Marijn Jongsma

En die doen het dan via tussenpersonen, lenen ze geld uit aan bedrijven. Het is makkelijk om de definitie te kiezen, het is niet via een bank. En het is ook niet via de markt, want grote ondernemingen geven bedrijfsobligaties uit. Of die lenen bij een bank.

Maar je hebt een soort categorie van middelgrote bedrijven... die klopt dan vaak aan bij dit soort direct lending. Dat wordt het ook wel genoemd. En daarom heet het schaduwbankieren... omdat het niet direct onderdeel is van het bancaire systeem... maar daar een soort naast staat, zou je kunnen zeggen. Precies. Dus het is eigenlijk...

Eigenlijk, het is normaal zo, bij een bank, spaarders leveren geld in. Banken verzamelen dat geld en die lenen dan veel meer uit... dan ze aan spaargeld hebben. En dan houdt de centrale bank controle op dat het niet te gek wordt. Dat is wel heel kort de samenvatting, maar dat is wel wat ik neem. Leraar Marijn gaat er helemaal lekker in. En bij private credit is het dus zo dat die banken er helemaal niet aan te pas komen. Die spaarders, dat zijn hele grote spaarders, zou je kunnen zeggen...

uit de hoofden van hun belangrijkste activiteit... namelijk verzekeren of pensioenen opbouwen... hebben die gewoon heel veel geld. En die gaan dan naar zo'n bemiddelaar en die zeggen... wij lenen dat dan wel weer uit aan een bedrijf. Nou ja, die spelers, dat was eigenlijk dan het volgende punt... maar dat heb ik eigenlijk al beantwoord... namelijk institutionele beleggers dus...

institutionele beleggers, maar om het nog een tikje complexer te maken, banken zijn er veel vaak bij betrokken. Want zo'n fonds leent dan geld uit wat ze krijgen van een verzekeraar of een pensioenfonds of een rijke particulier, dat kan ook nog. Maar ze kunnen natuurlijk iets meer uitlenen als ze nog zelf wat bijlenen. En dan verdienen ze er ook weer wat meer aan. Dus banken lenen dan ook weer vaak uit.

Ja, precies. Dus er is verwevenheid met het bankaire systeem. En dat is ook wel waarom er zorgen zijn voor het financiële systeem. Juist. En dat is ook de reden waarom we toen ook in onze eerdere uitzending melden... dat het IMF, Internationaal Monetair Fonds, zich hier zo'n zorgen maakt. Omdat het banksysteem niet helemaal los staat van dit systeem. Dus je hebt eigenlijk een sector waar het minder toezicht op is...

Ja, want dat is een belangrijk punt natuurlijk. Bij deze manier van geld uitlenen. Dat is een belangrijk punt. Je kunt natuurlijk denken, dat is allemaal techniek en een klein stukje van de markt. Dus waarom zouden we ons er überhaupt zorgen om maken? Nou, heel klein is het niet. Het is vooral enorm sterk gegroeid. Naar schatting gaat het dit jaar boven de 2000 miljard dollar uit. We weten niet precies wat het startpunt is. Want die sector kwam pas echt op gang naar de kredietcrisis.

Sommigen zeggen het is vertienvoudig, sommigen zeggen het is vertwintigvoudig... maar het is in ieder geval enorm snel gegroeid. En als je dan naar Nederland kijkt, dat maakt het dan weer zo lastig. De Nederlandse bank bijvoorbeeld, die heeft eerder gezegd, ook vorig jaar... de Nederlandse pensioenfonds en verzekeraars zaten begin 2015... dus zijn we alweer een jaar verder inmiddels... ongeveer 14 procent van hun beleggingen zaten dan in private assets...

Maar er zit ook bijvoorbeeld private equity bij. Dus overnames heb je dan over. Of infrastructuur. Maar een deel daarvan is private credit. Dus het gaat sowieso om vele miljarden. Maar hoeveel het nou is, weten ze eigenlijk niet. Ik heb deze week nog even naar gevraagd. En ze zeiden toen, we gaan het onderzoeken. En het antwoord is eigenlijk nog steeds... we zijn het aan het onderzoeken hoe groot die blootstelling is. Ze zijn nog bezig.

En als we het wel weten, hebben ze het mij in ieder geval niet verteld. Zo simpel is het ook weer. Nou, waar komt nou die stormachtige groei vandaan? Na de kredietcrisis, 2007, 2008 was dat hè? In de naslip daarvan hebben centrale banken hun rentes fors verlaagd. En op een gegeven moment was geld lenen bijna gratis. Maar dat betekent dus ook dat beleggers weinig verdienen aan het uitlenen van geld.

