Gemma Venhuizen
speaker
44 appearances
1 recordings
1 series
first heard Dec 2025
last heard 17 Dec
Gemma Venhuizen’s voice in public audio — every appearance, attributed to the second.
Trend
recordings per month · last 12 monthsRecordings per month over the last 12 months — 1 in all, peaking in Dec 2025 with 1.
Appearances
Welkom, wij zijn Onbehaarde Apen. Dit is een podcast van NRC over wetenschap met vandaag een extra lange winteraflevering.
Groenland, een eiland van ijs, fjorden en walrussen, waar nauwelijks mensen kwamen. Maar duizend jaar geleden veranderde dat. In het zuiden vestigden zich de Noormannen op zoek naar bond en landbouwgrond. En kort daarna kwamen in het noorden de Inuit, met hun geavanceerde kajaks en harpoenen.
Die Noormannen zijn allang verdwenen, maar sinds de 18e eeuw hebben de Denen, de Noren en nu zelfs de Amerikanen hun zinnen gezet op Groenland. Waarom denken landen steeds opnieuw aanspraak te kunnen maken op het enorme Inuit-eiland? MUZIEK
Nou, dit is een prachtig begin van de podcast. Welkom Hendrik Spiering, dank je wel voor het mooie voorlezen. Ja, en welkom ook Toef Jeger. Nou, jij bent echt een Groenland ervaringsdeskundige, want begin 2025 was jij er nog. Ja, nee, hoi, leuk om er te zijn. Hendrik, wat las jij net voor?
Ja, we gaan het vandaag hebben over Inuit. We gaan het hebben over duizend jaar groenland. Het eiland zelf is natuurlijk al veel ouder geologisch gezien. Maar die intensieve bewoning kunnen we zeggen, die begon pakweg één millennium geleden. Ja, intensief dan tussen aanhalingstekens. Het midden is nog steeds een ijskap. Volgens mij is het qua oppervlak nog steeds een van de dunstbevolkte gebieden ter wereld. Omdat alleen aan de randen is bewoning mogelijk, omdat er geen ijs ligt. En dan als je diep in zo'n fjord zit.
Ja, en nou ja, zeker nu in het licht van klimaatverandering is het ook weer voortdurend in beweging. Zeven meter gaat het zeespiegel stijgen als die kap... Als heel Groenland smelt. En dat kan binnen duizend jaar, maar dat is wel snel hoor. Dat is een hoop ijs. En voorlopig ligt die enorme ijskap daar dus nog behalve aan de randen, want daar vindt die bewoning plaats.
En Hendrik, jij had het net over de Noormannen en de Inuit. Wanneer zijn de Noormannen daar gekomen? Dat is allemaal toch dat vikingenverhaal van ze ontdekten Groenland. En noemde het misschien zelfs zo om het aanlokkelijk te maken voor anderen. Of is dat een fabeltje? Nee, dat is echt waar. Die Noormannen die hebben dat ontdekt vanuit IJsland. Volgens mij al in het begin van de negende eeuw.
Maar dat is ook wat nu nog altijd bewoond is. Ja, vlakbij. Het ligt niet precies op dezelfde plek. Maar het kruelte van de fjorden. Ja, en zij vonden dus de kusten van Groenland groen of vruchtbaar genoeg om daar daadwerkelijk te blijven ook.
En toen jij op Groenland was, was er nog veel van die vroege geschiedenis te zien? Leeft dat op de een of andere manier nog voort? Ook die aanwezigheid van de Noormannen? Ja, van de Noormannen eigenlijk niet. Maar wel omdat er natuurlijk heel veel discussie over was van wie Groenland nu eigenlijk is. Van wat jij ook in de introductie even zei.
Maar tegelijkertijd hadden de Denen dus, maakten toen een claim van wij willen groenland. Ook waarschijnlijk dan vanwege dat walrusivoor. Ja, dat was eigenlijk dus de walrusivoor, de pelsen en alles wat daar... Het is natuurlijk niet dat er goud en edelstenen zijn. En was er wel respect voor de Inuit cultuur toen nog? Is daar...
