Marijn Jongsma

Hij heeft eigenlijk twee verklaringen. De growth anxiety, vind ik altijd een lastig vertalen iets, is dat de groeiangst, groeifobie. Ik denk dat je het beste kunt vertalen de angst de boot te missen. Juist niet de groeiangst, meer de angst om niet te groeien. Ja, maar hij noemt het growth anxiety, maar hij bedoelt inderdaad de angst dat je niet groeit. Zo bedoelt hij het eigenlijk. Ja, precies. Een soort FOMO, maar dan voor economische groei.

Nou ja, dat heb je fantastisch gezegd. Ik wou dat ik erop kwam. Het is inderdaad FOMO en dat je denkt van nou weet je wat, mijn kiezers die zien eigenlijk van die en die in die industrie gebeurt het en die verwachten van mij dat ik daar wat aan doe. En dan kan ik ook zeggen tegen die kiezers van nou kijk eens, we hebben het gedaan en dankzij mijn beleid

groeien die bedrijven al. Misschien waren ze ook wel gegroeid zonder jouw beleid, maar dat zeg je er natuurlijk niet bij. Als politicus zou ik dat zeker niet zeggen. En dat is dan de groeifomo en zijn andere verklaring is eigenlijk de angst voor instabiliteit. En dat zijn eigenlijk dan de zorgen over die levingszekerheid, afhankelijkheid en dat soort zaken.

Nou is het grappig, ik kwam ook nog een heel leuk artikel tegen van Bill Baer, zeg ik dat? B-A-E-R, Baer? Baer zou ik denken ook zeggen, ja. Hij is advocaat, hij werkte onder Obama als jurist op het US Department of Justice en dan de antitrust divisie.

En die had een heel aardig artikel, een recent artikel over die National Champions. Want die zei, ja oké, ik zie ook dat ze daar nu in Europa over hebben. Maar misschien zouden we dus moeten kijken naar de ervaringen in de Verenigde Staten. Jarenlang bijvoorbeeld hebben de Verenigde Staten de luchtvaartreuzen Pan Am en TWA. Als je kijkt naar oude Amerikaanse films, dan kom je heel vaak Pan Am en TWA tegen. Dat logo van Pan Am, dat was ook...

Heel beroemd. Ja, ik heb zelfs van die Pan Am chairs. Dat zijn stoelen die in de boardroom van Pan Am, of in die kantoren, die heb ik thuis. Echt waar? Kijk eens aan. Het is op de kop getikt ergens. Pan Am was een symbool van Amerikaanse hegemonie en de luchtvaart, die natuurlijk enorm sterk zich daar heeft ontwikkeld, omdat ze natuurlijk heel veel van die binnenlandsvlucht al hadden.

Ze hebben dus gesteund, niet direct, maar de tarieven werden vastgelegd door de overheid. Ze kregen de beste routes, ze kregen allerlei contracten. De postbezorging, vervoer van militairen mochten ze doen. Buitenlandse partijen werden mondjes maar aan toegelaten. En uiteindelijk werd die markt toch gedereguleerd. Beleid is natuurlijk altijd aan mode onderhevig. En wie ging er het eronder? PNM en TWA. PNM in 1991 en TWA in 2001. Die konden het gewoon niet aan.

die waren gewoon moddervet geworden. Super inefficiënt. Die konden niet meer rennen met de rest. Die konden niet meer mee rennen met de rest. En hij noemt nog een ander voorbeeld. Na eigen zeggen zegt hij... dat mededingingsbeleid is voor sommige sectoren heel streng geweest... en voor anderen juist niet.

Voor de Amerikaanse automarkt bijvoorbeeld werd er een beetje een oogje toegeknepen. Zo ontstonden er dus gigant, je had vroeger echt tientallen autofabrikanten. Uiteindelijk werden de grote drie, General Motors, waar heel veel merken onder vielen, Ford en Chrysler. En die bleven dus hopeloos achter bij de Japanse concurrentie. Voor wie nog een beetje de auto-industrie volgde in de jaren 70 en 80. Toevallig haalde ik gisteren nog mijn allereerste autoboekje uit de kast.