Nou, en toen ontstond dus die private creditmarkt, want die bedrijven die daar geld lenen, die hebben vaak een hoge schuldenlast. Dus het zijn niet de meest veilige bedrijven, waardoor ze dus ook veel rente betalen. En daar verdien je dus veel aan. Dus het is hoog risico, hoog rendement.

Tegelijkertijd was een grote vraag bij die bedrijven na geld... omdat, ook weer na die kredietcrisis... zijn de kapitaaleisen aan banken enorm opgeschroefd. Dus hoe risicovoller een lening is... hoe meer kapitaal een bank daarvoor moet aanhouden. Wordt het heel risicovol, dan zeggen ze... laten we zitten, we hebben er geen zin meer in. Die waren minder happig op het uitlenen van geld aan dit soort bedrijven.

Precies, dus zo zijn die risico's eigenlijk een beetje verschoven... naar wat dan wel de schaduwbanksector wordt genoemd. Ja, dat klinkt heel eng, schaduwbank. Ja, het klinkt wel een beetje spannend allemaal. Het zijn gewoon bedrijven die dit allemaal organiseren. Nou ja, die leners komen dus op deze manier makkelijker aan geld. Ze betalen wel wat meer. En beleggers hebben dus een mooi hoog rendement. Het nadeel is alleen, als je dat geld hebt uitgeleend en je wilt eruit... dan wordt het wat lastiger, want het zijn niet...

makkelijk verhandelbare leiding. Ja, precies. En dat is voor pensioenfondsen, voor institutionele beleggers... natuurlijk niet zo'n probleem. Want die kunnen dat gewoon voor langer kwijt zijn. Ze hebben een lange horizon, zoals dat nou zo mooi heet. Voor particulieren geldt dat wat minder. Daar komen we nog op terug, want dit is precies een van die punten... waar we nu een beetje in de problemen lijken te komen.

Nou ja, en dan kun je je de vraag stellen, waarom maakt iedereen zich nu ineens zorgen? Het is een snel gegroeide markt, iedereen is blij, iedereen komt er geld, andere mensen maken er rendement op. Nou, fijn. What's the problem? Een van de problemen is dus eigenlijk dat de kwaliteit van de leningen dus minder is en dat er weinig of relatief weinig toezicht op is. Het is niet zo dat er helemaal geen toezicht op is.

Al die schaduwbanken moeten wel aan bepaalde vormen van reportage doen... maar er zijn niet zoals bij banken echt kapitaalratio's... hele strenge liquiditeitseisen en uitgebreide stresstests. Dus het is een beetje buiten het vizier wat dat betreft van de toezichthouders. Dat deed wel een beetje denken aan 2007, 2008... dat er ook ratingagenties betrokken zijn... die dan bepaalde leningen of die dan herverpakt...

Nou, dat is dus één van de problemen waarom we niet helemaal kunnen vertrouwen op de kwaliteit van die leningen. Want die bedrijven die dat geld lenen, de private credit zeg maar, die vragen dan zelf een rating aan, dus een rapportcijfer. En die kunnen dan kiezen uit diverse kredietbeoordelaars. En dat zijn vaak de wat kleinere partijen. Dus we hebben het hier niet over de Moody's, de Standard & Poor's, dat zijn de hele grote partijen. Ja, nou die deden ook niet heel goed voor de kredietcrisis.

Absoluut, die deden toen volop mee. Die hebben een behoorlijke kras op de neus gekregen. Maar het zijn nu vooral de wat kleinere partijen. Bijvoorbeeld, ik had er zelf eigenlijk nog nooit van gehoord... maar dat is een kleinere partij die heel groot is... in het raten van private credit. En dat is Egan Jones.

Inmiddels heeft de SEC, dus de Amerikaanse beurswaak... onderzoek daarna. Ja, klopt het wel hoe jullie dat precies allemaal gedaan hebben? Dat loopt allemaal nog. Maar er zijn dus zeker zorgen over. En de zorg is eigenlijk van... een bedrijf stapt naar zo'n rating-agency... die zegt van, nou ja, we willen jullie graag hebben... maar er moet wel een beetje een lekker rapportcijfer uitkomen. En vervolgens wordt het rapportcijfer...

Uitgegeven en kijkt zo'n rating agency er ook niet meer naar. Want normaal moet je eigenlijk dat bijhouden. Als een bedrijf ineens minder omzet draait of nog meer schulden heeft... dan zou je het eigenlijk een lager rapportcijfer moeten geven. Maar vaak wordt er gewoon één keer zo'n rapportcijfer afgegeven. Vervolgens wordt er geld geleend en dan is het klaar. Dus je kijkt een beetje in de achteruitkijkspiegel, zou je kunnen zeggen.