Berthold Gunster

Oké, nou, die komt er ook bij. Die komt er ook bij. Had je dat zien aankomen? Achteraf gezien wel. Nee dus, je hebt het niet zien aankomen. Nee. Wat voor effect had dat op jou?

Dit is een heel heftig verhaal, maar jouw vraag gaat niet over dit hele heftige verhaal, toch? Nee, dat klopt. Nee, want mijn neiging is niet, oh, zo erg voor Tom. Dan moet ik hier heel erg vragen over stellen en stil bij staan. Maar daar kom je niet voor. Dus die laten we lekker liggen. Heftig. Eigenlijk was je dus gewoon in één week allebei je ouders kwijt. Je moeder was je ergens al kwijt en ben je nog steeds kwijt. Omdat ze zich nog wel eigenaardig gedraagt, laten we het zo maar zeggen. Het is lastig met haar een band te krijgen.

Dus ik ben ontzettend benieuwd of er nog een manier is... hoe ik dat gevoel toch weer terug zou kunnen krijgen. Dat is een hele goede vraag. En daar heb je geen antwoord op. Want anders had je hier niet gezeten waarschijnlijk. Precies. En dat is de reden waarom ik vandaag hier zit. Helder. Die vraag komen we zo op terug. En nog even wat feiten. Jij bent je moeder elke week gaan bezoeken, gaan eten daar. Je bent proberen de band in stand te houden. Hoe is de relatie tussen je zus en je moeder?

En een van de vragen die ik ook had, maar voor mij heb je die tussenneuslippen ook al beantwoord, is of jij en je zus op één lijn zitten wat betreft de analyse of de duiding van jullie moeder. Denken jullie er hetzelfde over? Volgens mij is het antwoord dan ja. Inmiddels wel. Inmiddels wel. Oké, dat is misschien ook een heel verhaal hoe dat gekomen is, maar die laat ik ook even liggen, want ook daar kom je niet voor. Dus als ik samenvat, jouw kernvraag is, terwijl ik weet dat ik met mijn moeder geen sociaal-emotioneel gezonde relatie heb,

kan ontwikkelen... wil ik dat eigenlijk gewoon toch. Klopt. Ik ga nu een beetje iets loms zeggen. Word wakker. Dat gaat niet gebeuren. Je hebt het vanaf je tiende...

Ben je nu heel verdrietig? Nee. Ik ben aandachtig aan het luisteren. Dat ziet eruit als verdrietig. Je leidt toch niet op je moeder, dat je allemaal emoties opeens zomaar hebt. Wie weet. Je hebt het van je tiende tot nu geprobeerd. Dan is het toch een illusie om te hopen dat het alsnog gaat gebeuren. Dat gaat toch gewoon niet gebeuren. Je blijft toch een moeder houden.

Die begrensd moet worden. Waarbij je af en toe boos moet weglopen. Die gewoon niet echt een moeder voor je kan zijn. In die zin dat zij er voor jou kan zijn. Het enige wat kan is dat jij er voor haar bent. Zo te horen. Misschien coachen voor je. Dat is fijn. Maar emotioneel. Sociaal. Kan zij er niet voor jou zijn. En zal ze er niet voor jou kunnen zijn. Ben je het eens met die uitspraak?

En toch blijf ik hoop houden dat ze toch nog weer normaal kan doen of zo. Ik snap het. En als je die hoop kwijtraakt, dan ben je natuurlijk de hoop kwijt. Maar wat ben je naast de hoop dan nog meer kwijt? Wat verlies je daarmee dan? Ja, mijn laatste ouder. En daarmee voel ik me dan echt de wees. Maar ben je dat niet al? Ik heb dat vaker gezegd dat ik dat wel ben. Ja, maar als feit ben je het gewoon niet al? Ja, wellicht.

Stel het lukt jou niet. Gewoon niet. Uiteindelijk ze springt voor de trein. Of ze doet een overdosis en ze komt niet op de IC. Maar het is een geslaagde suicide. Het is je dus niet gelukt om haar te helpen of te redden. Wat zou je dan van jezelf vinden?

Dus dat is even een controlevraag. Dan zou je jezelf niet een slechte of een persoon vinden die ze best niet heeft gedaan. Je zou jezelf in de spiegel kunnen aankijken. Ik heb mijn best gedaan, maar het was niet mijn taak. Ik laat het gaan. Ja, dat zou ik dan kunnen. Ook gevoelsmatig? Ik denk dat dat wel iets meer tijd nodig zou hebben. Uiteindelijk zou je dit... Oké, dit geloof ik. Uiteindelijk zou ik dat wel kunnen.

Oké, dat is een interessante vraag. Laten we dit even in alle rust verkennen... en dan komen we daarna weer terug op... in de realiteit landen dat je niet echt een moeder hebt... zoals wat je eigenlijk zou verwachten van een moeder. Dat laten we even los. Want hoe ziet de regeling met haar en u uit dan? Wat zijn wederzijdse verwachtingen? Op dit moment eigenlijk niks vastgelegd. Ik krijg dan wel eens een telefoontje van haar... waarin ze vraagt hoe het gaat...

