Hugo Reitsma

BNR Nieuwsradio. Boekestein in de wijk.

BNR Nieuwsradio. Boekestein en de Wijk. Hugo Rijtsma. Donderdag 9 april. Welkom bij Boekestein en de Wijk. Op zoek naar de nieuwe wereldorde. Zoals elke dinsdag en donderdag met vragen van onze luisteraars... die u kunt sturen naar boekesteinandewijk.bnr.nl. Natuurlijk vandaag over de verkiezingen in Hongarije. Afschrikking van de Russen. Maar we beginnen met het bestand in Iran.

Verkijkers, Stefan Kukoria, die vraagt... De geopolitiek van de afgelopen paar jaar voelt als een achtbaan. We maken looping na looping. Daco Trump zorgt met zijn wisselende standpunten... voor veel beweging en verwarring. Sommigen zien daar een genie in die niemand begrijpt. Als echt niemand het begrijpt, denk ik dat de kans groot is... dat het niet zo geniaal is dat hij gewoon heel erg ad hoc handelt.

Want is hier nog wel een positief lange termijn scenario mogelijk? De vredesonthoudingen zijn volgens mij alleen op lange termijn positief... voor de wereld als Iran afstand doet van haar verrijkte iranium. Want anders hebben we een kernmacht aan de straat van Hormuz. Als Iran dan besluit de straat van Hormuz af te sluiten... of om tollenaar te spelen, wat gaan we dan doen?

Hoe houden we Iran dan in het gareel als ze de straat afsluiten? En is er wel een scenario denkbaar... waarin Iran afstand zal doen van het verrijkte Iranium? Dat vereist toch vertrouwen? En nadat Trump eenzijdig de Iran-deal beëindigde... ging aanvallen terwijl Iran en VS aan het onderhandelen waren... en een aantal leiders heeft gedood... kan ik me zo voorstellen dat dat vertrouwen niet heel sterk aanwezig is.

Dat zou ook positief zijn natuurlijk, als hij er wat van leert. Gaan we naar Hongarije. Daar komen natuurlijk die spannende verkiezingen aan. En René Maarsman vraagt... Hoe grootschatten jullie de kans dat Orbán via grootschalige verkiezingsfraude... die verkiezingen, ook al staat hij achter in de peilingen, toch gaat winnen? Weet je, ik kan het allemaal niet voorspellen. Het is denkbaar dat dat gebeurt...

Ja, ik zag ook nog staan dat Major staat wel voor in de peilingen, maar dat houdt nog geen rekening met het kiessysteem dat Orbán in zijn eigen voordeel heeft aangepast. Dus dat is nog een onzekerheid. En er is vooraf al twijfel gezaaid aan de uitslag vanuit regeringskringen, dus we kunnen daar nog mee rommelen.

En dan is het ook nog zo dat Orbán zijn vriendjes bij de media en in de justitieketen heeft zitten. Dus op die manier, zelfs als hij de verkiezingen ook echt verliest, nog macht kan blijven uitoefenen. Trump en Orbán hebben goed naar elkaar gekeken. Dat is natuurlijk ook gewoon wat Trump doet in de Verenigde Staten.

En dan is er ook nog de twijfel van Henk. Want Henk die zegt... Dank voor jullie interessante dagelijks update. Elke dag een geluksmomentje zijn wij voor Henk. Mijn vraag aan jullie, waar ik jullie nooit over hoor... is hoe betrouwbaar is Peter Majar? Is dit niet Orbán 2.0? Hij is alleenheerser over TISA, zijn partij. Hij gaat daar alleen over het geld. Hoe kijken jullie hiernaar? Is dit echt een verbetering voor de EU? Of krijgen we als hij...

En hij is niet zo pro-Putin natuurlijk. Volgens mij is hij ook niet helemaal voor onbeperkte steun aan Oekraïne. Maar dus op het punt van de steun aan Oekraïne, waar Hongarije nu zo'n destructieve rol speelt, zal de situatie ook zeker verbeteren als hij de verkiezingen wint.

