Joost de Vries

En dat idee dat je van de ene op de andere moment in een wereld valt die niet jouw wereld is, dat is wel gewoon het grote thema van het boek. Maar het boek volgens mij... Oh jee. Oh nee, oh nee. Ja, sorry jongens, een rubriekje.

Ja, mijn moeder... Kijk, ik zie het nu in mijn hoofd. Ik kijk even naar de boekenkast van mijn moeder. Dat is een hele ruime boekenkast. En daar staat in de nevelen van Avalon en Game of Thrones en Lord of the Rings. Mijn moeder is nogal een fantasyleester. Wat niet wegneemt...

Ja, jij kijkt gek. Ik vind dat enig. Mijn moeder had Game of Thrones gelezen voordat het op tv was. Nou, dan heb je wel... Ik ben er best trots op. Maar absoluut zou ik het aan haar aanbevelen. Want ik bedoel, het is gewoon te lief... Het is zo vreselijk om een boek lief te noemen. Maar het is wel echt een heel mooi menselijk boek. Absoluut. Daar ben ik het wel mee eens. Ja, Ellen?

Ze blijft er heel vrolijk en monter en ironisch over, inderdaad. Ze laat zich niet door de bureaucratie uit het veld slaan. Ja, dat vond ik heerlijk. Nee, dat klopt. Het is absoluut geen cynisch boek. Nee, en zelfs dat je moeder op een gegeven moment een relatie krijgt met een kindsterretje, een actrice, die ze...

Nou ja, kijk, wat in het begin heel erg, we hadden het erover of het een beetje een plotloos boek is, dat is het ook weer niet helemaal. Wat in het begin heel mooi is, en dat zijn van die scènes waar ik dan mijn hart een beetje bij vasthoud, omdat ik denk van, oh, welke kant gaat dit op? Het boek, redelijk in het begin van het boek krijg je te horen hoe Daniel naast haar komt wonen. Zij is dan, hoe oud is ze?

De moeder of Elisabeth? Zij is acht. Ja, zij is acht inderdaad. En zij rijdt meteen geobsedeerd. Zij rijdt meteen gefascineerd door die gekke nieuwe buurman van haar. En zij heeft dan een opdracht op haar school... dat je de buurman moet interviewen over zijn leven. En dat vindt haar moeder maar niks. Die vindt dat vreselijk. En die vindt het een zonderlinge man. En die vindt hem Europees en...

dan zegt ze op een gegeven moment tegen hem van... ja, maar kan je het niet verzinnen? Ja, verzinnen dat je hem hebt gesproken. Ik bedoel, hoe kun je het slechte voorbeeld geven aan je kind... van doe je huiswerk niet, verzinn het gewoon. En Elizabeth zegt, nee, ik moet hem spreken, je mag niet verzinnen. En dan zegt die moeder van... ja, maar het feit dat je het verzonnen hebt, maakt het niet minder waar...

Een soort Halbe Zijlstra. Ja, een soort Halbe Zijlstra inderdaad. Maar het gekke is, daar zit natuurlijk ook wel, en ik weet dat dat zo'n cliché is, dat schrijvers het hebben over de kracht van verhalen. Maar eigenlijk laten we dat wel op een mooie manier zien, dat je verhalen hebt die je kunt verzinnen en die daardoor net zo belangrijk zijn.

En zowel for better or worse. Want aan de ene kant kun je inderdaad een mooi verhaal verzinnen. Daar heeft die Elisabeth, terwijl ze opgroeit, gaat ze heel vaak bij Daniel langs. Ze hebben best een soort van filosofische gesprekken over wat is de waarheid? Hoe kun je de waarheid vaststellen? Welk verhaal klopt? Waarom geloof je in een bepaald verhaal? Waarom geloof je in een ander verhaal niet? Aan de ene kant is dat heel mooi, want ze zeggen eigenlijk van schep gewoon je eigen leven.

Aan de andere kant heb je natuurlijk ook weer het verhaal, op het moment dat je, daar moet ik bij de brexit dan weer aan denken, zodat ik daarop terugkom. Maar dat was natuurlijk een scenario waarin er continu dingen werden verzonnen. Dat de pro-brexit mensen met een grote bus rondreden waar gewoon leugens op stonden. Iedereen wist, zij wisten zelf dat het leugens waren, dat het niet 350 miljoen per dag naar de National Health Service gaat. Maar dat was de slogan.

