Kasia Uzieblo

Ja hoor, heel fascinerend, maar ook aangrijpend domein. Waarom aangrijpend? Ja, het gaat over vooral geweld en over de schade die we elkaar berokkenen. En de pijn die we elkaar aandoen. En waarom we het doen en welke pijn we veroorzaken. Daar ben je dagdagelijks mee bezig. Wil dat zeggen dat het een donkere job is die u doet? Het is een vrij donkere job, ja. Die toch wel een impact heeft. Op uzelf dan ook?

Zeker ook op mezelf en op collega's. Je merkt toch wel dat sommigen ook onderleiden en soms ook uit het werkveld stappen daardoor. Het is niet evident. Omdat je constant met het lelijke van de mens in contact komt? Ja, voortdurend. En je zit ook met verantwoordelijkheid. Je probeert te vermijden dat mensen het opnieuw doen. Of je probeert slachtoffers zoveel mogelijk in veiligheid te brengen of te helpen. En dat lukt ook niet altijd. Dus het is heel uitdagend op verschillende vlakken.

Het heeft wel iets gedaan, ja. Ik begin al haast te blozen. Nee, het heeft wel iets gedaan. Het waren eigenlijk twee zaken die mij geïnspireerd hebben om in deze richting te gaan. En in eerste instantie was het vooral mijn fascinatie met Wereldoorlog 2. Met de historiek ook van mijn familie.

En was ik op een heel jonge leeftijd gefascineerd geraakt van waarom doen mensen zoiets? Waarom kunnen sommige mensen iemand echt enorm pijn doen? Wat drijft hen? Houdt hen iets tegen? Dus dat waren de vragen die mij al op jonge leeftijd gefascineerd hebben. En daar was ik enorm mee bezig. Ik las heel veel boeken rond dat thema.

Want u heeft Poolse roots, komt dat daar vandaan? Want ja, de wereldoorlog 2 is wel heftig geweest in Polen, dus voorouders die daar echt wel van afgezien hebben. Ja, ik neem aan dat dat toch een grote impact heeft gehad. Nu, in mijn familie wordt daar niet vaak over gepraat, maar misschien daarom dat het dan vooral veel vragen oproept. Omdat je toch wel merkt dat het een grote impact blijft hebben, tot op de dag van vandaag, op mijn oma bijvoorbeeld.

Maar dat waren dan de vragen die het bij mij opriep. En dat ik echt wilde onderzoeken, als het ware. En dan kwamen de ex-files ook gaandeweg. En dan was ik daardoor gefascineerd geraakt. Wauw, je hebt zo'n beroepen. Die waren je ook als vrouw. Ja, Gillian Anderson, de actrice. Klopt. U daarin kan vastbijten. Los van het paranormale, natuurlijk. Maar het was vooral die invalshoek die ik heel interessant vond daarin.

Toen heb ik die link nog niet gelegd met psychopathie. Het ging eerder van, zijn dat nu allemaal abnormale mensen, bij wijze van spreken, die dan zoiets doen? We weten intussen al veel beter natuurlijk. Je hoeft niet abnormaal te zijn om tot dergelijke gruwelijke zaken in staat te zijn.

Maar we merken ook nu in oorlogssituaties dat er wel een deel is, maar dat gaat niet de meerderheid zijn, schat ik in, die toch ook wel persoonlijkheidstonische heeft en die zichzelf begeven naar oorlogssituaties om die kik op te zoeken en het grenzeloze daarin.

Ja, er is veel rond te doen rond dat experiment. Achteraf bleek het toch allemaal niet zo koser te zijn. Maar het was wel... Ja, dat was ook naar aanleidingen. Naar aanleidingen van de wereldoorlog en andere oorlogssituaties. Hoe kan het toch dat mensen zoiets doen? En heeft het te maken met machtsposities en dergelijke...

Ja, psychopatie, er is wel inderdaad discussie over. Maar over het algemeen wordt psychopatie zeker in het klinisch werkveld gezien als een ernstige persoonlijkheidstoornis. Waarbij er echt wel heel duidelijke problemen zijn op vlak van emotie bijvoorbeeld. Waarbij je ziet dat iemand zich niet kan inleven in iemand anders, weinig empathie vertoont.

weinig rekening houdt met anderen, weinig berauw vertoont, weinig angst ervaart. Dus dat je heel veel emotionele problemen ziet. Maar daarnaast, het gaat altijd over een combinatie van problemen, zie je ook problemen op vlak van gedrag. En dan gaat het over enerzijds manipulatief gedrag, leugenachtig gedrag.