Wat voor boekje? Autoboekje. Ja, Floyd weet dat boekje wel natuurlijk. Floyd zit hier ook bij. Floyd is een petrolhead. En daar staan dan alle modellen in met de prijzen en de specificaten. Van een bepaald jaar? Van een bepaald jaar. En mijn allereerste autoboekje was Alle auto's 1975. Haha.

En als je dan bladert naar de Amerikaanse auto's. Dat is echt fascinerend. Dat zijn schepen gewoon. Prachtig toch? Wel slurpend. Maar ze waren helemaal niet zo heel degelijk. Ze slurpten benzine. Qua onderhoud. Al die dingen. Hadden ze een sleepoogklepje?

Ik denk wel dat ze een sleepoog hadden... of ze ook een sleepoogklepje hadden. Daar zit toch de innovatie. Daar roepen wij niet de luisteraars op... om daar misschien op te reageren. Japan kwam toen... en eigenlijk de Amerikaanse auto-industrie... is dat nooit helemaal meer te boven gekomen...

Tot eigenlijk zou je kunnen zeggen Tesla weer kwam. Maar dat was ook een nieuwkomer. Dat is ook veelzeggend. Dan nog een voorbeeld uit de VS. De Amerikaanse chipindustrie. Dat staat heel mooi beschreven in dat geweldige boek. Wat ik iedereen kan aanraden. When Progress Ends. Ook een vriend van de show. Benedict Frey.

En die beschrijft dat Japan werd op een gegeven moment dominant in de chipindustrie. Terwijl de Amerikanen dat nog waren in de jaren zeventig. Dat werd eigenlijk geweten aan die strenge antitrust wetgeving op dat vlak. Die Amerikanen waren zo streng dat die bedrijven die...

durfden niet samen te gaan uit angst dat de kartelautoriteit zei dat mag niet. Dus ze groeiden organisch, bleven redelijk klein. Die Japanners hadden natuurlijk een heel sterk industriebeleid. En die gingen enorm die schaal vergroten. En die waren heel erg goed in het verbeteren van die productieprocessen... omdat ze zo'n grote schaal hadden. Dus dat is eigenlijk weer een argument voor die schaalvergroting... en voor een wat soepeler mededingingsbeleid.

Ja, dat zou je zeggen. Maar Frey gaat nog een stapje verder. En die zegt van ja, het is wel waar. Maar bijvoorbeeld IBM, die vreest ook antitrustzaken. En die besloot daardoor software af te stoten. Waardoor er eigenlijk op software waren ze ineens niet meer gigant. Maar een van de vele partijen. En daardoor, zegt hij, kregen kleinere bedrijven zoals Microsoft destijds de kans om te groeien. Terwijl de Japanse bedrijven, die hadden die enorme...

En die bleven maar in hardware zitten. Die deden heel goed wat ze deden. Maar die softwareindustrie hebben ze volledig laten lopen. Ja, precies. Dan word je heel goed in wat je eigenlijk doet. Maar die vernieuwing, die mis je dus volledig. Ja. Die slag.

Precies. En hij heeft een heel leuk citaat van econoom Joe Stadwell. Dus het is een citaat van een citaat, zou je kunnen zeggen. En hij zegt over Japan, MITI, dat is dat ministerie dat alles organiseert. Zegt hij maar even op zijn Nederlands. Was unable to plan the geeky university dropout who starts a software firm or an internet business in his parents' garage.

Om wat minder concurrentie te hebben. Of die hele grote bedrijven. Maar uiteindelijk trek je toch aan het kortste eind. Omdat je niet vernieuwt. Zeker. En er zit natuurlijk altijd gevaar bij die enorme partijen die dan ontstaan. Dat je dan te maken krijgt met partijen die heel erg verweven zijn met de politiek. Dus die ook heel veel lobby kunnen uitoefenen.

Ik ben nu echt even de knuppel in de hoek aan het gooien. Het is wel zo dat ze een enorme impact hebben. En er was op een gegeven moment een tijdje de dreiging dat het wel eens verplaatst zou kunnen worden naar Frankrijk. Nou is dat niet zo eenvoudig om heel ASML op te pakken. Maar kun jij je nog herinneren dat de paniek toen toesloeg?