Eva Selderbeek

Ja, allereerst is het misschien goed om de kanttekening te maken... dat het TNO rekent per megawatt. Want niet alle turbines hebben dezelfde capaciteit. Dus je hebt een turbine van 15 megawatt bijvoorbeeld... maar ook kleiner of groter. Dus dan bereken je per megawatt. Dus we gingen er eigenlijk lang van uit... dat je zo'n 120.000 euro nodig had per megawatt...

maar dat blijkt nu wel 172.000 euro te zijn. En kijk, als je dat berekeningetje loslaat... kunnen die kosten dus zo'n 40% hoger uitvallen dan gedacht. Berekenen we dat dan even op alle turbines die nu in zee staan... dan zouden de totale ontmantelingskosten kunnen oplopen tot zo'n 800 miljoen.

Eerder gingen we uit van zo'n 560 miljoen. Daarbij wel dan de kanttekening dat die hogere kosten met name gelden voor de oudste parken. Dus de eerste en tweede generatie windmolens die we hebben neergezet. Want het ontmantelen van een oud windpark is duurder, kostbaarder dan de nieuwe generaties. We hebben natuurlijk ook voortschrijdend inzicht. Maar het geeft wel aan dat er dus best een gat zit tussen wat we dachten dat het ging kosten en wat we nu denken dat het gaat kosten.

Ja, toen dus de eerste windmolens werden aanbesteed... werd eigenlijk gewoon een beetje te simpel gedacht over het ontmantelen. Het idee was, dat is een beetje hetzelfde als opbouwen, maar dan omgekeerd. En dat blijkt gewoon technisch veel ingewikkelder te zitten. Dus er is veel meer voor nodig... om een turbine op zee goed en veilig af te bouwen. Daar komt ook nog bij dat er best strenge milieueisen gelden. Dus je moet eigenlijk de zeebodem op heel veel plekken... nagenoeg hetzelfde achterlaten als voordat er een windmolen stond. Dus simpelweg...

Ja, dus dat het kostenplaatje wordt aangepast op de kennis die we nu hebben. Dat betekent ook dat er een taak ligt voor het ministerie. Voor het ministerie van Klimaat en Groene Groei. We weten allemaal dat de tenders voor windmolens niet waanzinnig verlopen. En onzekerheid over de daadwerkelijke kosten van het ontmantelen van zo'n park... is een risico voor toekomstige ontwikkelaars. Dus is het zaak dat ook het ministerie in zijn tenders... heel helder communiceert over het daadwerkelijke kostenplaatje.

Want dan neem je ook weer zo'n risico weg. En dat kunnen windparken op zee wel gebruiken. Maar onder de streep tegenvallen van het bedrijf... weten we ook of dit heel erg pijn doet bij die bouwers? Nee, we hebben het gevraagd. Bijvoorbeeld Sif is een bouwer van die fundamenten van de windmolens. En die zeiden de ontmantelingskosten... het is heus een tegenvaller, maar het is een klein deel. Hier liggen projectontwikkelaars niet meteen wakker van. Ze gaan niet eindigen in de rode cijfers. Dank. Graag gedaan.

Wat ze eigenlijk willen terugdraaien is een regeling die voormalig president Obama heeft ingevoerd. En die is gestoeld op wat ze noemen de endangerment finding. En dat is eigenlijk de wetenschappelijke basis voor het feit dat broeikasgassen zoals CO2 of methaan klimaatverandering veroorzaken. Denk aan hittegolven, droogte, stormen. En dat dat een risico of een gevaar vormt voor de volksgezondheid.

En op die bevinding van die wetenschappelijke basis... is heel veel Amerikaans klimaatbeleid gestoeld. Bijvoorbeeld uitstootreguleringen voor de autosector en voor de industrie. En daar wil Trump nu verandering in brengen. Oké.

En is dat iets waar de auto-industrie ook op zat te wachten? Is de opluchting groot? Nou, de grap is dat er eigenlijk niet zo heel erg duidelijk is... of de auto-industrie en bedrijven hier nou zo erg voor gelobbyd hebben. De grootste lobby kwam eigenlijk altijd uit de conservatieve hoek... en de fossiele hoek.

die natuurlijk in Amerika de afgelopen jaren steeds sterker is geworden. Wat wel duidelijk is, is dat bijvoorbeeld auto's nu... als dit zo doorgaat als we denken dat het doorgaat... niet meer hoeven te voldoen aan een uitstootregulering. Dus de plannen waren eigenlijk dat nieuwe auto's vanaf 2027... bijvoorbeeld zuiniger moesten worden. Dat hoeft dan straks dus niet meer. Nee, klimaatskeptici spreken van een totale overwinning...

