Marijn Jongsma

Adam Smith in leeftouwen ook te promoten bij de eigen bevolking deels. Want zoals in Kirkcaldy heb je dan zo'n Adam Smith Heritage Center... wat dan achter de oorspronkelijke tuin van Adam Smith zit... die ze ook gekocht hebben. Dan denken ze, ja, hier liep hij rond, weet je wel. Dat vinden ze dan toch wel heel mooi.

En daar zegt ze dan ook van ja, we proberen hier duidelijk te maken... dat een jongen uit Kirkcaldy, wat toch een klein plaatsje is, een havenplaatsje... de wereld kan veroveren. Dus daar benaderen ze meer de persoon... en het succesverhaal van zijn boeken en zijn filosofie. En er is ook zo'n soort centrum in Edinburgh en daar gaat het meer over...

Het zijn economische theorieën. En het grappige is, de man die dat bestiert en die ook in het artikel voorkomt... die zegt, ja, als ik naar Azië reis of naar de Verenigde Staten... dan zeggen mensen, oh ja, Adam Smith, ja, nee, dat is fantastisch. Dan hebben ze allemaal hun eigen interpretatie, maar ze kennen hem allemaal. En in Schotland zelf zeggen mensen, oh ja, Adam Smith... oh ja, ja, ja, wacht even, u was er ook weer precies bewijs van spreken.

Hij is toch wel beroemder, denk ik, in bepaalde kringen in het buitenland... dat hij dat is in Schotland. Al zat er wel een heel mooi brons beeld van hem in het centrum van Edinburgh. Maar goed, dat is ook maar vrij recent geplaatst... als je naar de totale geschiedenis kijkt, pas in 2008. Oer-econoom Adam Smith legt na 250 jaar... nog altijd de vinger op de zere plek. Geschreven door Marijn Jongsma.

Ik wil zeggen. Maar goed, daar gaan we dus nog één keer op terugkomen... want we kregen daar nog wat vragen over. Maar we beginnen met de handelsoorlog. Ja, zeker. Want onze eerste podcast was op 12 april 2025. Bijna een jaar geleden. Er zijn nog een paar afleveringen te gaan... voordat de Jubileum-aflevering kan worden opgenomen. Zin in. We waren destijds net te laat voor Liberation Day... want dat was dus op 2 april, tien dagen daarvoor...

Er zaten allemaal proefopnames, hadden we wel gemaakt. We hadden in de proefopnames wel... misschien dat er ooit nog een uitgebreide cd-set komt waar dat in kan. Maar goed, ik weet nog dat we toen met een heel team klaar zaten... op de redactie om verslag te doen. En we stonden vooral versteld van de wijze van presentatie... gezwaaid met kartonnen borden waarop de tarieven stonden vermeld. Maar ook de toon die Trump bezigde.

Het is bijna stand-up comedy. Precies, ik was het alweer vergeten. En ook die hele malle tarieven die ze toen hadden berekend. Inderdaad. Niemand begreep ook hoe ze eraan kwamen. Het was een hele stevige taal. Dat allemaal in die liefdelijke rozentuin van het Witte Huis. Een heel feerieke omgeving, zou je kunnen zeggen. Was er nog een balzaal toen?

Nou, toen was de sloophamer daar nog niet op geland, volgens mij inderdaad. Maar even terug naar wat het nou eigenlijk het doel was. Make America Great Again. Hij zei hier wealthy. Nou, dat is ongeveer hetzelfde, denk ik. Er waren een aantal punten die hij wilde bereiken met dit handelsbeleid. Namelijk een einde aan de oneerlijke concurrentie. Een oneerlijke concurrentie, de definitie van Trump, is gewoon... als je een handelstekort hebt met een land. Dus dat land exporteert meer aan jou dan jij exporteert naar dat land. Als je me nou kunt volgen. Zeg ik dat goed? Ja, ik hoop het wel, hè?

Hij heeft het idee dat hij dan als land benadeeld wordt... omdat het andere land koopt dus niet genoeg spullen van hem. Dank je voor deze redding, inderdaad. Want dat is precies wat het is. En dat wordt dan als oneerlijk gezien. Wij kopen van alles van jullie, maar jullie kopen niet genoeg van ons. Dus dan is er dus een...

Een onevenwichtigheid en dat duidt dan op oneerlijk zaken doen. In de visie van Trump althans. Tegelijkertijd maakt de econoom gehakt van deze redenering... maar goed, dat hebben we al een keer behandeld. Het is het zero-sum denken, zullen we maar zeggen. Andere doelstelling was het opnieuw laten floreren... van de Amerikaanse industrie, de maakindustrie. Dat hele make America great-gedachte zit erachter. En daar zit natuurlijk ook een deel van de achterban van Trump...

De methode is dan heel simpel. Je voert importheffingen in... waardoor buitenlandse producten duurder worden. En dan is de gedachte... dan gaan Amerikanen wel producten van eigen bodem kopen... want die worden dan relatief goedkoper. Tot zover de theorie. Het is een klassiek argument...

