Berthold Gunster

Ja, dan ontstaat de pijloze diepte, het grote ravijn van de vrijheid. Dat alles kan en dat je bij alles wat je doet gaat afvragen. Ja, waarom dan? Nou, jammer. Welkom in de wereld waarin je nu bent. Dit gaat gewoon niet meer weg. Totdat je in een oorlogsgebied komt of een ramp meemaakt. Nou, dan moet Monique handen. Dan hoef je niet meer af te vragen. Wat moet ik doen? Dan wordt je agenda bepaald door noodzaak.

Maar de noodzaak is uit je leven. En er is nu vrijheid. Welkom in die pijloze wereld. Van de totale mogelijkheden. Die er allemaal zijn. En veel sterkte daarmee. Dan wordt het toch een korte podcast. Nou we zijn er niet zomaar. Want dat je het gaat vermijden. Dat is jammer natuurlijk. Het is niet best. Als je niet meer naar de supermarkt gaat. Dat vertelde je in een gegeven moment. Uiteindelijk ga ik wel. Totdat je echt moet.

Ja, maar kan ik er echt drie dagen over doen? Volgens mij is jouw probleem een heel algemeen menselijk probleem. En het is een groot probleem. Hoe leef je als er niks moet?

Ja, dat vraag ik me ook vaak af. En ik weet ook echt wel dat ik hierin zeker niet alleen ben. Je bent daarin met diegenen die gezegend zijn... met dat de verplichtingen gedaan zijn. En dat er niet echt iets meer hoeft. En wat dan? Ik las ergens, als je op vakantie bent... je ligt naast het zwembad en je verveelt je... dan is het echt wel jouw eigen schuld en je eigen probleem. Daar kan niemand iets aan doen. Dan heb je alles perfect op orde... en dan vraag je je af, ja, wat nu? Ja.

Wat ik een hele mooie gedachte vind, die hier misschien bij aanhaakt... en je moet maar zeggen wat jij ervan vindt. We vragen ons vaak af, waar gaat dit leven over? Wat is de zin van het leven? Maar de kunst is eigenlijk het leven zien als een rivier... waar je je laat meevoeren door wat je wilt, door wat er gebeurt... wat er op je pad komt, waar je zinnen hebt. En de hele vraag, wat is de zin van het leven te vergeten, aldoende? En dat beschrijf je perfect, want als je in het buitenland bent... met iemand in de kroeg, dan vergeet je het, dan ben je daar. Dan ben je in het hier en nu.

Maar zodra je er buiten gaat staan. En dan gaat kijken. Waar slaat hij het allemaal op. Dan gaat het brein weer malen. Wat doe ik hier. Zo werkt ons brein. Dan dompel je onder in het doen van de dingen. En de vraag is er irrelevant geworden. Totdat je niet meer ondergrondigd bent. En daar is hij weer. Dit is de ellende van het leven. Die we allemaal hebben te dragen. En dat ligt niet aan jou. En dat kan niet anders. Je bent niet stuk. Je bent niet kapot. Je bent iemand die gewoon gezegend is. Met een leven waarin weinig hoeft.

Alleen kwam ik nooit uit die vraag van... moet ik hier concreet iets mee? Kan je hier iets mee? Of moet je het inderdaad gewoon laten? Hier kan je helemaal niets mee. En dat is het probleem. Het is echt een probleem. Het is een probleem van die piramide van mazzel. Eten, drinken, voeding. Kom je boven in zingeving? Het is het probleem dat we op die vraag niet zomaar... wat is de bedoeling van dit leven? Hoe moet ik mijn tijd invullen? Wat doe ik om een dag naar de stad te gaan wandelen? Wat doe ik dan precies? Er is geen antwoord.

Wat ik zei, het leven is één grote bezigheidstherapie. En de vraag is, wat moeten we dan doen nu we de keuze hebben? En dat is natuurlijk een ontzettend luxe keuze om daarin te kiezen. Wat moeten we doen wat bij ons past, wat we leuk vinden? En dat is gewoon een ingewikkelde zoektocht. Die gaat gepaard met dat verdurende gemaal.

En soms is de vraag weg. Ik noem het ook een luxe probleem. Het is een luxe probleem, maar het is echt wel een probleem. Het is een heel grappig probleem. Je bent echt wel uniek ook met je vraagstuk. Maar het is een diep filosofische zoektocht... waar je eigenlijk pas mee geconfronteerd wordt... als alles op orde is en je niks meer hoeft. Maar dan is het er wel. Ja, want je denkt ook van... ik ga geen problemen opzoeken om mijn agenda mee te vullen.

Nee, dat hoeft ook helemaal niet. Maar hij mag ook leeg zijn. Maar als je dingen gaat vermijden die je gaat doen, wat je afvraagt, ja, waarom doe ik ze dan weer? Dan op een gegeven moment doe je helemaal niks meer. En ja, dat is niet zo handig.