Oh, dat is mooi. Ja, maar dan zie je dus wel echt nog... Dat is wel interesse. Ja, de moeite en ook nog wel het respect voor die Inuit taal dus. Maar dan moet ik ook wel bijzeggen dat als je iets wil indemen en je wil iets in dit geval verdensen, moet je natuurlijk wel weten waar je mee te dealen hebt. Ja, en als je ze wil bekeren, dat je dan in de eigen taal doet. Ja, dus het is niet alleen maar lovend voor de Denen dat ze die interesse tonen. Maar er is dan ook dus een heel bizar detail, vind ik. Want jij noemt nu die naam van die taal.
En nog even, want we waren inmiddels flink op weg naar zeg de twintigste eeuw dus. Ook met die zoon van Hans Egge de en de kunstenaars die zich in de Inuit cultuur verdiepten. En als we dan aan zeg zo rond 1900 zijn. Hendrik, jij noemde net al even ook die zoektocht naar die Noordwestpassage. Er was inmiddels heel veel interesse ook in...
...ontdekkingen in steeds noordelijker proberen te geraken. Groenland was toen zeker voor de Noren wel een soort heilige graal... ...om dan naar de Noordpool te kunnen. Ook voor de Amerikanen trouwens. Je had Robert Peary, die probeerde zo ver mogelijk naar het noorden te komen. En die Peary heeft toch een belangrijk mysterie opgelost...
En wat heeft Peary gedaan? Die heeft die meteoriet meegenomen. Ja, net zoals hij ook een paar Inuit heeft meegenomen... om ze zogenaamd tentoon te stellen in Amerika. Het was wel... Ik heb net een boek uit het Noors vertaald... over het liefdesleven van Poolreizigers. En die Peary was wel een moeilijke man. Het was allemaal rauwe tijd. Ook als je soms verhalen leest over hoe de Noorden met de Inuit omgingen...
En andersom ook trouwens. Hij heeft trouwens ook wat buitenechtelijke kinderen bij een Inuit dame verwekt nog, maar dat terzijde. Je had Piri, je had Nansen ook, de Noor, die als eerste ook de Groenlandse ijskap heeft overgestoken, ook met hulp van Inuit. Hij is daarna nog bij de Inuit ook in de leer gegaan om te leren kajakken.
Ja, maar niet iedereen was het daarmee eens, toch? Want de Noren, die waren op een gegeven moment ook wel geïnteresseerd, Toef. Die dachten, wij willen een deel van Groenland opeisen. Ja, maar Hendrik weet dat waarschijnlijk beter. Maar de Noren, die hebben het gewoon moeten afstaan aan de Denen, want die waren veel zwakker toen dan de Denen. Dus het Noors-Deense...
Ja, bij de Noren is het uiteindelijk, hebben ze het voor het internationaal gerechtshof, hebben ze het soort van voorgelegd, want de Noren zeiden dan van wij willen Erik de Rode Land, naar die vroege viking. Maar toen heeft het internationaal gerechtshof gezegd van nee, Denemarken mag het en toen hebben de Noren wel zonder bloedvergietend hun lot aanvaard.
in die Inuit volksverhalen, die melancholie. We hebben de Noren, je noemde net al even de Amerikanen... kregen ook steeds meer interesse. Was dat ook vanwege de Tweede Wereldoorlog... dat die strategische ligging steeds belangrijker werd... vanuit militair oogpunt? Ja, dat. En omdat Denemarken natuurlijk bezet was... In 1940. Ja, in de Tweede Wereldoorlog. Al het voedsel komt nog steeds grotendeels... vanuit Denemarken naar Groenland...
Ja, dat is waar. Want ik moet nu ook denken aan een geheim project dat de Amerikanen nog op Groenland zijn begonnen. Dat was eind jaren 50. Hadden ze project Iceworm. En toen wilden ze een nucleaire basis in de ijskap dus eigenlijk hebben. En ook zeker met de Koude Oorlog en zo. Dachten ze, dat is super handig dat we daar een geheim verblijf zouden. Een enorm lang gangenstelsel. Kilometers dik, dus je kunt alle kanten op. Ja, nou ja.
Wat is er op tegen, zou je denken? What could possibly go wrong? Heel veel dus, want wat ze even vergeten waren... is dat ijs ook de neiging heeft om nogal te bewegen. En al die tunnels die ze hadden gemaakt... en die ondergrondse kamers en zo, die werden gewoon helemaal...
Showing 1–20 of 44 · page 1 of 3
Next →