Marijn Jongsma

wegen te vinden. Het is dus eigenlijk waarschijnlijk niet helemaal wettig... maar hij kan toch even een paar maanden zijn gang gaan. Nou ja, dat is aan rechters te beslissen of het wettig is of niet. Het zal ongetwijfeld aangevochten worden. Overigens heeft hij nog een hele bijzondere troef in de kast. Dat is een wet uit de jaren dertig. De tijd van de grote depressie, zeg maar. En dat is nooit gebruikt, maar dan kan die heffing op eigen houtje invoeren... oplopen tot vijftig procent. En de grondslag daarvan is dat Amerikaanse bedrijven... worden gediscrimineerd in het buitenland.

Maar ik las net van de denktank Kato daar wat over. Die zei, ja, het is nooit gebruikt. Het is volstrekt onduidelijk wat je wel en niet moet doen... om dat legaal in te kunnen voeren. Maar het zijn allemaal van die dingen. Je kunt het zo zien, hij heeft een grote gereedschapsgist vol middelen. En hij zal alles in het werk stellen om al die hamers en beitels toe te passen... om weer op hetzelfde niveau te komen qua tarieven waarschijnlijk... als dat we gezien hebben voor deze nederlaag bij het Hoge Rechtshof.

voordat ze afgepakt worden. Ja, zo is het. En wat betekent dit voor de relatie van Europa met de VS? Nou, dat is een hele lastige, want ze hadden natuurlijk die Turnberry-deal. Dat golfterrein hebben ze daar een prachtige deal gesloten... ooit in de zomer van vorig jaar. En die is nog niet...

definitief geratificeerd in Europa. Dus eigenlijk zou de handelscommissie van het Europese parlement erover stemmen. Nou, die stemming is uitgesteld, want ze willen meer tijd kijken... wat zijn nou eigenlijk de consequenties van deze uitspraak. Daarnaast zijn er ook nog de lidstaten aanzet. Dus ja, dat akkoord...

Wankelt een beetje, zou je kunnen zeggen... omdat veel Europarlementariërs, maar ook mogelijk wel lidstaten... nu zullen denken, wacht even, wij hebben onze tarieven... voor Amerikaanse producten over een brede linie eigenlijk... teruggebracht tot 0%, terwijl wij 15%, een maximum van 15% krijgen opgelegd. En wij zijn ermee akkoord gegaan dat Trump dreigde met al die enorme tarieven. Nu blijkt dat die stappen die hij tot dusver heeft gezet onwettig zijn. Ja, zouden we dan niet moeten heronderhandelen? Of dat gaat gebeuren, ik weet het niet...

Ja, weer de vraag, moeten we bijten of slijmen? Ja, nou dat is een hele goeie. Je ziet eigenlijk nu als je kijkt naar Europa... dat het Europese parlement een beetje verdeeld is tussen bijten en slijmen. De Europese Commissie probeert een beetje olie op de golf te gooien... maar zegt wel, wacht eventjes, we hadden een maximum van 15%. Na dit vonnis kan het wel eens iets hoger uitvallen. Hoe zit dat eigenlijk?

Ja, in principe zou je zeggen, ze moeten het geld terugkrijgen. Dus als jij een Amerikaanse importeur bent... en je koopt producten uit China of Europa of weet ik wel waar vandaan... heb je dus die importheffingen betaald. Nu zegt het Hoge Rechtshof, die importheffingen missen de juiste juridische basis. Dan zou je natuurlijk zeggen, we willen het geld terug. Je gaat om eerste plaats niet meer betalen natuurlijk. En vervolgens ga je kijken, wat heb ik eigenlijk betaald en ik wil ze terugkrijgen.

Ik zat net in een seminar van het Institute of International Finance... en daar zei een handelsexpert van ja, het is niet zo moeilijk... want het is allemaal gedigitaliseerd... dus je kunt heel makkelijk een verzoek indienen... van nou, ik wil die en die heffingen terug. Dus dat is het probleem niet zozeer. Maar, zegt hij, de federale overheid zal alles in het werk stellen... om dit zo lang mogelijk te rekken... omdat ze gewoon dat geld natuurlijk niet kwijt willen. Dank je wel. Graag gedaan, Nelke.

Dat is waar, maar de studentenproblematiek is natuurlijk nog weer een aparte. Maar ook mensen die net werken, die wonen vaak nog steeds samen... in een nieuwe situatie van het woningtekort. En dan kan dat ook niet. Het is ook fiscaal, zoals je iemand in huis neemt... wat vroeger vrij gebruikelijk was... dat je maar maximaal zoveel duizend euro kan vragen daarvoor. Als je daarboven zit, dan word je ineens heel zwaar belast. Dus het wordt wel aan alle kanten een beetje ontmoedigd.