Een ander argument, en dat speelt eigenlijk al wel voor Trump... dat speelt ook in andere landen... is de veiligheid van je land garanderen. Het is het idee, we zijn te verbonden met de rest van de wereld. Het is allemaal lekker goedkoop, maar als ineens je vrienden vijanden worden... dan kunnen ze bijvoorbeeld zeggen, we leveren geen staal meer. Als je geen staal hebt, dan kun je geen kanonnen maken. Precies. De meest simpele variant. De strategische autonomie. Ja, juist. Dat is de nette term hiervoor. Dat is natuurlijk niet alleen waar Amerika zich mee bezig maakt.

En er is natuurlijk een andere obsessie van de Amerikanen. En dat is gewoon heel simpelweg. We willen goed voorkomen dat China het machtigste land ter wereld wordt. En onze positie dus overneemt. En misschien wel ons op allerlei manieren dwars gaat zitten. We hadden daar allemaal mooie termen voor. Weet je nog? De Kindle Burger Moment en de Thucydides Trap. Volgens mij was het eigenlijk de Thucydides Trap.

Ja, dat ging dus ook duidelijk over de overgang... van de ene wereldmunt naar de andere. Dus de ontsteurling werd toen vervouwd door de dollen... maar de Amerikanen wilden het nog niet. En dan heb je dus niet één duidelijke macht wat dat betreft... en dan krijg je chaos, economische crisis. Precies. Want één wereldmunt is gewoon wel lekker handig voor de wereldhandel. Ja, toch wel.

Nou ja, en als we nou eens gaan kijken, zijn die doelen nou bereikt? Nou, het meest logische is dan om te kijken naar het handelstekort van de Verenigde Staten. En dan kijk je toch even naar goederen, want in dienst hebben ze een overschot. Maar het gaat Trump vooral om die goederenhandel, want daar zit die industrie aan vast. Dat is licht gestegen vorig jaar, dat handelstekort. Onder andere omdat er gewoon sprake was van meer imports. Ze hebben 5% meer geïmporteerd. Dus ondanks die heffingen kwam er gewoon meer het land binnen.

Ja, maar toen viel die frontloading weer eraf. Precies. Als je het over het hele jaar bekijkt, dan is het gewoon een beetje constant gebleven, zou ik kunnen zeggen. Ja, oké, dus niet gelukt. Niet gelukt. Nou kun je zeggen, goed, maar hebben ze misschien toch wel veel minder van China gekocht? Nou, dat klopt. Het handelstekort met Peking is echt fors gedaald. Dus je zou kunnen zeggen, is dan die ontkoppeling van China dan eindelijk begonnen? Maar nee. Dat valt dan toch tegen? Nee, dus ook.

Kijk je dus naar andere landen in de regio, de Aziatische regio... Taiwan bijvoorbeeld, heeft het handelsoverschot in dit geval... als je andersom redeneert, met de Verenigde Staten verdubbeld. Dat van Vietnam is gestegen met 44 procent. En is nu zelfs het land met het grootste handelsoverschot... met de Verenigde Staten. Dat heeft eerst China ingehaald en toen Mexico. Dus wat je eigenlijk een beetje ziet, een soort waterbed-effect. Dus je voert hoog tarief op China in... en dan gaan Chinees producenten fabrieken bouwen in Vietnam. Ze gaan fabrieken bouwen...

Ja, in andere landen. En dan neemt dus dat tekort met die landen weer toe. Ja, precies. Het verlegt zich gewoon. Het verlegt zich deels, ja. Maar in feite komt het nog wel uit China. Of ze maken daar een soort bijna-afproduct. Ja. Dat kan ook nog dat ze dan in China of in Vietnam... de laatste schroef te gaan vastdraaien of zo. Precies. En dat blijkt ook wel uit het handelsoverschot van China zelf. Dat steeg naar 1200 miljard vorig jaar. En dat is een record. Dus al die pogingen om China echt de pas af te snijden... die zijn dus niet gelukt, zou je kunnen zeggen.

Precies. En die industriële renaissance, om een mooi woord te gebruiken, die is ook uitgebleven. Er zijn allerlei onderzoeken. Ik kwam er eentje tegen van een denktank, Center for American Progress. Ik zeg direct bij, het is een democratische denktank. Dus als de luisteraars zeggen van ja, lekker, dat vinden die democraten natuurlijk. Ja, inderdaad, dit is een democratische denktank. Maar die hebben wel een soort gedegen analyse gemaakt en die zeggen ja, sinds Liberation Day zijn er ongeveer 89.000 banen verdwenen in de Amerikaanse maakindustrie.

Wat verstaan ze daaronder, weet je dat? Nee, dat weet ik niet echt. Maar ze hebben wel echt gekeken naar waar die tarieven neerslaan. Dus sectoren die hierdoor beschermd zouden moeten worden. Daar hebben ze wel echt een hele duidelijke onderscheid in gemaakt. Ik kan je niet precies vertellen welke sectoren dat zijn...