stoplicht van, zie je wel, ik mag er ook niet zijn. En dan slaat de paniek toe. Het probleem is dus niet dat je een kort lontje hebt, het probleem is het oordeel wat je hebt als je een kort lontje hebt.