Hoe moet ik dat dan precies zien? Ja, dat komt dus echt omdat er een bepaalde hoek is... van klimaatsceptische, conservatieve, ook politici bijvoorbeeld... die echt al sinds de invoering van deze regelgeving in 2009... hier eigenlijk tegen aan het strijden zijn. En wat je ziet is dat de regering van Trump het afgelopen jaar... met name in zijn tweede termijn...

natuurlijk op heel veel vlakken het klimaatbeleid aan het afschalen is. En dit is eigenlijk daar weer een volgende en een vrij vergaande stap in. Maar eerder zag je dat hij ook uit het Parijsakkoord is gestapt. Hij is begin dit jaar uit enkele hele belangrijke wereldwijde klimaatorganisaties en verdragen gestapt. Bijvoorbeeld de organisatie die de Klimaattop ieder jaar organiseert.

Nou ja, dat wordt wel spannend. Een expert die ik even postte, die wees bijvoorbeeld op de CBAM. Dus dat is de CO2-grensheffing die Europa heeft. Dus bedrijven moeten aan een bepaalde mate van uitstootreductie doen. Anders dan komt daar een grensheffing bovenop. En als Amerikaanse bedrijven dus zouden...

of veel minder zouden reguleren... dan zou het zomaar kunnen dat ze meer onder die CBAM gaan vallen. En dus misschien wel minder makkelijk... of minder toegang krijgen tot de Europese markt. En de verwachting is wel dat de Verenigde Staten... zich daar wel tegen in verweer zullen gaan komen. En ze hebben ook misschien geen zicht meer op hoeveel uitstoot er is. Dus wanneer ze wel of niet aan die CBAM voldoen...

Nee, want het idee is dus dat in ieder geval de autosector en de industrie... helemaal worden ontslagen van hun plicht om uitstoot te meten... te reguleren, dat te rapporteren. Dus de angst is een beetje dat dat een carte blanche wordt om uit te stoten. En dan heb je ook de Verenigde Staten. Daar zijn allemaal verschillende staten. Die hebben ook weer allemaal hun eigen regels. Gaat dat ook nog lastig worden?

Nou ja, kijk, je hebt altijd een aantal progressievere staten, denk aan Californië bijvoorbeeld, die altijd wat verder willen gaan in hun klimaatbeleid dan de federale overheid dat de afgelopen tijd heeft gedaan. En het valt wel te verwachten dat als deze regelgeving wordt afgeschaald, staten die dat zelf belangrijk vinden, hun eigen regelgeving misschien zullen opschroeven.

Maar het kan natuurlijk best ingewikkeld zijn... voor bedrijven die in verschillende staten actief zijn... en dan dus ineens misschien aan verschillende type uitstootregels... moeten gaan voldoen. En wat is de status nou? Is dit een plan? Is deze deregulering een feit? Of moeten nog instanties zich hierover buigen?

De EPA, dus inderdaad die Environmental Protection Agency... die hebben dit voorstel al afgelopen juni voor het eerst ingediend. Nu is dat deze week eigenlijk officieel gedaan. Het is naar alle waarschijnlijkheid dat dit gewoon deze week wordt goedgekeurd. Het moet nog intergovernmental approval krijgen. Maar gezien de huidige staat van het klimaatbeleid in de regering Trump... is het niet zo aannemelijk dat dat niet gaat gebeuren. Dank je wel. Dank je wel.

Nee, dat klopt. Er zijn de afgelopen tijd best veel aanbestedingen voor windparken niet of nauwelijks van de grond gekomen. Niet alleen in Nederland, ook in omliggende landen. De kosten om een windpark te bouwen zijn enorm gestegen, dus het interesse is wat lauw. En daar willen landen nu dus graag verandering in brengen door meer samen op te trekken in plaats van allemaal te proberen de eigen windsector een nieuw leven in te blazen.

En de ambities zijn groot? Best groot, ja. Er moet tegen 2050 zo'n 100 gigawatt... aan gezamenlijke windprojecten op zee staan. Dus waar meerdere landen bij betrokken zijn. En dat is ongeveer een derde van de beoogde capaciteit. En daarbij willen de landen ook kijken naar nieuwe financieringsstructuren. Dus bijvoorbeeld via de Europese investeringsbank...