Even zien. Dan heb ik hier nog Menno Bergstma. Die zegt, in jullie programma gaat het regelmatig over afschrikking. Met name ook van Rusland. Maar de vraag is, hoe schrik je een land af dat probleemloos 500.000 tot een miljoen mensen of wellicht meer opoffert?

En hoe doe je dat als Europa daar heel anders in staat... en sinds de Tweede Wereldoorlog nauwelijks oorlogservaring heeft? Hoe reageren wij op honderdduizend doden of meer? What if they call our bluff? Zeker nu de Amerikaanse paraplu vol gaten zit. Dat is een hele goede vraag natuurlijk. Je kan het in vergelijking maken met Amerika. Amerika is ook allergisch voor de bodybags. Dat speelde ook bij die besluit van Trump. Maar voor Europa geldt dat helemaal...

Ja, maar een belangrijk deel dus naast die persoonlijke opofferingsgezindheid is ook gewoon de nucleaire. Zoals dat tijdens de koude oorlog ook geldt. En daar moet dus nog wel even iets op gebeuren. Nu die Amerikaanse verzekering, daar mag je toch wel heel erg aan gaan twijfelen.

En als je dus in het kader van die Franse nucleaire paraplu, om het zo maar te noemen, binnen Europa gaat schuiven met kernwapens. Ik hoorde bijvoorbeeld al, we hebben ook besproken van interesse in Zweden, waar nu geen Amerikaanse kernwapens liggen. Ook in Duitsland niet hoor. Nou, voor toegeleden Duitsland ook. Is dat op zichzelf dan niet een beetje risicovol in richting van de Russen?

Hugo Rijtsma. Woensdag 8 april, welkom bij Boekestein en de Wijk... op zoek naar de nieuwe wereldorde. De VS en Iran zijn een voorwaardelijk staak tot vuren overeengekomen... uren voordat vannacht de deadline verstreek... waarop Trump had gedreigd dat een hele beschaving zou sterven. Olietankers zouden nu voorlopig weer door de straat van Hamoes kunnen. Ik zie overigens het verkeer nog niet op gang komen op marine traffic. We spreken elkaar op dit moment woensdagochtend. Wel is alvast de olieprijs gekelderd met 15% naar 93 dollar...

Zo nog een hoop meer hierover, maar nog even in de hoofdstad Bahrein zijn vanochtend ontploffingen gehoord, meldt Agence France Presse. Het ministerie van Binnenlandse Zaken daar zegt dat de hoofdstad is aangevallen door Iran. In de uren na Trumps aankondiging zijn ook Amerikaanse en Israëlse aanvallen doorgegaan op Iran.

Daarbij werden in elk geval twee bruggen, een treinstation... en militaire infrastructuur op Kargeiland geraakt. Aanvallen op doelen van Hezbollah in Libanon zullen doorgaan... heeft premier Netanyahu gezegd. Tot zover. Ja, dat is het plan. Ja.

Ja, misschien moet het gewoon even punt voor punt aflopen. Ja, of misschien eerst nog eventjes wat er niet is gebeurd. Want we hebben dus nog niet echt besproken die laatste tweet van Trump... waarin hij dus op de genocidale tour zo'n beetje ging... met de dreiging een hele beschaving weg te vagen. Nou ja, dat is wat Hitler deed.

Dat is echt heel pijnlijk. Nou ja, dat hangt er dus vanaf. Maar dan moeten we door het plan heen, dat tienpuntenplan. Nou, dat is nog niet zo makkelijk. Dat is helemaal niet makkelijk. Er is niet één heel duidelijke tekst waar iedereen naar verwijst. Ik bedoel, het meest duidelijke wat ik had staan... dat kwam gewoon van een Iraanse official tegen het Iraanse persbureau. Het is dan dat tienpuntenplan, dat eerder door Trump is afgewezen...

Gisteren noemde Trump datzelfde tienpuntenplan... of met enige wijzigingen, dat is dus niet duidelijk... noemde hij een belangrijke stap, maar niet goed genoeg. En nu heet dat een goede basis voor de onderhandelingen. Maar er staat in elk geval in... Iraanse controle over de straat van Hormuz...