Misschien een stomme vraag, even herformuleren. Wat is je probleem precies? Nu we dit alles zo gezegd hebben, kan je dat nu opnieuw formuleren? Ik heb het gevoel dat ik geen moeder meer heb. En hoe kan ik omgaan met het gevoel dat ze er eigenlijk ook niet meer is? Want je noemde ook wees als woord. Ik ben eigenlijk een wees. Zullen we constateren dat je in emotioneel, sociaal-emotionele zin een wees bent?

Ja, dat is... Oké. Voor mij moet je niks. Maar voor mij is dat een feit, toch? Op het moment dat je moeder belt en ze vraagt hoe het gaat. Je weet al wat je ook zegt. Ze vergeten waarschijnlijk toch. Ze kan er niet plaatsen. Ze begrijpt het niet. Ze snapt ook het werk niet wat ik doe. Ze kan er niet voor jou zijn. Bij het kerstdiner zit ze erbij. Eigenlijk vindt alles plaats tussen jullie, maar zonder haar. Dan ben je toch al wees in sociaal-emotionele zin. Ja, dat klopt.

Correct. Het voelt ook alsof ik dan... Voelt het als een soort verraad dan? Ja, ik denk het wel. Ik denk dat je daarmee wel de vinger op de zere plek legt. Ik denk dat het voelt als verraad. Want je speelt dan niet meer de lieve, aardige, behulpzame zoon... die je altijd hebt gespeeld. Daar stop je dan mee. Je stopt met dat spel te spelen, omdat je weet... dit spel heeft geen zin. Dus je laat haar als liefhebbende zoon dan vallen. Ik laat haar dan gaan. Ik laat haar dan vallen. Dat is daar erg aan voor jou.

Dat is je moeder, dus dan doe je dat zoiets. Dat kan ik me voorstellen. Dat heb ik met mijn moeder op een gegeven moment ook gedaan. Mijn relatie met mijn moeder was ook enigszins problematisch. Ik zal er niet teveel over uitweiden nu. De vaste luisteraars weten wel dat het een van mijn favoriete onderwerpen is. Maar voor mij was de uitweg, want ik wilde mijn moeder niet laten vallen ook, dat ik wel gewoon met haar om bleef gaan, maar niks meer verwachtte.

Nou is er een lange stilte als ik dat zeg. Haar probleem. Dan voel ik in je hoofd een soort error. Haar probleem, haar probleem. Ik ben haar zoon. Vanaf mijn tiende heb ik heel erg mijn best gedaan sinds de scheiding om haar te helpen. Dan moet ik toch mee doorgaan. Ik zie echt één grote error in je hoofd. Ja, dat klopt. Haar probleem. Je bent haar vader niet. Nee, dat klopt. En dat realiseer ik mij ook wel.

Dat mag altijd. Je kunt voor haar blijven zorgen. Dat mag. Alleen niet meer als vader. En ook niet als zoon die haar moet redden. Maar gewoon als medemens die als iemand je nodig heeft. Dan doe je iets praktisch. Dat kun je gewoon blijven doen. Alleen zonder al die toeters en bellen eromheen. Dat je haar zou moeten redden. Of dat als je dat niet doet. Dat je je rol niet vervult.

Kun je gewoon blijven doen. Want ze gaat dan ook vertellen tegen andere mensen. Van wat voor slechte zoon ik dan ben. Want hij heeft me laten vallen. Hij heeft me niet opgehaald bij het ziekenhuis. Of hij heeft me niet bezocht. Ik hoor nu mijn eigen moeder. Dit soort verhalen ken ik. En dat zal ze blijven doen. Het gaat niet veranderen. Het ligt niet in de lijn der verwachtingen in ieder geval.

Dus als ze dan zoiets nagezegd gaan... hou je weer even een tijdje afstand zo. Maar je hoeft... Kijk, voor mij was de bevrijding... dat ik emotioneel met mijn moeder kon breken... zonder praktisch te breken. Dat had ik heel lang niet in de gaten dat dat kon. Maar toen ik in de gaten had van... ik kan wel contact met haar onderhouden. Als ze me nodig heeft, zal ik er voor haar zijn. Dat was ik ook echt.

Maar dat is een bewuste keuze. Dat mag ik doen. Niet omdat ik het moet doen. Omdat ik haar zoon ben. Of omdat ze het van me afdwingt. Of omdat ze mij anders het gevoel geeft dat ik een slechte zoon ben. Als ik het niet doe. Dat doe ik omdat ik ervoor kies. Maar er zit geen enkele liefde bij verder. Ik heb het nu even over hoe ik dat heb gedaan. Er zat geen enkele liefde of warmte bij. Want die was er gewoon niet tussen ons.