Maar ik zou het toch vooral in de vrijwilligheid houden? Ja, ik denk dat mensen die dit willen, moet je vooral niet dwars zitten. Maar ik denk niet dat je mensen moet verplichten... om hun woning te delen met anderen als ze daar zelf niet voor kiezen. Nee, in de jaren 50 is dat wel gebeurd, volgens mij. Toen was de woningnood zo hoog, werden mensen ingekwartierd bij... Het is ook in alle nostalgie die we hebben naar de jaren 60, 70... soms zelfs 80, de jaren 50 hoor ik weinig terugkomen. Daar is misschien een goede reden voor.

Dat vind ik ook. En het is natuurlijk ook zo dat veranderingen in je persoonlijke levensfeer... die kunnen ineens, ja, dat je kinderen vertrekken... je kunt een partner hebben die overlijdt... en dan ineens woon je in een groot huis. Dat is misschien maar een tijdelijk iets. Maar dan die periode moet je dan ineens zeggen... ja, nee, maar dit kan niet.

Dan gaan we van de Nederlandse woningmarkt naar het grote buitenland. Het is dinsdag 24 februari, precies vier jaar geleden... dat Rusland-Oekraïne binnenviel. En daarmee duurt de oorlog met Oekraïne langer... dan Rusland oorlog heeft vervoerd met Nazi-Duitsland.

En je weet, de oorlog met Nazi-Duitsland is in Rusland... een soort van mythische proportie. Er zijn ook gigantische vellen de slachtoffers gevallen. Dus dit is wel een soort mijlpaal. Terwijl natuurlijk veel mensen dachten... dat de westerse sancties tegen Rusland ervoor zouden zorgen... dat Moskou vrij snel toch weer door de knieën zou gaan... en misschien genoegen zou nemen met een klein deel. Maar ze gaan nog steeds voor heel Oekraïne, ook al schiet dat niet op. Dus ja, het blijkt dus...

Ja, de buffers. Ja, en waar nou, nou, dat stellen we ons die vraag niet elk jaar? Nee, precies. Nou, dit zei hij in november. Maar die vraag zou hij nog steeds stellen waarschijnlijk. Die Russische economie is dus opvallend robuust. Als we even kijken naar de cijfers. 2022, het jaar van de inval, was er een hele kleine groei. Iets boven de 1 procent. Dan zou je zeggen, nou, maar nog, dan nog. In 2023 en 2024 zat de groei boven de 4 procent.

En dit jaar zal het waarschijnlijk zo ergens rond de 1% uitkomen, net zoals vorig jaar. Nou moet je wel bijzeggen, die cijfers kunnen we niet helemaal vertrouwen, dat is de vraag. Maar het is wel duidelijk dat er geen implosie heeft plaatsgevonden van de Russische economie. En dan komt dus de vraag op, waar komt die robuustheid van die Russische economie nou vandaan?

En Toers benadrukt eigenlijk dat Rusland geen klassieke oorlogseconomie is. En dat is wel een belangrijke constatering. We denken natuurlijk heel vaak aan een economie die zoveel middelen stopt in een oorlog. Vroeg of laat is de staatskast leeg, om het heel simpel te zeggen. En in een echte oorlogseconomie staat namelijk de economie... volledig ter beschikking van de oorlog. Dus mensen worden in fabrieken te werk gesteld om munitie te maken. De productie wordt volledig verlegd naar defensie. Je krijgt ransonering, dus je kunt niet meer alles kopen in de winkels. Dat soort zaken.

Toen heeft hij aardige cijfers bij elkaar gesprokkeld. Dat zijn weer van andere onderzoekers. Bijvoorbeeld de Eerste Wereldoorlog. Toen gingen de overheidsbestedingen in Frankrijk... van 10% van het nationaal inkomen voor de oorlog... naar 53% in 1918.

En Duitsland laat precies hetzelfde beeld zien. De UK minder, van 8% naar 35%. Maar nog steeds een gigantische beslag op de economie. Nou, kijk je naar de Tweede Wereldoorlog... dan gingen de militaire uitgaven, dat konden ze wat preciezer berekenen al... als percentage van het nationale inkomen... ongeveer naar 50% voor het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. En in Rusland en Duitsland ging het zelfs richting de drie kwart. Zo...

Absurde, absurde percentages. En nu hebben we dus in NAVO-verband de discussie... moeten we naar 3,5, 5 procent. Dat onderscheid in die getallen hebben we al een eerdere aflevering over gehad. Maar zelfs die 5 procent is natuurlijk nog peanuts vergeleken... bij wat we gezien hebben in oorlogstijd. Maar waar zit Rusland nu?

Goeie vraag. Die zitten nu ongeveer rond de 8%. Militaire uitgaven als percentage van het nationale inkomen. Dat is veel als je het vergelijkt met Nederland of het gemiddelde NAVO-land. Maar het is nog steeds geen klassieke oorlogsekening. Nee, het komt echt niet in de buurt van die gevallen die je net noemde.