En zich boven anderen stellen. En anderzijds ook vooral impulsief zijn. Prikkelhongerig. Altijd op zoek zijn naar prikkels, op zoek naar sensatie. En daardoor vaak ook snel grensovertreden, regels overtreden of op jonge leeftijd dan met criminaliteit te maken krijgen. Ik denk dat heel veel mensen hun eigen baas nu in hun hoofd krijgen.

Ja, er zijn een paar studies al over gepubliceerd en men zit toch heel vaak rond die 1% van de algemene populatie. 1%? Dus 1 op 100? Ja. Die toch wel ernstigere vormen van die persoonlijkheidskenmerken vertoont. Dat is veel, want we zijn met 7, 8 miljard. Dat wil zeggen dat er heel veel psychopaten rondlopen.

Ja, en het is goed dat je dat aangeeft, want je hoort ook met de bazen bijvoorbeeld, oh, mijn baas heeft weinig empathie, dus het is een psychopath. Of een narcist, het wordt allemaal heel snel gebruikt. Maar eigenlijk, het gaat hier echt over heel ernstige problemen op verschillende levensdomeinen die samenkomen. Dus op basis van één probleem, dat ook dan misschien op het moment is, zich voordoet, ja, daar ga je de diagnose niet mee kunnen stellen. Want

Er zijn weinig mensen die nul gaan scoren. Dat is de realiteit. En dat vinden mensen dan heel bijzonder. Vooral omdat men vanuit het idee vertrekt van psychopaten, dat zijn mensen die helemaal anders uitzien en zich helemaal anders gedragen dan de normale mens. Maar dat is het niet. Het gaat over impulsiviteit. Ieder van ons is wel eens impulsief. Het gaat dus echt over die mate van. We moeten het vooral dimensioneel bekijken en niet als echt een aparte categorie mensen.

Of kan je dat niet één op één zo vertalen? Er zijn een paar studies die uitwijzen dat er in de bedrijfswereld psychopathie iets vaker voorkomt dan in de algemene pop, in het niet-bedrijfswereld, als ik zo mag zeggen.

Maar de vraag is hoe vaak. Dat weten we eigenlijk. Hoeveel meer, dat weten we nog niet zo goed. Enerzijds. Tweede is ook... Er zijn wel wat vraagtekens bij die studie te plaatsen. Ook naar diagnosestelling toe en dergelijke. Dus men weet het eigenlijk niet. En ik denk dat vooral dan belangrijk is bij dit thema, is wel beseffen van wat is psychopatie echt. Als je het echt hebt over hoge mate van psychopatie, is iemand die echt impulsief is, roekeloos is.

Maar verder geraken die dan niet. Omwille van hun eigen roekeloos en impulsief gedrag, dat ze dan een domme beslissing nemen voor het bedrijf en dan bijvoorbeeld ontslagen worden. Of dat de werknemers zich beginnen te kanten tegen de persoon zelf.

zijn zelfs eigenlijk niet met zichzelf bezig. Of zeker niet met hun toekomstige versie. Ze zijn, wat u al zei, heel impulsief. Dus ze willen iets en ze gaan ervoor, maar houden zelfs geen rekening met zichzelf na wat ze bereikt hebben. Dat vond ik wel interessant. Ja, het is een kenmerk. Dus een van de kenmerken die wij mee opnemen in de diagnosestelling is dat men moeilijk op de lange termijn kan plannen. Oké. Dus je merkt dat zij heel gevoelig zijn voor beloning op de korte termijn. Applaus.

Ja, bijvoorbeeld, op heel korte termijn. En dat zij minder gevoelig zijn voor bestraffing of voor mogelijke straf. Dus dat houdt hen niet tegen. Dus dat iemand bijvoorbeeld, oei, die gaat kwaad zijn als ik dat doe, dat houdt hen niet tegen, want ze denken op die korte termijn van, ah, maar daar ga ik wel even meer status mee verkrijgen, dus ik doe het gewoon.