Dus ik heb wel een vraag aan jou. Wetende ons realiseren. Dat het leven één grote pijloze open vlakte is. In jouw leven. In jouw huidige leeftijd. Op dit moment. Stel je voor dat je partner een of andere ziekte krijgt. Dat je moet gaan mantelzorgen of niet. Dan is de hele vraag weer weg. Dat klopt. Wetende dat jouw leven zich in deze...

Crisis van alles kan en niks hoeft. Zo vat ik het maar even samen. Hoe zou je dan. En dat is een vraag die ik aan jou heb. En daar wil ik wel even met je over nadenken. Hoe zou je dan je dagen aan een kunnen reigen. En je beslissingen kunnen nemen.

Je bedoelt als mijn partner ziek zou zijn. Nee, juist niet. Ik bedoel, jouw leven bevindt zich nu in een luxueuze staat van zijn niets moet en alles kan. En dat geeft een enorme keuze, stress en een verdurend gemaal. Waarom doe ik het? Vind ik het leuk of niet? Weten dat jouw leven nu in die fase is, volgens nog, want dat kan zomaar over een jaar, vijf jaar, tien jaar, heel erg veranderen. Hoe zou je leven dan vanaf nu dat je de deur uitloopt kunnen vormgeven?

Dat is een fijne antwoord. Anders ben je alleen maar aan het leven... voor je laatste uur dat je daar ligt. Je moet nu leven van wat je nu wil. Omdat je er nu zin in hebt. Mijn gedachte is ook echt over nu. Het grote probleem met jouw leven... is dat je het ongelooflijk goed georganiseerd hebt. Je hebt het allemaal heel erg op orde. En dan ontstaat er keuzestressgedoe. De paniek van de enorme vrijheid. Onoplosbaar. Moet je het niet doen.

En ik hoop dat je dus gewoon... Je beschreef het even, dan ga je de stad in en winkelen inzetten. Dat je dat gewoon blijft doen. Terwijl je hoofd dan zo maalt dat je denkt... Grappig, zo werkt dat. Betekent verder niks. Haal je schouders erover op. En dan denk je, nou heb ik zin om naar huis te gaan. Nou ja.

Nu. Of oh jawel. Het maakt helemaal niet zo heel veel uit. Wie weet kom je iemand tegen. Maak je een praatje mee. Het doet er allemaal niet zoveel toe. Maar dat gemaal. Dat houdt pas op. Op het moment dat je helemaal ergens ingestort bent. De tijd vergeet. Een film helemaal kijkt. Of een intens gesprek hebt met iemand. Of in je werk opgaat. Dan is het weer weg. Maar zodra die verplichtingen allemaal wegvallen. Dan is het er weer. Ja.

Dan zit je daar op het terrasje te zitten. Ik beschrijf nu gewoon mijn eigen leven in je eentje. Wat doe ik hier eigenlijk? Ja, koffie drinken. Hoe lang dan? Weet ik veel. Zal ik het nog heen nemen? Geen idee. Ik zak mijn hoofd, ja. Ja, maar dat is niet alleen jouw hoofd. Dus ik hoop door te zeggen dat ik precies hetzelfde heb, dat je in ieder geval realiseert dat je met iets moet zien te leren leven waar we allemaal gedoe mee hebben. Ja.

Je moet er helemaal niks mee. Wil ik er iets mee? Wil ik er iets mee? Is ook een hele goede vraag. Maar je kan er wel iets mee. En dat is het geweldige boek Flow. En de schrijver heeft zo'n geweldig ingewikkeld naam. Csikszentmihalyi of zoiets. Het betekent gewoon Timmerman in Nederlands. Maar dat op zo'n hoog gaas geloof ik. Hij heeft een boek over Flow geschreven. Ik weet niet of je het boek kent. Het bestaat al heel lang. Hij heeft zichzelf de vraag gezet. Wat is het sommige mensen...

Helemaal samen lijken te vallen met wat ze doen. Nee, hij begon met geluksonderzoek. Waar worden mensen gelukkig van? En hij kwam erachter door allemaal mensen te onderzoeken. En hij liet ze aan een kastje meenemen. Op een schaal van 0 tot 10. Hoe gelukkig ben je nu? Moesten ze dan steeds piep kregen. Moesten ze een reactie geven. En hij kwam erachter dat wij op ons gelukkig zijn. Eigenlijk als we onszelf vergeten zijn. Als we zo opgaan in wat we doen.

Een gesprek. Of bergblikje. Als we zo opgaan in iets wat we doen. Dat we ons zelf vergeten. Het beste doe je dat. Bij kunstenaars zag je het. Bij topsporters zag je het. Maar ook bij gewone mensen. Het verschijnsel doet zich vooral voor als je iets moet doen. Wat net iets te moeilijk is. Wat je spannend vindt. Maar je zo je aandacht op moet focussen.