Wietse Hage

En er waren ook allemaal andere, ja, er zijn ook allerlei andere bedrijven die die andere theorieën aanhingen, die het dus niet gered hebben. Dus ASML heeft...

Gewoon gewonnen. Dat was een race. En ASML heeft die race gewonnen. En wetende dat daar. Dat er zoveel op het spel stond. Dat het zo niet serieus genomen werd. En als je dan. Dus als je dat allemaal weet. En je weet tegelijkertijd. Hoe deze hele AI boom aan de hand is. Die ons allemaal bezighoudt.

Weet wat voor geld wordt uitgegeven. Wat voor toekomstvisies we hierover hebben. Weet wat er op het spel staat tussen China en Amerika en Europa. En hoe wij ons tot Rusland verhouden. En hoe Rusland zich weer tot China verhoudt. Maar alles heeft met elkaar te maken. En dan wetende dat dit allemaal stokt potentieel bij ASML. Is gewoon een heel beklemmende, verwonderlijke...

Ja, waar dus in feite om die chips te kunnen maken... die AI-chips die nu allemaal komen te liggen in die datacentra... en overigens ook de snelle chips die in je iPhone zitten...

Daarvoor moet dus, om steeds kleiner te kunnen printen, in het begin deden ze het gewoon met licht. Weet je, toen ze bij Fairchild in Silicon Valley de eerste chips gingen maken, deden ze dat gewoon met licht. En dan is het eigenlijk licht wat je schijnt door een soort van omgekeerde microscoop. Dus je maakt het grote eigenlijk klein. Je maakt een groot masker, noem je dat, dat is een tekening van een chip.

En die projecteer je eigenlijk op een soort van lichtgevoelige schijf. Als ik het even heel plat sla. En dan maak je het dus van groot maak je het klein. Eigenlijk gebeurt dat in de kern nog steeds. Maar omdat je het zo klein wil maken. Moet je op zoek naar een bepaald soort licht. Die je in staat stelt om kleiner te drukken. Want je kan je voorstellen dat op een gegeven moment wordt het zo klein geworden.

En je ziet het met het oog niet meer. Je kan je er iets bij voorstellen dat je daar uitvindingen voor moet doen. Omdat het steeds kleiner te maken. En licht speelt daar een heel belangrijke rol in. En ASML kwam op een gegeven moment dus tot de ontdekking dat ze tindruppels moesten gebruiken. Ze hebben allemaal verschillende materialen geprobeerd. Maar tindruppels laten ontploffen. Een soort van creëerde het juiste plasma om...

Het juiste UV licht te genereren. Wat normaal gesproken alleen de zon produceert. Gewoon omdat het de zon is. Maar licht wat wij niet zien. Wat een hele korte golflengte heeft.

Zij realiseerden zich dat dat licht wat van de zon afkomt... dat ze dat konden gebruiken. En dat ze daar tinderuppels voor konden gebruiken om dat te doen. Dus wat in feite in die chipmachine gebeurd is... het is een laserstraal die uit een ruimte ernaast komt. Dat die ruimte ernaast iets echt alleen al is...

Ik weet niet hoe groot jouw slaapkamer is, maar meerdere slaapkamers gevuld met een soort van... Niet zo heel groot. Oké, nou ja, goed. Ik zou zeggen een ruimte van 40 bij 40 of zo. Gevuld met kasten die eruit zien als soort van dichte server racks.

Maar wat in feite energiekasten zijn die energie opwekken om die laser aan te sturen. Dan is er een laser, het is gewoon een buis. Een buis waar de laserstraal begint. Die buis heeft een soort van diameter van 30 centimeter of zo. En die gaat dan onder de grond in dat gebouw. En als soort van spirescoop komt die dan weer naar boven. Door spiegels dus. En dan gaat die machine letterlijk in. Je ziet gewoon die buis. Je ziet die buis die machine ingaan.

En die laserstraal schiet dus een punt aan... een druppelmachine en een druppelcollector... waar een soort straaltje van 50.000 tinnen druppeltjes... minuscule tinnen druppeltjes...

Die met 50.000 keer per seconde heen en weer geschoten worden. Het ziet er dus... Als je heel erg inzoomt, ziet het er dus uit als een soort tinnenstreepje. Maar er zit ruimte tussen. Het ziet er voor mij een gevoel... Je ziet wel eens van die Elon Musk SpaceX-satellieten door de lucht gaan. Daar doet het aan denken. Daar doet het aan denken. Maar dan tering snel. En die...

Worden dus allemaal die 50.000 tinnedruppels die zweven in de lucht. Worden allemaal individueel aangeschoten door die laser. Eén keer zachtjes, zodat ze plat worden. En dan één keer hard, zodat ze ontploffen. Oftewel, het zijn 100.000 laserstralen per seconde in die machine. In dat vacuüm.

Want dat hele deel van de machine is in een vacuum. Want dan wordt het licht minder geabsorbeerd. Alleen dit al. Echt, what the fuck. Dan ontploffen die tindeeltjes. Ontstaat er plasma. Waar dus dat licht eigenlijk een soort van bijproduct van is. En dan vervolgens gaat het langs allerlei spiegels. Het wordt opgevangen, dat plasma, door een grote spiegel. Die wordt gemaakt door Zeiss, een bedrijf in Duitsland.

Die dus gewoon van spiegels hun beroep hebben gemaakt. Dit is een bedrijf eigenlijk ook een beetje vergelijkbaar met ASML. Waar ook gekken werken. Die gewoon niks anders doen dan lenzen en spiegels maken.

En die hebben dus tientallen jaar gewerkt aan een spiegel die zo glad is, want de oneffenheden moeten zo groot zijn dat het werkt, het systeem, want anders werkt het niet. Dus dan bouwen ze laagje op laagje op laagje op laagje honderd laagjes om zo'n spiegel te maken.

die dan zo glad is, zo weinig oneffenheden hebt. Dus als je zo'n spiegel zou uitstretchen tot de grootte van Duitsland, om gewoon eventjes het idee aan te geven zou de oneffenheid minder dan een vingernagel zijn. Oftewel een tering gladde spiegel van 20 miljoen euro. En

Dan gaat hij in die spiegel, gaat het nog langs een aantal andere spiegels voordat het uiteindelijk, die laserstraal staat stil. Dus die wafer, de sicilium schijf waarop geprojecteerd wordt, die moet bewegen. En de projector moet dus ook bewegen. De soort van laatste spiegel, die moet dus ook bewegen. De lens als het ware. Dus de lens en de sicilium schijf moeten bewegen.

En die beweging moet zo snel en zo precies... dat die hele schijf heel snel gevuld kan worden. Je kunt je daar een soort van fagiet bij voorstellen. Maar de natuurkrachten die dus nodig zijn om die schijf te laten bewegen... precies gesynchroniseerd. Twee dingen die met elkaar in de machine gesynchron moeten bewegen. Op een aarde die ook een beetje beweegt en een ruimte en zo. Dat ding moet ook nog op een soort van gestoord platform staan... om alle vibraties van buiten weg te halen.