Dus het is een... Nou ja, dat vind ik wel goed. Kijk, in die zin is het inderdaad ook mooi. Want het mooie is inderdaad... een verhaal kan iets zijn wat je kracht geeft... en waar je inspiratie uit put. Maar een verhaal kan natuurlijk ook heel erg iets zijn... waarin je jezelf opsluit. Ik denk dat je dat in je persoonlijke leven heel veel kan bedenken. Dat mensen op een bepaalde manier over zichzelf nadenken... en zichzelf niet meer op een andere manier kunnen zien... terwijl ze dat heel goed zouden kunnen zijn...

In het geval van zo'n brexit is dat denk ik ook een geval van opsluiten. Je vertelt eindloze verhalen over wie, wat het land is. En dan meer dan dat kan het dan opeens niet meer zijn. Dus ik denk wel dat dat inderdaad een mooi idee is, zeker in de politiek, om elk verhaal open te houden en niet afgebakend te maken en niet zeggen wij zijn zo en niet anders. Dat klinkt een beetje idealistisch en gek genoeg.

Ik twijfelde toen een beetje of ik dit boek moest gaan lezen, omdat ik ook dacht van, oh, maar zometeen is het te lief en naïef of te humanistisch om het op een mooie manier, op een wezenlijke manier over die brexit te hebben. Had ik geen last van hoor, maar dat vrees ik even voor.

Ik heb wel een screenshot gemaakt. Heb je nou een favoriete zin? Doe jij maar eerst, dan zoek ik mijn favoriete zin op. Ik twijfel een beetje hoor. Kijk, misschien wel goed om te zeggen, Ellie Smit is niet per se een mooie zinneschrijfster in de klassieke zin van betekenis. Ze is niet iemand met de hele grote uitgebreide metaforen of de alliteraties of...

Wat ze heeft, en daar is ze ook wel echt heel goed in, is een hele fijne soort van informele vertelstem. Ik had Winter in mijn handen in een boekhandel en een vriendin stond naast me en die keek naar de eerste bladzijde en die zei, oh wat irritant. En toen las ik het voor en toen kon ik het heel grappig ineens. Dus ik had zo'n zin als dit is halverwege het boek ergens.

A minute ago it was June. Now the weather is September. The crops are high, about to be cut, bright, golden. November? Unimaginable. Just a month away. The days are still warm, the air in the shadows sharper. The nights are sooner, chillier, light a little less each time. Dark at half past seven, dark at a quarter past seven, dark at seven.

The greens of the trees have been done since August. Since July, really. But the flowers are still coming. En je moet je voorstellen dat dit, als ik dit zo voorles, lijkt net of het Alinea is, maar het staat er over een hele bladzijde. Het waren meerdere zinnen. Het waren meerdere zinnen, maar ik dacht van, ik wil eventjes die toon. Want het boek gaat veel meer om de toon dan om de unieke zinnen. Dus het is allemaal heel informeel. Je kan het je echt voorstellen dat het...

Een beetje hetzelfde als jij. Het gekke is, het boek gaat voor mij zo mooi... om dat samenspel tussen Elisabeth, Daniel en haar moeder... dat je daar eigenlijk voldoende aan hebt. En dan opeens wordt er toch een gat in de muur gebroken... waarin Elisabeth nog een andere kant op gaat. Alsof ze inderdaad opeens nog dat verhaal ook wilde vertellen... van de kunstenares die, omdat ze een vrouw was, niet voor vol werd aangezien...

Mag ik zeggen dat de Nederlandse vertaling verschijnt deze maand? 21 februari. 21 februari zelfs. En de Engelse omgaven hebben die schilderen, die prachtige schilderijen van David Hockney. De tunnel is dit. Dat is een landwegje volgens mij in York. En dat heeft hij vier keer geschilderd vanaf dezelfde plek in de vier seizoenen. En die komen natuurlijk heel mooi om die boeken heen. Gewoon heel lekker. Ik word altijd heel blij als een boek... Maar staat dat ook op de Nederlandse vertaling dan?

Er staan gewoon een aantal bijvoeglijke naamwoorden hebben ze erop gezet. Ik wilde daar zelf graag de blurb herfstig aan toevoegen. Ja, ik dacht wel dat het duidelijk was dat we een slechte blurb moesten leveren. Herfstig is best wel slecht. Herfstig is niet heel goed, nee, inderdaad. Dus ik heb de blurb tekst, maar dan wil ik er wel bij onderstrepen dat het een pasties is.